. اين يکي از بزرگترين معماهاي علميست
معمايي که حلِ آن
ما را وامي دارد تا درباره جايگاهمان در هستي . تجديد نظر کنيم
آيا حيات خاصِ زمين است؟
يا اينکه در کل کائنات منتشر شده؟
،اگر ما ستاره ها را با غريبه هاي ديگري شريک هستيم
چرا هيچ خبري از آنها نيست؟
نکند ما کاملاً تنهاييم؟
. فضا... زمان... زندگي
. اسرارِ کيهان در کرم چاله ها نهفته است
قسمت ششم از فصل اول کرم چاله ها
‏.:: www.bolboljan.net ::.
،همه ما تا به حال اين کار رو انجام داديم
،نگاه به آسمان شب
خيره شدن به وسعت ستاره ها
و حيرت از اينکه !چه کسي يا چه چيزي ممکنه اون بيرون باشه
آيا هيچ موجود زنده ديگري هم در جهان هست؟
مثلاً در يک سياره اي مثل سياره خودمون که هم آب داشته باشه و هم هوا؟
يا روي يک نوع سياره ديگري؟ يا اصلاً حتي ماه ممکنه که
حامل يک فرم خارجي حيات باشه؟
وقتي نوجواني خود را در جلگه "ميسي سيپي" سپري مي کردم
به همراه خانواده ام روي تراس مي نشستم
. و از هر دري سخن مي گفتيم
،وقتي ابر بود، هوا خيلي تاريک مي شد
. مثل قير سياه
فکر مي کرديم که تنهاييم
. اما ناگهان کسي از ميان تاريکي پديدار مي شد
مورگان" ببين کي داره مياد؟"
.
!هي... . سلام بچه ها
آيا جهان نيز مي تواند همينطور فريبنده باشد؟
آيا ممکن است که فرم ديگري از حيات
ناگهان از دل اين فضاي تاريک پديدار شود؟
تعداد ستاره هاي جهان
بيشتر از دانه شنهاي تمامي سواحل زمين هست
و شمار نامحدودي از سيارات هم . به دور اين ستاره ها در گردشند
بنابراين خيلي احمقانه خواهد بود اگر فکر کنيم که
. ما تنها موجودات اين کيهانيم
من فکر مي کنم تصور حيات در يک دنياي ديگري آسون باشه
. و البته من تنها نيستم که اينطور فکر مي کنم
دانشمندان هر رشته اي در حال تحقيق . بر روي حيات خارجي هستند
. اين دانشمندان، زيست شناسان فضا هستند
"لين راسچايلد" از مرکز تحقيقات آميبي "نَسا"
. يکي از آنهاست
من خيلي خوشبختم که شغلي دارم
که فوق العاده شگفت انگيزه
چون از نظر من
غير ممکنه که نشه
. از حيات بالقوه حيرت نکرد
جستجوي استثناها و عجيب و غريب ترينها
که بعضي از اونها هم همينجا روي زمين هستند
،و بقيه هم ممکن هست که جاي ديگري باشند
و خلاصه همه اين چيزها
. واقعاً هوش از سر آدم مي بره
تئوري حيات خارجي
. با نگاه به حيات بر روي زمين شکل گرفته است
سياره ما پر است از
تنوع خارق العاده اي از جانداران
که به صورت ويژه اي ... مناسب محيط خود شده اند
. البته طي بيليونها سال تکامل
،وضعيت عادي حيات، اونطور که ما مي بينيم
،عاليست
و حدي متعادلي داره
اما فقط يک بخش کوچکي از
. چگونگي جاري بودن حيات رو آشکار مي کنه
ما نيازمند آب مايع هستيم
اما اورگانيزمهايي هستند که عجيبند
و در دماهايي بالاتر از درجه جوشيدن آب
. و زير صفر هم زندگي مي کنند
ما بايد در شرايطي باشيم که
نه خيلي اسيدي باشد و نه خيلي قليايي
در حاليکه اورگانيزمهايي هستند که
مي تونند در شرايط اسيدي غير قابل باوري زندگي کنند
حيات در روي زمين مي تواند در شرايطي شديداً غير عادي دوام بياورد
اما آيا مي تواند در عوالمي ديگر نيز همينطور باشد؟
... معمايي در فضا نهفته است
و اين موضوع، تحقيق پيرامون آن را دشوار مي کند
. زيرا بشر هنوز زمين را هم کاملاً ترک نکرده است
. جستجوي هر اثري، بي نهايت دشوار است
،اما خوشبختانه . گاهي نشانه ها خود به سوي ما مي آيند
،در 1969
،يک شهاب سنگ 220 پاوندي . در "مِرچيسِن" استراليا سقوط کرد
شهاب سنگ "مرچيسن" بيش از
. يک تکه سنگ فضايي بود
. اين سنگ معبري بود به يک حيات خارجي
تکه اي از اين شهاب سنگ در اينجا نگهداري مي شود
. در آکادمي علوم کليفرنيا
دليل اينکه هيجان انگيز بودن اين موضوع براي دانشمندان اين هست که
عمرش به قدمت منظومه خورشيديست
و با اينحال، ما بقاياي
. سلولهاي بنيادين حيات را در آن پيدا کرديم
موادي مثل اسيدهاي آمينه و انواع ديگري از ترکيبات شيميايي
که ما براي ساخت بدن خودمان . اينجا در زمين استفاده ميکينم
پس آنچه به ما نشان مي ده
اين هست که اين سلولهاي بنيادي
پيش از شکل گرفتن حيات بر روي زمين . در منظومه خورشيدي ما وجود داشته اند
ممکن است که حيات با شهاب سنگي مثل همين، به زمين آمده باشد
و موجود زنده اي همچون خودِ ما نيز
مي تواند به همين شکل
با کمک شهاب سنگهايي که مثل بذر عمل مي کنند در جهان منتشر شده باشد
و مواد اوليه حيات را . در سيارات مناسب ، پراکنده کرده باشند
اما اين موضوع چه ربطي به يافتن "اي-تي ها" دارد؟
،به يک دليل
اگر مواد عادي حيات به شکلي که ما مي شناسيم
،در جهان منتشر شده باشند
،در اينصورت حيات در ساير سيارات . مي تواند مشابه حيات بر روي زمين باشد
،اگر به اندازه کافي فيلمهاي علمي تخيلي ديده باشيد
مي دونيد که در اونها همه نوع خارجي هاي عجيب و غريب فضايي رو مي شه ديد
اما آنچه که ما واقعاً مايليم بدونيم
اين هست که اين اورگانيزمها . از چه چيزي ساخته شده اند
،و اگر به حيات در روي زمين نگاه کنيد
مي بينيد که ما همه از نوعي شيمي کربنيک ساخته شده ايم
. که به آن شيمي طبيعي مي گويند
. و اين ظاهراً همان زبان رايج حيات هست
وقتي شما به واسطه هاي بين منظومه اي توجه مي کنيد
. همان ترکيبات رو در زمين هم مي بينيد
در مرحله دوم اگر به اينکه ما از چه ساخته شده ايم . دقت کنيد مي بينيد که عنصر اصلي وجود ما آب هست
آب در همه جهان وجود داره
،بنابراين در زمينه بيوشيمي
فکر مي کنم که حيات در همه جا
. شبيه به زمين باشه
،اما حياتِ غريبه
. لزوماً نبايد شبيه به حيات انساني باشد
. حيات در هماهنگي با محيط خود، شکل مي گيرد
يکي از بزرگترين مسائلي که
مي تونه شکل حيات رو در سيارات ديگه ،تحت تاثير قرار بده
و به خصوص اگر شما بخواهيد موجودات زنده بزرگ رو در نظر بگيريد
و يا حتي همان موجودات زنده ميکروسکوپي مثل خودِ ما . مي بينيد که به نيروي جاذبه وابسته اند
در حال حاضر روي زمين، ما همگي قرار داريم G تحت جاذبه اي در حد 1
به وجود بياييم G يا 5G اما اگر ما در سياره اي مثلاً با 2
. ناچاريم پاهاي کلفت تري داشته باشيم
بايد پايين تنه قوي تري داشته باشيم
تا بتونه وزن ما رو تحمل کنه
و شايد هم
اصلاً فشرده بشيم و به صورت افقي در بياييم
. چون نمي تونيم هيچ وزني رو تحمل کنيم
،اما برعکس
اگر در سياره اي باشيم که در اون مثلاً نصف جاذبه روي ما بشه
شايد بلند و باريک بشيم مثل موجوداتي نظير اَوتار
. و نه به اين شکلي که امروز هستيم
پس جاذبه چيزي نيست که ما نخواهيم درباره اش فکر کنيم
. اما واقعاً يکي از چيزهاييست که به حيات فرم مي ده
،اگر غريبه هايي در فضا باشند
. يافتن آنها فوق العاده دشوار خواهد بود
زيست شناسان فضا مثل کاراگاهاني عمل مي کنند
. که نمي توانند به محل جنايت نزديک شوند
آنها محدود به فناوري امروزي ما هستند
که به دشواري قادر به ارسال کاوشگر . به سيارات همسايه خودمان است
اين کاوشگرها به ما مي گويند که گهواره زمين
تنها نوع شناخته شده حيات
،در منظومه خورشيديست
و اين به معناي آن نيست که . حيات در خارج از اين منظومه وجود ندارد
نسا" درباره يافتن فرم ساده اي از حيات"
. در يک يا چند سياره همسايه، خوشبين است
ممکن است که ميکروبها در خاک مريخ هنوز زنده باشند
. يا معلق در ابرهاي پيرامون ونوس باشند
موجودات عجيبي ممکن است در آبهاي يخ بسته
. قمرِ زحل باشند
اگر ما ميکروبهاي غريبه را در خارج از زمين بيابيم
يا حتي ميکروبهاي زمين را ،در حال پيشرفت در جهاني ديگر بيابيم
اين نشان دهنده آن است
. که حيات در سراسر کيهان، پراکنده شده
اي-تي" احتمالاً در محله ما نيست"
. اما جهان به حد غير قابل تصوري بزرگ است
. هر کسي يا هر چيزي ممکن است آن بيرون باشد
،پس در سراسر دنيا
محققين علمي ، بولتن هاي همه منظوره اي را
. به منظور يافتن حيات فرازميني به فضا فرستاده اند
... به صداي ستاره ها گوش مي کنند
... احتمالات را بررسي مي کنند...
... يافته ها را در کنار هم مي چينند
و به دنبال رد پاهايي مي گردند . که ممکن است بر جا مانده باشد
. شکار آغاز شده است
. و اکنون ما در حال کشف حقيقتي باور نکردني هستيم
ما هيچ سندي مبني بر اينکه
موجودات ديگري در ستاره ها با ما شريکند نداريم
اما بسياري از دانشمندان معتقدند که اونها وجود دارند
. چه ثابت شده باشه و چه نشده باشه
. شايد فرازميني ها همين حالا در حال تماشاي ما باشند
. شايد هم براي ما پيغامي فرستاده باشند
شايد هم اصلاً ندونند که ما اينجا هستيم
. و اونها هم در حال صحبت در باره همين موضوع باشند
... ما هيچوقت اين موضوع رو نخواهيم فهميد ... مگر اينکه گوش کنيم
يا "نيم قرن است که پروژه "ستي
جستجو براي يافتن موجودات هوشمند فرازميني|
. به همين کار مبادرت دارد
ستي"، آسمان را با راديو تلسکوپهاي خود جارو مي کند"
. با اميد به شنيدن ارتباطاتي خارجي
،آنها سعي در شنود "اي– تي ها" دارند
. اما شماره تلفن آنها را در اختيار ندارند
،در شکار مکالمات تروريستيست CIA پس همانطور که
. ستي" هم در تقلاي شنود همه چيز در فضاست"
... تکليفي شاق
به عنوان يک مبتدي ما چطور مي توانيم فرق بين
يک سيگنال طبيعي از ستاره ها را
با يک سيگنال ارسالي از موجود غريبه اي هوشمند دريابيم؟
"دکتر "ژيل تارتر . سرپرست شکار فرازمينيهاي "ستي" است
اگر شما مي خواهيد به صداي کيهان گوش کنيد
... يک راديوي قديمي مثل اين يکي رو برداريد . يک راديوي آنالوگ
موج اون رو بين ايستگاههاي راديويي حرکت بديد
اين صداي "هيس" رو مي شنويد؟
،در حدود 10% از اين صدا
. در حقيقت از فضا مياد
اين همان تشعشعات ذرات الکتروني . کهکشان راه شيريست
ستي" 50 سال است که" در حال رج زدن امواجِ راديوييست
،در بيشتر روزها، فضا ساکت است
. اما هر از چندي، اتفاقي هيجان انگيز رخ مي دهد
،"در 1977، يکي از ستاره شناسان "ستي سيگنالي را
. از صورت فلکي "کماندار" دريافت کرد
. اين سيگنال، 72 ثانيه ادامه يافت
،يک استمرار کامل
. در حال تمرکز راديو تلسکوپ بر روي آن
،با مراجعه به داده ها
دانشمندان سيگنالها را علامت گذاري کردند . "wow":و رويِ آن نوشتند
اين سيگنال ظاهراً نوعي ضربانِ طراحي شده بود
. که ما انتظار داريم از يک تمدن خارجي آمده باشد
يک اتفاق ويژه بود،"wow" سيگنال
ستاره شناسان به همان قسمت از فضا بازگشتند
و به جستجوي آن پرداختند با اميد به اينکه دوباره تکرار شود
. اما همواره با نا اميدي از آن رويگردان مي شوند
تا به امروز
. هنوز هم هيچ توضيحي براي اين رخداد وجود ندارد
،در 1997 "wow" و 20 سال پس از دريافت سيگنالِ
. ستي" سيگنال ديگري را از فضا دريافت کرد"
. و "ژيل تارتر" در آنجا حضور داشت تا شاهد آن باشد
در ساعت 6 صبح
در يک رصد خانه در ويرجينياي غربي ،)West Virginia)
تارتر" و تيمش، صدايي اسرار آميز را"
سيتِس) دريافت کردند-Cetus)"از صورت فلکي "نهنگ
اين سيگنال، يک روز صبح زود
"در رصد خانه راديويي "گرين بَنک
. و با استفاده از يک تلسکوپ 140 فوتي دريافت شد
. من خودم در واقع پاي تلسکوپ بودم
سيگنال رو دريافت کرديم
. سيگنالي که معلوم بود ، يک سيگنال مصنوعيست
فقط يک ضرباهنگ روي موج راديويي نبود
مثل جارو کردن بود
سيگنالهاي بسيار مختلفي که همه کوتاه بودند
همه جدا از هم . و همگي با طول موجي يکسان
. اين کار طبيعت نبود
پس از سالها و سالها گوش کردن
،سالها و سالها سکوت
تارتر" در عجب بود که: "فقط همين"؟"
،من فوق العاده هيجان زده شدم
و قرار هم بود که شيفتم رو در رصد خانه
وست ويرجينيا" در ساعت 8:00 تحويل بدم"
. و با هواپيما برم خونه
،اما وقتي اين اتفاق در ساعت 6 صبح شروع شد
من مطلقاً حاضر نبودم سوارِ هيچ هواپيمايي بشم
. و اين سيگنال رو از دست بدم
تارتر" آزمايشاتي را انجام داد"
تا مطمئن شود
که آيا اين سيگنال يک سيگنال طبيعي بوده؟ يا ساخت بشر بوده؟ و يا از سوي موجودي غريبه آمده؟
ما تلسکوپ را از نقطه اي که روي آن متمرکز بود، دور کرديم
. و سيگنال ناپديد شد
تلسکوپ رو به همان نقطه برگردانديم . و سيگنال باز همانجا بود
با خودم فکر کردم که بايد ببينم ساير رصد خانه هاي ما هم
سيگنال مشابهي رو دريافت کرده اند يا نه؟
اما به شدت هيجان زده شدم وقتي که به صفحه نگاه کردم
. و آن چيزي رو که ديده بودم،ديگه همونجا نديدم
ما در مواردي پيش از اين
همين سيگنال رو با فرکانسهاي فضايي دريافت کرده بوديم
و معلوم شد که اين سيگنال
،از جهتي که ما به اون نگاه مي کرديم نمي آمد
بلکه سيگنالي بود که . از ماهواره هاي خودمان ارسال مي شد
. تارتر" و تيم او اشتباه کرده بودند"
سيگنالي که آنها دريافت کردند، خارجي نبود
بلکه از يک کاوشگر ساخت بشر دريافت شده بود . که به دورِ مدار خورشيد در گردش است
. "کاوشگري موسوم به "سوهو
،ستي" به اين نتيجه رسيد که براي ارتباطات کيهاني"
. نيازمند تکنولوژي برتريست
. و آنها امروز در حال دستيابي به آن هستند
،در شمال کليفرنيا
،ستي" در حال ساخت صدها دستگاه جديد" . براي استراق "اي-تي"هاست
ما اينجا در شمال کليفرنيا هستيم
. "و در رصد خانه راديويي "هَت کريک
،در حال حاضر ، آنچه که ما در اختيار داريم . ناوگان تلسکوپ "الن" هست
. که يک نو آوري در ساخت يک راديو تلسکوپ جديده
. يک تلسکوپ بزرگ، از قطعاتي کوچکتر
با متصل کردن
،تعداد زيادي از تلسکوپهاي کوچک به هم
ميدان ديد وسيعي را A. T. A . به ستاره شناسان ارائه مي کند
تصويري راديويي
. که 10 برابر اندازه ماه کامل است
ما حالا 42 تا از اين ديشها را در اختيار داريم
،که عرض هر کدام 20 فوت است
و قصد داريم که آنها را حتي وسيع تر هم بکنيم
. تا اينکه 350 تا از اين ديشهاي کوچکتر داشته باشيم
اين مي تونه سر انجام . همان ابزاري باشه که ما لازم داشتيم
اين توانايي را به "ستي" داد "A. T. A"
تا قادر به رويت کانالهاي بسيار بيشتري . در امواج راديويي کيهاني باشد
،حالا ما به خاطر اين تکنولوژي
همزمان مي تونيم
صدها ميليون کانال رو رصد کنيم
و من منتظر اين هستم که در آينده
. بتونم بيليونها از اين کانالها رو رصد کنم
بله تکنولوژي قادر شده جستجو رو
در مقياسي انجام بده که آنقدر بزرگ باشه
. که بتونه بالاخره يک چيزي پيدا کنه
دانشمندان "ستي" 50 سال است که ستاره ها را استراق مي کنند
. اما هنوز هم هيچ نشاني از حيات فرازميني ديده نشده
. اين سکوت عميق، همچنان ادامه دارد
. و شايد اين موضوع به هيچوجه غير منتظره نباشد
ستي" واقعاً در حال انجام کاريست که" مثل جستجوي يک سوزن در انبارِ کاه هست
بدون اينکه هيچ تضميني هم از وجود اين سوزن . در اين انبار باشه
"پروفسور "پائول ديويس
. فيزيکدان عضو "ستي" است
. اما او تک روي گروه است
"عرف روش "ستي
اسکن کردن آسمان با راديو تلسکوپ هست
با اميد به اينکه
پيامي از يک تمدن خارجي دريافت بشه
. که به مقصد زمين هم فرستاده شده باشه
من فکر نمي کنم که اعتباري به اين کار باشه دليلش هم اينه که
"يکي از معضلات بزرگ در مجموعه "ستي
. اندازه بزرگ اجرام سماوي هست
. جهان بسيار بسيار عظيمه
،با استاندارد انساني . فقط مي شه گفت که به شکل غريبي بزرگه
تصورش رو بکنيد که يک ذره از خاک رو
از سطح بيابان برداريم
،و فرض کنيم که اين ذره منظومه خورشيدي ما
،و درست تا آخر مدار "پلوتو" باشه
و بعد بپرسيم که بزرگي کهکشان ما چقدره؟
چقدر بايد دور بشيم
تا به آخر محيط کهکشان راه شيري برسيم؟
:و جواب هم اين باشه که تا اونطرف اون کوهها
. درست در اون دور دستها
:و اگر بپرسيد که چقدر ديگر بايد دور بشيم
تا به آخر دنيا برسيم؟
. خوب در اينصورت بايد از مدار مريخ هم دورتر بريد
اغلب مي گويند
که به دليل آنکه سيگنالهاي راديويي و تلويزيوني ما
در حدود 80 سال است که به فضا ارسال مي شوند
فرازميني ها بايد تا به حال دريافته باشند که ما اينجا هستيم
. و بايد تا به حال براي ما پيامي ارسال کرده باشند
. اما اين بحث، يک قانون اوليه از فيزيک را پيش مي کشد
به عبارت ديگر
،اگر با مقياس سرعت نور عمل کنيم
که 186.000 مايل در ثانيه در حرکت هست
حدود 100.000 سال طول مي کشه تا نور از کهکشان ما عبور کنه
و 13. 7 بيليون سال هم طول مي کشه . تا عرض جهان رو طي کنه
،اولين سيگنال راديويي ما
،که در حدود 100 سال پيش به فضا رفته
. با اين مقياس، فقط اينقدر مسافت رو طي کرده
اگر فرض کنيم که تمدني در 1000 سال نوري دورتر از ما قرار داشته باشه
که البته حتي با استاندارهاي چشمي "ستي" هم ،اين فاصله نزديکي محسوب مي شه
اونها زمين رو به شکل امروزش نمي بينند
. بلکه زمين رو به شکل 1000 سال پيش مي بينند
در اون زمان هيچ راديو تلسکوپي وجود نداشته
بنابراين ، اصلاً معني نميده
. که اونها شروع به ارسال پيام به ما کنند
تا اينکه بفهمند ما به فضا دست پيدا کرده ايم
و در اين باره هم هيچ نمي فهمند
مگر اينکه اولين پيام راديويي ما به اونها برسه
. و اونهم 900 سال بعدش خواهد بود
استراق سيگنال ستاره ها ، يک تير دوربُرد است
پس چه کار بهتري را مي توان
در رديابي اثري از حيات فرازميني انجام داد؟
"در حاليکه رديابهاي "ستي ،در حال استراق سمع کيهاني هستند
دانشمندان ديگري
... نشانه هاي راهنماي ديگري را دنبال مي کنند
نشانه هايي که شايد بتوانند ما را . مستقيماً به منزل "اي-تي"ها برسانند
استراق سيگنالهاي ستارگان
يک راه جستجوي
. حيات ساير موجودات هوشمند جهان است
اما راههاي ديگري نيز وجود دارد
. تا بتوانيم دريابيم "اي-تي ها" کجا زندگي مي کنند
جف مارسي" ستاره شناسيست که در آسمان"
در جستجوي سياراتيست که . مي توانند حامل حيات باشند
،براي سالها
. همه فکر مي کردند که او ديوانه است
وقتي من به دانشمندان ديگر مي گفتم
،که در شکار سيارات ديگري در مدار ستاره ها هستم
و آنها سرشان را پايين مي انداختند
. من خجالت زده مي شدم
چون شما ممکنه به دنبال پري ها
. يا تمدني غريبه در اهرام هم بوده باشيد
باور آن دشوار است
اما تا همين اواخر هيچ سندي
دال بر وجود سياره اي ديگر هم . در منظومه خورشيدي ما وجود نداشت
هيچ تلسکوپي بر روي زمين و هيچ ماهواره اي در فضا
به اندازه کافي قدرت نداشت تا بتواند . چيزي کوچک تر از ستاره ها را نيز رصد کند
. دليلش هم ساده است
. سيارات ، درخشان نيستند
نور ستاره ميزبانشان را هم خيلي بازتاب نمي کنند
فرم تيره خاک رو دارند
و در جهان شناورند
همه مي دونستند که
. احتمالاً هيچوقت نمي شه اونها رو پيدا کرد
مارسي" اين موضوع را قبول نکرد"
،ريشخند متخصصين را به جان خريد
و مصمم به يافتن راهي . براي رديابي جهانهاي دوردست شد
. ظاهراً هم يکي از آنها را يافت
معلوم شد در حاليکه سيارات از چشم ما پنهانند
نمي توانند از ستاره هايي که . به دور آنها در گردشند هم پنهان بمانند
ستاره هايي که اخترشناسان . آنها را ستاره هاي "ميزبان" مي نامند
پيدا کردن سيارات در حقيقت خيلي آسان هست
. ما ستاره ميزبان رو زير نظر مي گيريم ،فرض کنيد که سر من همان ستاره ميزبان هست
در حاليکه سياره اي مثل اين توپ تنيس
روي مدار اين ستاره در گردش هست . و جاذبه خودش رو روي ستاره اعمال مي کنه
،در همين حال، ستاره يا همان سر من در جاي خودش لق ميزنه
و تحت تاثير کشش اين سياره واقع ميشه
،و از اينجا روي زمين
تلسکوپهاي ما مي تونند اين لق زدن ستاره ميزبان رو
. همينطور که سياره به دورش در گردش هست، ببينند
،حتي اگر شما نتونيد خود سياره رو هم ببينيد
اما قادريد خود ستاره رو . در حال لق زدن مشاهده کنيد
ديدن مستقيمش سخته
ولي ما از جابجايي نور ستاره . براي اين کار ، بهره مي بريم
،وقتي ستاره بيشتر به سمت ما مياد
،امواج نوري که به زمين ساتع مي کنه متراکم ميشه
و وقتي که بيشتر دور مي شه
امواج نور
. در طول مسير رسيدن به زمين گسترده تر مي شوند
به همين دليل هم مي تونيد امواج نور رو ببينيد
که منقبض و منبسط ميشه و دوباره منقبض و منبسط ميشه
. که در چشم ما با تغيير رنگ قابل مشاهده هست
ما اين تغيير رنگ رو
از آبي تر به سرخ تر . و به آبي تر و به سرخ تر مي بينيم
و ميشه اين روند را هم . در نهايت با تلسکوپ اندازه گرفت
"اين تاثير به عنوان "تاثير داپلر . با صوت هم قابل درک هست
شما مي تونيد تغيير صداي سوت قطار رو
. در حاليکه از کنار شما عبور مي کنه بشنويد
حتي با چشم بسته هم
مي تونيد تشخيص بديد که . قطار در حال آمدن هست، يا رفتن
همين موضوع هم درباره امواج نور ستاره صدق مي کنه
مي تونيد تشخيص بديد که ستاره در حال نزديک شدن هست، يا دور شدن
. البته با استفاده از تغيير امواج نور
،تا نزديک به يک دهه
روش جابجايي ستاره در کشف يک سياره
. تجربه اي بود بدون هيچ نتيجه مثبتي
مارسي" همچنان قادر به اثبات اين نبود"
که سيارات ديگري در خارج از منظومه خورشيدي ما وجود دارند
اما به تدريج نظر چند ستاره شناس ديگر را نيز
. به روش فکري خود جلب کرد
. او ديگر تنها جستجوگر اين تحقيقات نبود
. در 1995، صبر او به ثمر نشست
گروهي از ستاره شناسان سوييسي متوجه جرمي درخشان شدند
قرار داشت که روي مدار اسب بالدار
. "51 Pegasi b" با نام
سوييس توانست به چيزي دست بيابد
که همه در جستجوي آن بودند
بزرگترين سياره اي که
تا کنون کسي خارج از . منظومه خورشيدي ما مشاهده کرده بود
. اما آنها نيازمند يک تاييد هم بودند
"خوشبختانه من و دانشجوي خودم "پائول باتلر
يک هفته بعد، مسئولِ
. رصد خانه "ليک" با تلسکوپ سه متري آن شديم
،به مدت چهار شب متوالي
،و از آنجا که شانس همراه ما بود
،هم "peg51" دوره مداري اين سياره به دور
. چهار روز طول مي کشيد
. يعني يک همخواني بي نقص
ما به سراغ تلسکوپ رفتيم . و هر چهار شب هم هوا کاملاً صاف بود
رو اندازه بگيريم "peg51" ما تونستيم جابجايي داپلر
وقتي از کوه پايين مي رفتيم 100% مطمئن بوديم
. که سوييسيها درست گفته بودند
لحظه بي نظيري بود
و در اين زمان بود که
در نيمه اکتبر 95، ثابت شد
. که منظومه خورشيدي ما تنها نيست
همه سناريو را تغيير داد "Pegasi b 51" کشف
به اين طريق ،ثابت شد که روش جابجايي داپلر در کشف سيارات
،موفق است
و به زودي پس از آن مارسي" و همکارانش"
. دنياهاي خارجي بيشتر و بيشتري را يافتند
آنها به تدريج 450 عدد از آنها را تاييد کردند
. در حاليکه قطعاً بيليونها از آنها وجود دارد
. هدف "مارسي" تغيير نکرده است
او مي خواهد سياراتي همچون زمين را بيابد
که در نقطه اي از مدار قابل سکونتشان . از ستاره ميزبان واقع شده اند
جايگاه مناسبي
که نه بيش از اندازه داغ باشد ... و نه بيش از اندازه سرد
. دنيايي که قادر به حفظ نوعي از موجودات باشد
سياراتي در چنين نطقه قابل سکونتي
ممکن است از يک ماده اصلي در ايجاد حياتي که . ما مي شناسيم بهره مند باشند
اگر شما هر اورگانيزمي را در زمين انتخاب کنيد
،و آب درون آن را تخليه کنيد
چيز که برايتان باقي مي مونه پودري از اسيد آمينه
... پروتئين، اسيد نوکليک و
. خلاصه از اين دست مواد خواهد بود
. اما اين مواد در فرم پودري عمل نمي کنند
شما نمي تونيد ترکيب شيميايي داشته باشيد که بتونه توليد حيات کنه
بنابراين شما احتياج به نوعي مايع خواهيد داشت
نوعي حلّال، که بتونه . همه اين مواد شيميايي رو در خودش حل کنه
چيزي که حيات زميني به عنوان محلول . از اون بهره مي بره ،"آب" هست
،"آب مايع"
پس اين همان چيزيست که ما به عنوان اولين قدم
در راه پيدا کردن حيات در جاي ديگري به دنبالش هستيم . "يعني وجود "آب مايع
. يافتن سيارات قابل زندگي آسان نيست
سياره اي همچون زمين، کوچک است
و ستاره هاي ميزبان آنها بيليونها برابر خود آنها مي درخشند
. به همين دليل ديدن اين سيارات دشوار است
. يافتن لق خوردن ستاره هم آسان نيست
. شما يک سياره کوچک رو در نظر بگيريد
و اين بار هم سر من به عنوان ستاره ميزبان . فرض ميشه
،همينطور که اين سياره کوچک به دور ستاره مي چرخه
چون جرم کوچکي داره
به سختي مي تونه با نيروي گرانشي خودش روي سر من
که ستاره ميزبان هست، تاثير بذاره
و اين موضوع ، کشف سياره اي به اندازه زمين رو
. خيلي سخت مي کنه
مارسي" از يک ديوانه بلند پرواز"
به قله تخصصش دست يافته است . بدون اينکه موقعيت خودش را تغيير داده باشد
. او از مواجهه با چالش رويگردان نيست
برنامه او اين است که به جارو کردن فضا و هر بار با يک برش از آن ،ادامه دهد
،به منظور يافتن ستاره هايي شبيه به خورشيد ما
. ضمن لذت بردن از ثمره تکنولوژي مدرن
،حالا ما به جايي رسيديم
که در حال پاسخ دادن به سوالي هستيم که يونانيها هم مطرح کرده بودند
. و حتي سوال انسانهاي پيش از آنها هم بوده
اين لحظه گرانبهاييست در تاريخ بشر
که ما ناگهان
تلسکوپ و کامپيوتر و گيرنده هاي نوري
و علم رو در اختيار داريم که قادر به پاسخگويي به يک سوال فلسفيست
. که بشر از عهد عتيق داشته
:پاسخ به اين سوال که ،"آيا ما تنهاييم؟"
من وقتي جوان بودم داستانهاي علمي تخيلي زيادي رو مطالعه مي کردم
که ذهن من رو به امکان
. حيات در عوالم ديگري مي برد
تا همين اواخر هم ما انسانها فقط مي تونستيم درباره اش يک حدسي داشته باشيم
... اما امروز ما در يک رنسانس علمي زندگي مي کنيم
دوران طلايي تکنولوژي...
که در اون احتمالات تخيلي
. به کشفيات خارق العاده تبديل مي شوند
،بايد از ابزارهاي پيشرفته اي که داريم ممنون باشيم
حالا شايد ما بتونيم
. به حل معماي حيات غريبه دست پيدا کنيم
براي مثال تا همين اواخر
"محققين اکتشاف "اي- تي
ناچار بودند اينجا روي زمين به دنبالش بگردند
. اما حالا بالاخره ما يک کاراگاه فضايي هم داريم
،در ششم مارچ 2009
. نَسا" تلسکوپ فضايي "کپلر" را راهي فضا کرد"
کپلر" اولين ماهواره ايست"
که منحصراً به منظور شکار
سيارات خارج از منظومه خورشيدي ما . ساخته شده است
اميد است که اين کاوشگر ،نه تنها سيارات بيشتري را بيابد
بلکه قادر به کشف سياراتي باشد
. که در اندازه و اتمسفر شبيه به "زمين" باشند
. چنين سياراتي مي توانند حافظ حيات باشند
ويليام بوروکي" مسئول تحقيقات"
. ماموريت "کپلر" است
او 25 سال است که . در حال برنامه ريزي اين ماموريت است
،من از وقتي که بچه بودم
. علاقمند به کشف فضا بودم
عادت داشتيم که روي سقف گاراژ دراز بکشيم
. و با دوربين از شهاب سنگها عکس بگيريم
"بنابراين براي من، کار با "نسا . يک روياي به حقيقت پيوسته است
که به ما کمک مي کنه تا بفهميم . ممکنه چه چيزي در فضا وجود داشته باشه
. زيبايي کار "کپلر"، سادگي آن است
شکار سيارات را
با اندازه گيري مقدار نوري که سياره
،در حال عبور از مقابل خورشيد مسدود مي کند . انجام مي دهد
. به اين کار، گذر مي گويند
يک مثال مشابه آن در زمان حلول يک ماه گرفتگي يا خورشيد گرفتگي رخ مي دهد
وقتي که نور خورشيد با سايه ماه يا زمين . مسدود مي شود
ديدن اين پديده براي ما با چشم غير مسلح آسان است
اما يافتن سياره اي مثل زمين ،که از مقابل ستاره دوردستي عبور مي کند
. بسيار دشوار تر است
،اندازه عبور يک سياره مثل زمين بسيار بسيار کوچک هست
درست مثل تماشاي يک مگس هست . که از مقابل نور ماشين عبور کنه
. فاصله بسيار دوريست
،و شما اون رو پيدا مي کنيد اندازه گيري مي کنيد
. و دقيق هم اندازه گيري مي کنيد
کپلر" اين تغييرات دقيقه اي را" . با نور اندازه مي گيرد
تغييرات اندک، بين روشنايي و تاريکي
. بيان مي کنند که سياره ها کجا هستند
چيزي که شما مي بينيد يک خط خميده است که نشان مي ده نور ثابت حرکت مي کنه
بعد فرو رفتگي داره ،سياره عبور مي کنه . و نور دوباره بر مي گرده بالا
بنابراين شما به دنبال همان فرو رفتگي نور
در هر ستاره هستيد که همان زمانيست که . يک سياره از مقابلش عبور مي کنه
هر چه اين سياره بزرگتر باشه جلوي نور بيشتري رو مي گيره
. و قسمت فرو رفته هم بزرگتر خواهد بود
پس ما مي تونيم اندازه سياره را
. از روي سايز اين فرو رفتگي تشخيص بدهيم
. اما بررسي تک تک ستارگان به نوبت ،عملي نيست
بوروکي" ناچار بود راهي بيابد" . تا بتوان ستاره هاي زيادي را همزمان با هم بررسي کرد
. هدفي بي سابقه که برخي معتقدند غير ممکن است
ما بايد نشان بديم
که قادر به اندازه گيري درخشش اين ستاره ها هستيم
. آنهم اندازه گيري 100.000 ستاره همزمان
اين ايده، با ترديد فراواني همراه بود
و در واقع جامعه دانشمندان هم
:مقاله اي منتشر کرد مبني بر اينکه . "اين کار شدني نيست"
مدتي طول کشيد تا
. ما بتونيم نشان بدهيم که: بله ميشه انجامش داد
مي شه تلسکوپي با ميدان ديد وسيع ساخت
با پيکسل بسيار بسيار بالا
که همه اين ستاره ها را همزمان اندازه گيري کنه
و بعد هم شما مي تونيد هر کدام از اين ستاره ها رو جداگانه بررسي کنيد
. و ببينيد که چه سياره اي از مقابلش عبور مي کنه
. کپلر" اين کار را با دقت شگفت انگيزي انجام مي دهد"
اساساً اين يک دوربين عظيم هست که در فضا در گردشه
. نه به دور زمين، بلکه به دور خورشيد
بنابراين مي شه گروهي از ستاره ها را
بررسي کرد
،هر صد و پنجاه هزار ستاره در يک زمان
و هر 6 ثانيه هم هر کدام رو . مورد اندازه گيري جداگانه قرار داد
،به محض اينکه "کپلر" سياره اي را کشف مي کند
اندازه مدار سياره
. به همراه جرم و دماي سطح آن قابل اندازه گيريست
"به عنوان يکي از دانشمندان عضو گروه "کپلر
جف مارسي" معتقد است که" کپلر" بلندترين گام بعدي ما"
. در جهت يافتن حيات بر روي سياره اي ديگر است
،من فکر مي کنم در همين چند سال آينده
ما بتونيم اولين سياره هاي هم اندازه زمين و هم جرم زمين
و حتي با درجه حرارتي مثل زمين را پيدا کنيم
. که قابل سکونت هم باشند
و من فکر مي کنم که بشه ادعا کرد
که يکي از اهداف بزرگ قرن بعدي يا پس از آن
،ساخت يابنده هاي سياره هاي خارجي باشه
که بتوانند تصاويري از زمينهايي ديگر
و آب و هوايي مناسب را با امکان سکونت
روي آنها و البته . با هر موجود زنده اي در آن پيدا کنند
نتيجه کار، يک دانش ناب هست
از اينکه آيا زمينهاي ديگري هم وجود داره يا نه؟
اگر باشه، احتمالاً موجودات زنده زيادي آن بيرون هست
اگر هم برعکس شد و ما هيچ چيزي پيدا نکرديم
. هيچ سفر فضايي هم در کار نخواهد بود
. هيچ جايي وجود نخواهد داشت که بشه به آنجا رفت
تکنولوژي برتر
. ما را به يافتن اين "زمين"هاي ديگر نزديکتر مي کند
در حال حاضر با هماهنگ کردن حواسمان
مي توانيم انعکاس نور
. سطح سيارات را مطالعه کنيم
اين موضوع به ما در شناخت
. ترکيبات شيميايي اتمسفر هر سياره اي کمک مي کند
. اکنون که ما قادر به بررسي اتمسفرها هستيم
مي توانيم شروع به جستجوي علائم ويژه محيط يک
. تمدن خارجي کنيم
هر فرمي از تکنولوژي . رد پايي رو از خودش در محيط به جا مي گذاره
مثلاً اگر شما از راه دور به زمين نگاه کنيد
. مي تونيد "گلوبال وارمينگ" را ببينيد
. که همين ، رد پاي ماست
ميشه تصورش رو کرد که يک تمدني که
،براي مدتهاي مديدي در جريان بوده
،رد پاي بزرگتري رو از خودش به جا گذاشته باشه
،تازه نه فقط در سياره خودش
. بلکه در سراسر محيط فضايي پيرامون خودش
بنابراين ما بايد در جستجوي هر چيزي در فضا باشيم
،هر چيز غير عادي هر چيزي که به نظر برسه که
. يک پديده طبيعي نيست
ما هر روز سيارات تازه اي را ميابيم
اما جستجوهاي ما هنوز به هيچ غريبه اي برنخورده است
نکند که ما در جايي نادرست
به دنبال ماهيت نادرستي مي گرديم؟
اگر حيات خارجي حقيقي هيچ شباهتي
به موجودات قابل تصور ما نداشته باشد چطور؟
ما داريم دنبال سياره هاي مشابه زمين و حياتي مثل حيات روي زمين مي گرديم
. و شايد هم يک تمدن غريبه
اما اگر اينها اصلاً مثل زمين نباشند چه؟
اگر اين غريبه ها اصلاً به چيزي مثل جسم احتياج نداشته باشند چه؟
،جستجوي حيات از نوعي که ما مي شناسيم مي تونه يک اشتباه باشه
چون بعضيها معتقدند که زندگي به شکلي که ما ازش خبر داريم
. به زودي يک صنايع دستي باستاني ميشه
من فکر مي کنم که اين يک حقيقت محض باشه
که ما مي تونيم حيات ميکروبي رو در
. سيارات ديگري پيدا کنيم
اما فکر مي کنم مردم . به دنبال فرازمينيهاي واقعي هستند
دنبال يک کسي مي گردند که بشه با اونها صحبت کرد
کسي که بشه با اونها . به عنوان يک موجود رابطه برقرار کرد
ويل رايت" خالقِ"
:دو بازي ويديويي نوين است
. "و "سيمز "اسپور"
رايت"، نرم افزارهايي را توليد مي کند" . که مولد موجودات خارجي هستند
موجوداتي که به شکلي ويژه نسبت با شرايط بيشماري که
. ممکن است در فضا با آن برخورد داشت، سازگارند
. البته همه آنها در کامپيوتر، شبيه سازي مي شوند
رايت" معتقد است که زندگي در زمين"
. اساساً در حال تغيير است
:فرم تازه اي از حيات، خلق شده است
. نيمه انسان-نيمه ماشين
شما امروز مي تونيد هر تکنولوژي امروزي رو
. يک گستره اي از بدن انسان فرض کنيد
. ساختمانها، توسعه اي از پوست ما هستند
. ماشينها توسعه پاهاي ما هستند
. تلفن بخش توسعه يافته دهان ماست
بشر و تکنولوژي
هزارها سال هست که با هم عجين شده اند
به شکلي که واقعاً به سختي ميشه . اين دو تا رو از هم جدا کرد
و اين موضوع هم ظاهراً رو به رشد داره
. و در طول زمان شتاب مي گيره
برخي معتقدند که
شايد ما به تدريج استفاده از جسم را . به طور کامل کنار بگذاريم
،و تنها هوش خالصي بشويم
. که در يک کامپيوتر غول پيکر زندگي مي کند
اگر اين موضوع همين حالا ،براي نوع بشر در حال رخ دادن باشد
آيا پيش از اين براي ستاره ها حادث نشده است؟
اگر ما واقعاً
،يک موجود هوشمندي رو در فضا ملاقات کنيم
من مي تونم تصور کنم
. که اونها احتمالاً يک جور مبدل زيستي باشند
. ممکن هست که يک تمدن کاملاً ماشيني باشند
. دانشمند فيزيکدان ،"پائول ديويس" موافق اين نظر است
،از نظر من
موجود هوشمند فقط يک فاز انتقالي و گذرا
. در تحول هوش هستيست
بنابراين بعد از ميليونها سال شما با چيزهايي مواجه خواهيد شد
. که شايد بتونه در همه سطح زمين گسترده بشه
اين ميتونه يک اورگانيزم زنده باشه
. يک مغز پر طپش غول پيکر
اين امکان هست که موجودات خارق العاده خارجي
،هر چه که باشند
همين حالا هم در حال ارسال پيام به ما باشند
فقط ما آنقدر پيشرفته نباشيم که قادر به دريافت اين پيامها باشيم
... و باز هم . شايد همين بهتر است
ممکنه که اين موجودات هوشمند
منظور کاملاً متفاوتي داشته باشند
،و بر همين مبناست
!که اصلاً حضورشون رو اعلام نمي کنند
. شايد اصلاً اين يک جهان متخاصم باشه
داستانهاي علمي تخيلي زيادي وجود داره
که نشان ميده اونها
که شروع به صدا کردن در اعماق جنگل مي کنند
. همانهايي هستند که طعمه گرگ ميشن
موجودات فضايي هوشمندي که
،سعي کنند با ديگران رابطه برقرار کنند
. همانهايي هستند که اول خورده مي شن
. به همين دليل هم بقيه ساکتند
شايد غريبه ها رفتار دوستانه اي نداشته باشند
،و يا شايد هم
... به هيچ وجه ما را لايق تماس ندانند
. خصوصاً اگر مغز پيشرفته پر طپش هم داشته باشند
من فکر مي کنم بعيد هست که موجود فوق هوشمندي
،حاصل چندين ميليون سال طراحي وجود داشته باشه
که تمايل زيادي هم به
. سفر به دور کهکشان داشته باشه
چنين موجودي حتماً مدتها قبل کاوشگرانش رو به فضا فرستاده
. و همه اطلاعاتي رو که لازم داشته به دست آورده
من فکر مي کنم بيشتر اينطور باشه که
موجودي که براي چنين مدت طولاني در صحنه بوده
،و چنين هوش خارق العاده اي داشته
بايد صاحب يک نوع ارتباط داخلي باشه
. واحتمالاً هم علاقه اي به اشياء اطرافش نخواهد داشت
درست مثل کسي که پول قبض برقش رو پرداخت مي کنه
،و در برابر اين مغز خارق العاده پر طپش
از حمله استرويد ها و ساير خطرات ديگر مقاومت مي کنه
. تصور من اين هست که خيلي پر تحرک نباشه
. اما حتي امکاني غمگين تر از اين هم وجود دارد
اگر يک حيات هوشمند ديگري
،در جهان بوده باشد
که حالا ديگر وجود ندارد؟
"الان 50 سال هست که "ستي
و همه فضانوردان ديگر . ناچارند اذعان کنند که يک سکوتي هست
،و من اضافه مي کنم که اين سکوت ترسناکه
چون بسياري از مردم فکر مي کنند که
،بايد يک حياتي در فضا وجود داشته باشه
،بايد يک تمدن ديگري هم باشه
. که در اينصورت ، اونها بيش از حد ساکتند
و شايد دليل اينکه اينهمه ساکتند
. اين باشه که همه مرده اند
،خودشون رو نابود کرده اند
يا اينکه يک سرنوشت ترسناک ديگري . همه اونها رو از بين برده
،اگر همه جا ساکت باشه
. در اينصورت همين آينده بشريت خواهد بود
همه اينها ما را به همان نقطه آغاز بر مي گرداند
:با اين سوال ساده که
آيا هيچ موجود زنده ديگري در جهان هست؟
. قطعاً هست
بايد فرمهاي ديگري از حيات در جهان وجود داشته باشه
و من حتي دلم مي خواد اين رو يک قدم جلوتر هم ببرم و بگم
بايد حتماً يک حيات هوشمند پيشرفته
. جايي در جهان وجود داشته باشه
وقتي شما اينهمه ستاره اي رو که ،اون بيرون هستند رو به حساب مي آوريد
،اين بيليونها و تريليونها سيارات شبيه به زمين
. اندازه عظيمي از تاس انداختن رو نشان مي ده
حتي اگر اين حيات ،يک در ميليون يا يک در بيليون هم باشه
هنوز آنقدر شانس تاسهاي زيستي
در فضا براي ما هست
. که ما تنها نمانيم
ما حالا شواهدي داريم از هر دو مورد اينکه
. هر حياتي به جز "زمين" وجود داشته باشه
در نهايت تصور من اين هست که بايد صبر کنيم و ببينيم
بايد مثبت انديش بود
. تا اينکه شواهدش روشن بشه
"اين چيه پاپا؟"
"اين همه راکت از کجا اومد؟"
به نظر من خيلي غير قابل درک خواهد بود . که جواب منفي باشه
،اما اگر باشه
. کشف شگرفي خواهد بود
حتي درک اينکه ما چقدر نادريم
و يا حيات هوشمندي که ما بتونيم درکش کنيم
،خيلي خيلي دور از ما باشه
. مسئوليت فوق سنگيني رو روي شانه ما مي گذاره
ناگهان بشريت، زمين و موجود هوشمند
. بي نهايت ارزشمند مي شه
جستجوي "اي- تي"ها
. نيم قرن است که ادامه دارد
اما جهان، بسيار عظيم است
. و ما تنها در آغاز راه حل معماي آنيم
اگر شما يک ليوان آب از اقيانوس برداريد و به اون نگاه کنيد
و ببينيد که در ليوان شما هيچ ماهي وجود نداره چه نتيجه اي مي گيريد؟
آيا نتيجه گيري شما اين هست
که در اين اقيانوس هيچ ماهي وجود نداره؟
يا اينکه نتيجه مي گيريد که اين يک اقيانوس بيکرانه
و من با ليوانم نتونستم نمونه برداري زيادي انجام بدم؟
پنجاه سال کشف اقيانوس کيهاني
. يک مقياس ذره ايست
ما هنوز هيچ چيزي نديديم . تازه جستجو رو شروع کرده ايم
هنوز بخش زيادي از اين جستجو باقيست
پيش از اينکه بتونيم . به يک نتيجه گيري شگفت آور برسيم
سلولهاي بنيادي حيات
در سراسر هستي پراکنده اند
باورش سخته که هيچکدام قادر به ريشه گرفتن
. در اينهمه سياره غير قابل شمارش در فضا نشده باشند
آيا هيچ بخشي از اين حيات
ممکن است که حيات هوشمند شده باشه؟
،و اگر تمدن غريبه اي هست
چرا اينهمه ساکته؟
شايد پيامهاشون هنوز در راهه
يا شايد هم از يک تکنولوژي استفاده مي کنند که ما اون رو نمي فهميم
... يا اينکه
. شايد اصلاً وجود ندارند
. ما هيچ نمي دونيم
. اما يک چيز قطعيست
،اگر ما حيات خارج از زمين رو پيدا کنيم
به شکل بنياديني نگاه ما رو
نسبت به حيات و خودِ ما تغيير ميده
اما در عين حال ما اميدها و روياهاي خودمون رو داريم
.:: @bollbolljan_com ::.