WEBVTT 00:00:00.000 --> 00:00:12.220 ..:: ارائه شده توسط وب سايت بلبل جان ::.. ‏.:: www.bolboljan.net ::. 00:00:16.899 --> 00:00:20.066 ‫[برای بیان حقیقت] 00:00:20.596 --> 00:00:22.529 ‫[برای بیان حقیقت] 00:00:23.111 --> 00:00:25.657 ‫حالا که برگشتیم به سراغ ‫گروه بعدی شرکت‌کنندگان بریم. 00:00:27.029 --> 00:00:29.076 ‫شرکت‌کنند شماره یک، ‫می‌شه اسمتون رو بگین؟ 00:00:29.169 --> 00:00:31.462 ‫من رزا پارکسم. 00:00:32.005 --> 00:00:32.999 ‫شماره دو. 00:00:33.339 --> 00:00:35.051 ‫من رزا پارکسم. 00:00:35.461 --> 00:00:36.902 ‫شماره سه هم بگه. 00:00:37.202 --> 00:00:38.749 ‫من رزا پارکسم. 00:00:38.774 --> 00:00:40.436 ‫توجه داشته باشین که این سه نفر، 00:00:40.461 --> 00:00:42.498 ‫ادعا دارن که قهرمان حقوق مدنی ‫یعنی رزا پارکس هسن، 00:00:42.523 --> 00:00:44.781 ‫پس بریم که سوال و جواب رو ‫با کیتی کارلایل شروع کنیم. 00:00:44.812 --> 00:00:46.165 ‫خانم شماره دو، 00:00:46.397 --> 00:00:47.869 ‫دقیقا چه اتفاقی بود، 00:00:47.986 --> 00:00:50.096 ‫که منجر به اون لحظه شکوهمند ‫توی اتوبوس شد؟ 00:00:50.176 --> 00:00:51.517 ‫لحظه‌ای که دستگیر شدین، 00:00:51.542 --> 00:00:53.088 ‫چه احساسی داشتین؟ 00:00:53.439 --> 00:00:55.085 ‫زنگ به صدا در اومد و وقت تموم شد. 00:00:55.117 --> 00:00:57.073 ‫الان هم مسلما باید رأی بدین، 00:00:57.098 --> 00:00:58.309 ‫که چه کسی به نظر شما، 00:00:58.334 --> 00:00:59.850 ‫رزا پارکس واقعیه. 00:00:59.875 --> 00:01:01.781 ‫من صرفا بر اساس احساساتم، 00:01:01.806 --> 00:01:03.607 ‫می‌خوام به شماره دو رأی بدم. 00:01:03.632 --> 00:01:05.360 ‫چون به ظاهر ملایمت لازم، 00:01:05.400 --> 00:01:07.677 ‫برای ستیزه‌جویی رو دارن. 00:01:07.741 --> 00:01:09.697 ‫- بسیارخب. ‫- ممکن بود هرکدوم از این خانم‌ها، 00:01:09.722 --> 00:01:11.523 ‫توی اون شرایط شهامت به خرج بدن، ‫متأسفانه باید بگم، 00:01:11.548 --> 00:01:13.811 ‫که نمی‌دونم کدوم رزا پارکس واقعیه، 00:01:13.844 --> 00:01:15.139 ‫ولی به شماره دو رأی می‌دم. 00:01:15.164 --> 00:01:17.019 ‫بسیارخب. نیپسی، تو به کی رأی می‌دی؟ 00:01:17.103 --> 00:01:19.660 ‫خب، گمونم درست نباشه من رأی بدم. 00:01:19.685 --> 00:01:21.138 ‫چون خانم پارکس رو می‌شناسم، 00:01:22.404 --> 00:01:25.456 ‫یکی از مجریان مراسم راهپیمایی، 00:01:25.481 --> 00:01:27.223 ‫بین سلما و مونتگومری بودم، 00:01:27.248 --> 00:01:29.566 ‫ولی خانم رزا پارکس ‫سه متر قد داره، 00:01:29.591 --> 00:01:31.408 ‫و نه‌تنها در میان سیاه‌پوستان، 00:01:31.433 --> 00:01:33.288 ‫بلکه در تاریخ دموکراسی ایالات متحده، 00:01:33.313 --> 00:01:35.189 ‫قهرمان محسوب می‌شه. 00:01:37.559 --> 00:01:39.379 ‫حالا اگه می‌شه، 00:01:39.543 --> 00:01:40.839 ‫رزا پارکس واقعی، 00:01:40.989 --> 00:01:43.129 ‫بلند شه و وایسته. 00:01:51.178 --> 00:01:55.871 ‫[سال ۱۹۶۵] 00:01:56.005 --> 00:01:58.762 ‫[آلاباما، مونتگومری] 00:01:59.094 --> 00:02:00.609 ‫اولین بانوی... 00:02:00.633 --> 00:02:01.985 ‫جنبش آزادی‌خواهی... 00:02:02.010 --> 00:02:03.722 ‫خانم رزا پارکسه. 00:02:03.848 --> 00:02:05.207 ‫دست‌هاتون رو بالا ببرین. 00:02:06.258 --> 00:02:07.473 ‫پدر روحانی آبرناتی، 00:02:07.498 --> 00:02:09.161 ‫و تمام خواهران و برادرنم، 00:02:09.186 --> 00:02:10.245 ‫همچنین تمام فرزندانم، 00:02:10.270 --> 00:02:12.307 ‫چون من رو مادر این جنبش خطاب می‌کنن، 00:02:12.591 --> 00:02:14.050 ‫باید بگم که مسئله‌ی ما، 00:02:14.075 --> 00:02:15.477 ‫سیاهان علیه سفیدها نیست، 00:02:15.502 --> 00:02:18.179 ‫بلکه مسئله حق و باطله. 00:02:19.072 --> 00:02:21.040 ‫می‌شه گفت در طول قرن بیستم، 00:02:21.064 --> 00:02:23.560 ‫رزا پارکس یکی از تحسین‌شده‌ترین ‫چهره‌های آمریکاست، 00:02:24.046 --> 00:02:25.925 ‫و می‌شه گفت یکی از تحریف‌شده‌ترین، 00:02:25.949 --> 00:02:28.089 ‫و کژبرداشت‌شده‌ترین چهره‌های مدنیه. 00:02:29.376 --> 00:02:30.961 ‫کسی که جلوی شما ایستاده، 00:02:30.993 --> 00:02:34.760 ‫قربانی تمام اعمال خشونت‌آمیزیه، 00:02:34.785 --> 00:02:36.013 ‫در جهت اینکه... 00:02:36.038 --> 00:02:37.975 ‫امثال ما رو حقیرتر نشون بده. 00:02:38.000 --> 00:02:40.273 ‫آره، همگی می‌دونیم که ایشون، 00:02:40.297 --> 00:02:41.899 ‫توی اتوبوس از جاش بلند نشد. 00:02:42.051 --> 00:02:43.985 ‫این دیدگاه کوته‌نظرانه، 00:02:44.009 --> 00:02:46.317 ‫که فکر کنیم تصمیمی ناگهانی بوده... 00:02:46.369 --> 00:02:47.872 ‫باید این دیدگاه رو از بین ببریم. 00:02:48.940 --> 00:02:51.086 ‫از هر جهت که حساب کنیم، 00:02:51.111 --> 00:02:52.417 ‫بنده ناتوانم، 00:02:52.696 --> 00:02:55.629 ‫ولی انتظار دارم شهروند درجه یک باشم. 00:02:55.654 --> 00:02:56.807 ‫چون می‌خوام که باشم. 00:02:56.832 --> 00:02:57.999 ‫مسلما، 00:02:58.023 --> 00:03:00.488 ‫طی رویدادهای چند روز اخیر سلما، 00:03:00.513 --> 00:03:02.854 ‫تقریبا ایمانم رو از دست دادم. 00:03:03.088 --> 00:03:05.554 ‫ولی با خودم گفتم ‫بعد اینکه دیدم چه اتفاقی در سلما افتاد، 00:03:05.842 --> 00:03:09.489 ‫نمی‌تونم فقط با رویکرد عشق و علاقه، ‫امروز به اینجا بیام. 00:03:09.864 --> 00:03:11.636 ‫اگه دقت می‌کردن، 00:03:11.661 --> 00:03:13.798 ‫که چطور درمورد جمهوری ‫آفریقای جدید صحبت می‌کنه. 00:03:13.838 --> 00:03:17.279 ‫اگه دقت می‌کردن که چطور کنار ‫پلنگ‌های اوکلند ایستاده. 00:03:17.304 --> 00:03:18.769 ‫اگه به تمام... 00:03:18.794 --> 00:03:22.055 ‫گونه‌های معطر شخصیتش، 00:03:22.080 --> 00:03:23.411 ‫ذره‌ای دقت می‌کردن، 00:03:23.436 --> 00:03:26.285 ‫در اون صورت می‌فهمیدن ‫رزا پارکس واقعا کی بوده. 00:03:26.719 --> 00:03:29.578 ‫ولی گمونم کمی با ترس بهش نگاه می‌کردن. 00:03:30.037 --> 00:03:31.059 ‫♪ آره. ♪ 00:03:31.084 --> 00:03:33.378 ‫♪ خداوندا، نمی‌شه دست و بالم رو ببندی؟ ♪ 00:03:33.403 --> 00:03:35.936 ‫♪ چون نمی‌خوام به کسی صدمه‌ای بزنم. ♪ 00:03:36.431 --> 00:03:38.770 ‫♪ خداوندا، نمی‌شه راهنمای مسیرم باشی؟ ♪ 00:03:38.804 --> 00:03:41.388 ‫♪ چون نمی‌خوام رفتار ناشایستی داشته باشم. ♪ 00:03:42.038 --> 00:03:44.111 ‫♪ خداوندا، نمی‌شه به روح درمانده‌ام ♪ ‫♪ کمک کنی؟ ♪ 00:03:44.138 --> 00:03:46.844 ‫♪ چون این بت‌ها می‌خوان ♪ ‫♪ ایمانم رو بدزدن. ♪ 00:03:47.432 --> 00:03:49.816 ‫♪ باید خویشتن‌داری کنم، ♪ 00:03:49.841 --> 00:03:52.713 ‫♪ چون نمی‌خوام از چشم تو بیفتم. ♪ 00:03:52.966 --> 00:03:55.317 ‫♪ خداوندا، نمی‌شه به روح درمانده‌ام ♪ ‫♪ کمک کنی؟ ♪ 00:03:55.424 --> 00:03:57.099 ‫♪ لطفا ایمانم رو تقویت کن. ♪ 00:03:57.124 --> 00:03:59.251 ‫♪ ایمانم رو تقویت کن. ♪ 00:03:59.733 --> 00:04:01.184 ‫[جنرال موتورز غیرانسانی‌ترین تصمیم ‫در تاریخ بشر رو گرفته.] 00:04:01.415 --> 00:04:03.079 ‫«سرگذشت سرکشانه خانم رزا پارکس» 00:04:03.104 --> 00:04:04.363 ‫♪ آره. ♪ 00:04:04.911 --> 00:04:11.365 ‫[لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 00:04:13.296 --> 00:04:15.733 ‫«من هیچ‌وقت ادغام‌گرا نبودم.» 00:04:16.431 --> 00:04:18.017 ‫«حتی در زمان تفکیک‌سازی نژادی،» 00:04:18.042 --> 00:04:20.074 ‫«ادغام‌گرایی زیادی توی ‫ایالات جنوبی رواج داشت.» 00:04:20.921 --> 00:04:23.166 ‫«ولی لزوما برای سود و راحتی...» 00:04:23.191 --> 00:04:25.624 ‫«جامعه سفیدپوست بود، نه برای ما.» 00:04:26.781 --> 00:04:29.240 ‫«هدف خاتمه دادن به ظلمی بود،» 00:04:29.265 --> 00:04:31.353 ‫«که به قشر مظلوم تحمیل شده بود.» 00:04:32.319 --> 00:04:34.274 ‫«تمام افراد فارغ از نژاد، مذهب و ملیت،» 00:04:34.299 --> 00:04:37.865 ‫«باید از حقوق یکسانی برخوردار باشن.» 00:04:41.648 --> 00:04:44.274 ‫وقتی بچه بودم، ‫برای اینکه قربانی قتل نشم، 00:04:44.299 --> 00:04:45.982 ‫یا چون فکر می‌کردم قراره کشته بشم، 00:04:46.229 --> 00:04:48.310 ‫تمام مدت مجبور بودم، 00:04:48.335 --> 00:04:50.054 ‫از فرقه کو کلاکس کلن مخفی بشم. 00:04:50.301 --> 00:04:52.734 ‫خانواده‌ام از املاکی ‫که براش زحمت کشیدن، 00:04:52.759 --> 00:04:54.626 ‫محروم شدن و تمام مال و اموالشون، 00:04:54.651 --> 00:04:56.561 ‫ازشون گرفته شد. 00:04:56.586 --> 00:04:59.078 ‫من هم برخلاف خیلی از بچه‌های دیگه، 00:04:59.102 --> 00:05:00.656 ‫فرصت تحصیل در مدرسه نداشتم. 00:05:00.681 --> 00:05:05.295 ‫[سال ۱۹۱۹] 00:05:05.320 --> 00:05:08.534 ‫[آلاباما، پاین لول] 00:05:08.559 --> 00:05:09.668 ‫اوایل قرن بیستم، 00:05:09.693 --> 00:05:11.194 ‫- مقطعی بود که اغلب اوقات، ‫- [فرانسیس گوریر، مورخ] 00:05:11.218 --> 00:05:12.645 ‫- بهش لقب «حضیض» می‌دادن، ‫- [فرانسیس گوریر، مورخ] 00:05:12.670 --> 00:05:14.430 ‫- پست‌ترین دوره سیاه‌پوستان آمریکا بود. ‫- [فرانسیس گوریر، مورخ] 00:05:15.507 --> 00:05:16.742 ‫حتی به زعم عده‌ای از مردم، 00:05:16.767 --> 00:05:18.855 ‫اون دوره بدتر از دوره برده‌داری آمریکا بود. 00:05:20.088 --> 00:05:22.271 ‫- «وقتی که شش سالم شد،» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده رزا پارکس] 00:05:22.296 --> 00:05:24.006 ‫- «به درکی رسیدم که متوجه شدم،» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده رزا پارکس] 00:05:24.031 --> 00:05:26.543 ‫- «که ما به هیچ عنوان آزاد نیستیم.» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده رزا پارکس] 00:05:26.707 --> 00:05:28.024 ‫«فرقه کو کلاکس کلن،» 00:05:28.048 --> 00:05:30.113 ‫«به مناطق سیاه‌پوست‌نشین هجوم می‌آورد،» 00:05:30.340 --> 00:05:32.604 ‫«کلیساها رو آتیش می‌زدن، ‫آدم‌ها رو می‌کشتن.» 00:05:33.625 --> 00:05:35.214 ‫«بعدا متوجه شدم علتش این بود،» 00:05:35.239 --> 00:05:37.080 ‫«که سربازان سیاه‌پوست آمریکایی،» 00:05:37.105 --> 00:05:39.143 ‫«از جنگ جهانی اول برگشته بودن،» 00:05:39.179 --> 00:05:41.722 ‫«و انتظار داشتن به پاس از ‫خدماتشون برای کشور،» 00:05:41.747 --> 00:05:43.792 ‫«از حقوق یکسان برخوردار باشن.» 00:05:45.491 --> 00:05:46.835 ‫«یادمه در اون زمان،» 00:05:47.277 --> 00:05:48.723 ‫«خشونت علیه ما به حدی زیاد شد،» 00:05:48.748 --> 00:05:50.505 ‫«که پدربزرگم تمام مدت،» 00:05:50.529 --> 00:05:52.623 ‫«تفنگش رو کنار خودش نگه می‌داشت.» 00:05:53.447 --> 00:05:55.823 ‫«چون پدربزرگم می‌خواست ‫به هر قیمتی که شده،» 00:05:55.848 --> 00:05:57.299 ‫«محافظ خانه و منزلش باشه.» 00:05:57.701 --> 00:06:00.078 ‫«دلم می‌خواست ببینم ‫که از تفنگش استفاده می‌کنه.» 00:06:02.538 --> 00:06:05.070 ‫همیشه از پدربزرگش برام می‌گفت، 00:06:05.095 --> 00:06:07.480 ‫و درمورد اینکه هیچ ترسی... 00:06:07.936 --> 00:06:09.660 ‫- از سفیدپوست‌ها نداشت. ‫- [کارولین ویلیامسون گرین، دخترخاله پارکس] 00:06:09.685 --> 00:06:11.464 ‫- خودش هم ظاهر سفیدی داشت، ولی... ‫- [کارولین ویلیامسون گرین، دخترخاله پارکس] 00:06:11.489 --> 00:06:14.018 ‫- هیچ ترسی از سفیدها نداشت. ‫- [کارولین ویلیامسون گرین، دخترخاله پارکس] 00:06:16.011 --> 00:06:17.482 ‫«پدر پدربزرگم،» 00:06:17.507 --> 00:06:19.133 ‫«صاحب مزرعه سفیدپوستی،» 00:06:19.158 --> 00:06:20.743 ‫«به اسم جان ادواردز بود،» 00:06:20.996 --> 00:06:23.374 ‫« و مادر پدربزرگم خدمتکار برده‌اش بود.» 00:06:23.807 --> 00:06:26.250 ‫«پدربزرگم با سفیدپوست‌ها زندگی می‌کرد.» 00:06:26.823 --> 00:06:29.330 ‫«وقتی پدربزرگم بچه بود، ‫مادرش رو از دست داد،» 00:06:29.588 --> 00:06:31.703 ‫«بعد جان ادواردز هم مرد.» 00:06:32.568 --> 00:06:35.041 ‫«سرکارگری صاحب مزرعه شد،» 00:06:35.066 --> 00:06:37.127 ‫«اصلا هم از پدربزرگم خوشش نمی‌اومد.» 00:06:37.457 --> 00:06:38.886 ‫«به قدری باهاش بدرفتاری کرد،» 00:06:38.911 --> 00:06:40.512 ‫«که نفرت خاموش‌نشدنی‌ای،» 00:06:40.537 --> 00:06:42.801 ‫«نسبت به سفیدپوستان توی دلش کاشت.» 00:06:43.498 --> 00:06:44.913 ‫«پدربزرگم کسی بود،» 00:06:44.938 --> 00:06:46.430 ‫«که به مادرم یاد داد،» 00:06:46.455 --> 00:06:49.510 ‫«که آدم نباید در قبال ‫رفتار بد کسی، سر خم کنه.» 00:06:50.245 --> 00:06:52.807 ‫«این کردار توی ژن ما رسوخ کرده بود.» 00:06:52.832 --> 00:06:55.968 ‫[منزل کودکی خانواده رزا پارکس] 00:06:55.993 --> 00:06:57.405 ‫همیشه شاتگانش پر بود، 00:06:57.429 --> 00:06:59.170 ‫من هم هرشب کنارش می‌نشستم. 00:06:59.434 --> 00:07:01.282 ‫همچنان هم... 00:07:01.669 --> 00:07:03.126 ‫بابت شب‌هایی که توی بچگی، 00:07:03.151 --> 00:07:05.676 ‫با پدربزرگم سپری کردم، ‫بی‌خوابی مزمنی دارم. 00:07:08.236 --> 00:07:10.430 ‫وقتی آدم شب‌ها حواسش جمعه، 00:07:10.968 --> 00:07:12.793 ‫نباید هیچ صدایی از خودش دربیاره. 00:07:13.905 --> 00:07:15.628 ‫پارکس می‌دونست آدم باید، 00:07:15.653 --> 00:07:17.112 ‫از چیزی که براش مهمه محافظت کنه. 00:07:17.250 --> 00:07:18.551 ‫رزا هم... 00:07:18.575 --> 00:07:21.443 ‫به این نتیجه رسید: ‫«باید این رویه...» 00:07:21.468 --> 00:07:22.358 ‫[ژرژت نورمن، مدیر سابق موزه رزا پارکس] 00:07:22.383 --> 00:07:23.871 ‫- «عوض بشه...» ‫- [ژرژت نورمن، مدیر سابق موزه رزا پارکس] 00:07:23.896 --> 00:07:25.517 ‫- «که امثال من لازم باشه...» ‫- [ژرژت نورمن، مدیر سابق موزه رزا پارکس] 00:07:25.542 --> 00:07:26.748 ‫- «از خودشون محافظت کنن.» ‫- [ژرژت نورمن، مدیر سابق موزه رزا پارکس] 00:07:27.048 --> 00:07:28.353 ‫تهدید مقابل سیاهان، 00:07:28.377 --> 00:07:29.910 ‫برترپنداری سفیدپوستان بود. 00:07:31.114 --> 00:07:32.561 ‫[راستش...] 00:07:32.586 --> 00:07:35.402 ‫[از اونجا که من و مادرم ‫با هم زندگی نمی‌کردیم،] 00:07:35.433 --> 00:07:38.005 ‫[اگه بخوام از خاطراتم بگم،] 00:07:38.030 --> 00:07:40.870 ‫[چندان خاطره‌ای از پدرم ندارم.] 00:07:40.895 --> 00:07:43.154 ‫[مادرم هم...] 00:07:43.179 --> 00:07:45.800 ‫[با مادربزرگ و پدربزرگم،] 00:07:45.825 --> 00:07:48.300 ‫[و البته برادرم با هم زندگی می‌کردن.] 00:07:51.202 --> 00:07:52.377 ‫برادرش، 00:07:52.401 --> 00:07:55.226 ‫اگه اشتباه نکنم دو سال و نیم ‫ازش کوچیک‌تر بود. 00:07:55.699 --> 00:07:58.592 ‫«سیلوستر همه‌جا دنبالم می‌اومد.» 00:07:58.772 --> 00:08:00.711 ‫«همیشه هم شیطون و بازیگوش بود،» 00:08:01.130 --> 00:08:03.066 ‫«ولی من حسابی هواش رو داشتم.» 00:08:03.418 --> 00:08:05.000 ‫روزی بود که این دو نفر، 00:08:05.032 --> 00:08:07.266 ‫توسط پسر سفیدپوستی، 00:08:07.291 --> 00:08:08.688 ‫مورد آزار و اذیت قرار گرفتن. 00:08:12.149 --> 00:08:14.515 ‫[توی جاده باهاش برخوردم،] 00:08:14.540 --> 00:08:16.327 ‫[و پسره تهدید به ضرب و شتمم کرد.] 00:08:16.352 --> 00:08:18.800 ‫[مشتش رو با تهدید کتک زدنم به عقب برد، ‫من هم...] 00:08:18.825 --> 00:08:20.950 ‫[آجری از روی زمین برداشتم و...] 00:08:20.975 --> 00:08:23.538 ‫[گفتم اگه جرئت داری بزن.] 00:08:23.563 --> 00:08:26.078 ‫[البته این مسئله زیاد ‫ذهنم رو درگیر نمی‌کرد،] 00:08:26.103 --> 00:08:29.385 ‫[ولی گمونم برای مادربزرگم تعریف کردم.] 00:08:29.410 --> 00:08:31.604 ‫[گفتم فرانکلین تهدیدم کرد ‫که می‌خواد من رو بزنه،] 00:08:31.629 --> 00:08:34.586 ‫[من هم آجر برداشتم تا بزنمش.] 00:08:34.611 --> 00:08:36.898 ‫[بعد مادربزرگم کلی بهم تشر زد.] 00:08:36.923 --> 00:08:39.262 ‫[بعد متوجه شدم در جواب...] 00:08:39.287 --> 00:08:43.559 ‫[آزار و اذیت‌های سفیدپوست‌ها،] 00:08:43.584 --> 00:08:45.273 ‫[نباید تلافی کرد.] 00:08:45.298 --> 00:08:48.724 ‫[خلاصه از همین بابت ناراحت شدم.] 00:08:48.749 --> 00:08:50.412 ‫[در اون لحظه،] 00:08:50.437 --> 00:08:52.187 ‫[حس می‌کردم کاملا حق دارم،] 00:08:52.212 --> 00:08:54.292 ‫[که بخوام از خودم دفاع بکنم. ‫حتی با اینکه...] 00:08:54.317 --> 00:08:56.715 ‫[طرف مقابلم سفید بود.] 00:08:56.740 --> 00:08:58.916 ‫[همچنین مادربزرگم بهم گفت،] 00:08:58.941 --> 00:09:01.680 ‫[که اگه بخوام توی زندگی سر به هوا باشم،] 00:09:01.705 --> 00:09:05.712 ‫[تا قبل از بیست سالگی ‫من رو دار می‌زنن.] 00:09:06.617 --> 00:09:08.286 ‫«اگه قراره به مخالفت کلامی بسنده کنم،» 00:09:08.310 --> 00:09:09.857 ‫«همون بهتر که من رو دار بزنن.» 00:09:10.547 --> 00:09:12.727 ‫«با تلخی از این بابت گریه کردم،» 00:09:12.927 --> 00:09:14.657 ‫«ولی ترجیح می‌دم از حقم عقب نکشم.» 00:09:15.017 --> 00:09:18.071 ‫«مایلم هرموقع که خواستن دارم بزنن،» 00:09:18.096 --> 00:09:19.225 ‫«با پای خودم تا چوبه دار برم.» 00:09:19.998 --> 00:09:22.060 ‫- باید این مسئله رو درموردش دونست. ‫- [لانی مک‌کالی، نوه برادر رزا پارکس] 00:09:22.085 --> 00:09:24.503 ‫- که از بدو تولد مثل سرباز مبارزی بود. ‫- [لانی مک‌کالی، نوه برادر رزا پارکس] 00:09:24.534 --> 00:09:26.286 ‫- که حاضر بود برای حقوقش بجنگه. ‫- [لانی مک‌کالی، نوه برادر رزا پارکس] 00:09:26.993 --> 00:09:29.750 ‫قدرتش به ملایمت در رفتارش بود. 00:09:30.979 --> 00:09:33.519 ‫اگه با آدم مخالفتی داشت، 00:09:33.543 --> 00:09:35.013 ‫حتما به اطلاع طرف مقابل می‌رسوند، 00:09:35.813 --> 00:09:37.398 ‫ولی بدون اینکه صداش رو بالا ببره، 00:09:37.782 --> 00:09:39.739 ‫نظرش رو منتقل می‌کرد. 00:09:42.149 --> 00:09:44.895 ‫«مادرم کمی خوندن و نوشتن بهم یاد داد.» 00:09:45.095 --> 00:09:47.619 ‫«حتی قبل اینکه پام به مدرسه باز بشه،» 00:09:47.644 --> 00:09:49.700 ‫«بهم حروف الفبا، شمارش ‫و حساب کردن اعداد رو یاد داد.» 00:09:51.842 --> 00:09:55.470 ‫«نزدیکی خونه ما مدرسه جدیدی تأسیس شده بود.» 00:09:56.049 --> 00:09:58.864 ‫«که بی‌برو برگشت مختص ‫به دانش‌آموزان سفید بود.» 00:09:58.937 --> 00:10:01.790 ‫«تمام دانش‌آموزها برخلاف ما، ‫سرویس اتوبوس مدرسه داشتن.» 00:10:02.455 --> 00:10:05.116 ‫«هر روز خدا می‌دیدم ‫که اتوبوس از جلوی خونه ما رد می‌شه.» 00:10:05.589 --> 00:10:08.919 ‫«یه بار هم مجبور شدم تا مدرسه ‫مسافت پنج کیلومتر رو پیاده برم.» 00:10:09.514 --> 00:10:11.567 ‫«اتوبوس مدرسه جزو اولین مواردی بود،» 00:10:11.592 --> 00:10:13.981 ‫«که بهم یاد داد دو دنیا داریم: ‫دنیای سیاه‌پوستان،» 00:10:14.006 --> 00:10:15.566 ‫«و دنیای سفیدپوستان.» 00:10:17.914 --> 00:10:21.002 ‫«مدارس ایالات جنوبی ‫بهترین محل برای تحمیل...» 00:10:21.027 --> 00:10:23.236 ‫«دیدگاه حقارت‌آمیز علیه سیاه‌پوستان،» 00:10:23.260 --> 00:10:24.701 ‫«و برترپنداری سفیدپوستان بود.» 00:10:24.870 --> 00:10:26.906 ‫«بچه‌ای که تازه به مدرسه رفته بود،» 00:10:26.930 --> 00:10:28.537 ‫«خیلی زود متوجه می‌شد،» 00:10:28.562 --> 00:10:30.683 ‫«که بچه‌های سفیدپوست ‫به مدرسه‌های...» 00:10:30.708 --> 00:10:33.345 ‫«مجهز با ساختمون‌های قشنگ می‌رن،» 00:10:33.785 --> 00:10:36.552 ‫«ولی بچه‌های سیاه‌پوست ‫به مدرسه‌های خراب،» 00:10:36.577 --> 00:10:38.830 ‫«توی کلبه‌های ناجور می‌رن، ‫که به جای میز و صندلی،» 00:10:38.855 --> 00:10:40.601 ‫«فقط نیکمت‌های تخته‌ای دارن.» 00:10:42.042 --> 00:10:44.090 ‫تحصیلات بچه‌های سیاه‌پوست، 00:10:44.114 --> 00:10:45.192 ‫فقط تا کلاس ششمه. 00:10:45.217 --> 00:10:47.054 ‫مادرش از این مسئله خوشش نیومد، 00:10:47.301 --> 00:10:50.135 ‫برای همین به مدرسه‌ای ‫توی مونتگومری فرستادش، 00:10:50.160 --> 00:10:51.546 ‫که اسمش مدرسه خانم وایت بود، 00:10:52.313 --> 00:10:54.814 ‫و تعداد کثیری از دخترانی ‫که به مدرسه خانم وایت می‌رفتن، 00:10:54.839 --> 00:10:56.289 ‫- توی مشارکت‌های مدنی مونتگومری، ‫- [جین تئوهریس، نویسنده و مورخ] 00:10:56.314 --> 00:10:58.267 ‫- نقش فعالی ایفا می‌کردن. ‫- [جین تئوهریس، نویسنده و مورخ] 00:11:00.044 --> 00:11:02.301 ‫[مدرسه خانم وایت،] 00:11:02.326 --> 00:11:03.452 ‫[مدرسه غیردولتی بود.] 00:11:03.477 --> 00:11:05.353 ‫[که می‌شد با شهریه ثبت‌نام کرد.] 00:11:05.377 --> 00:11:07.685 ‫[من هم یکی از دخترهایی بودم،] 00:11:07.710 --> 00:11:09.657 ‫[که شهریه مدرسه‌ام رو...] 00:11:09.682 --> 00:11:12.796 ‫[با تمیزکاری و نظافت درآوردم.] 00:11:12.821 --> 00:11:15.120 ‫[بعد هر کتابی دم دستم بود،] 00:11:15.145 --> 00:11:16.810 ‫[نه فقط درمورد تاریخ سیاهان،] 00:11:16.835 --> 00:11:17.928 ‫[بلکه کلا درمورد تاریخ می‌خوندم.] 00:11:17.952 --> 00:11:21.220 ‫[چون درس مورد علاقه‌ام توی مدرسه بود.] 00:11:21.666 --> 00:11:24.105 ‫«چیزهای زیادی درمورد خیاطی یاد گرفتم.» 00:11:24.130 --> 00:11:26.904 ‫«اونچه که توی مدرسه خانم وایت یاد گرفتم،» 00:11:26.929 --> 00:11:29.097 ‫«این بود که من به عنوان انسان، ‫عزت و کرامت دارم،» 00:11:29.196 --> 00:11:31.027 ‫«و اینکه نباید صرفا چون سیاه‌پوستم،» 00:11:31.052 --> 00:11:33.443 ‫«آرزوهای کوچکتری از بقیه داشته باشم.» 00:11:34.538 --> 00:11:39.365 ‫[نُه پسر اسکاتسبورو نباید بمیرن.] ‫[سال ۱۹۳۱] 00:11:41.418 --> 00:11:44.497 ‫«اولین فعال واقعی که دیدم، ‫ریموند پارکس بود.» 00:11:44.984 --> 00:11:47.896 ‫«از اعضای قدیمی ا.م.پ.ر بود.» ‫[انجمن ملی پیشرفت رنگین‌پوستان] 00:11:49.510 --> 00:11:51.981 ‫بعد از فوت پدربزرگم، ‫اولین کسی بود که دیدم، 00:11:52.006 --> 00:11:53.687 ‫که حاضر نیست به قول خودمون، 00:11:53.712 --> 00:11:57.246 ‫جلوی کسی سر خم کنه، 00:11:57.270 --> 00:11:58.410 ‫نوکری کسی بکنه، 00:11:58.435 --> 00:12:00.228 ‫و «بله بله قربان» بگه. 00:12:01.808 --> 00:12:03.333 ‫«اواخر دهه سوم زندگیش بود،» 00:12:03.358 --> 00:12:05.739 ‫«و توی سلمانی مخصوص سیاه‌پوستان،» 00:12:05.764 --> 00:12:07.609 ‫«در مرکز شهر مونتگومری کار می‌کرد.» 00:12:08.129 --> 00:12:09.818 ‫دوست مشترکی ریموند، 00:12:09.850 --> 00:12:11.382 ‫و رزا پارکس رو با همدیگه آشنا می‌کنه. 00:12:11.529 --> 00:12:13.233 ‫در ابتدا رزا چندان تمایلی ‫به آشنایی نداشت. 00:12:13.851 --> 00:12:15.475 ‫«به نظرم زیادی سفیدپوست بود.» 00:12:16.314 --> 00:12:18.251 ‫«من هم به جز پدربزرگم،» 00:12:18.276 --> 00:12:20.204 ‫«بیزاری خاصی از مردان سفیدپوست داشتم،» 00:12:20.331 --> 00:12:22.883 ‫«و ریموند پارکس هم خیلی روشن‌پوست بود.» 00:12:23.176 --> 00:12:25.343 ‫از تجربیاتی که با سیاه‌پوستان ‫روشن‌پوست داشت، 00:12:25.368 --> 00:12:27.469 ‫حس می‌کرد غالبا این افراد ‫از لحاظ سیاسی کم‌رو هستن. 00:12:27.742 --> 00:12:30.092 ‫که البته درمورد ریموند هم صدق می‌کرد. 00:12:31.452 --> 00:12:33.812 ‫«پارکس. همه پارکس صداش می‌زدن،» 00:12:34.250 --> 00:12:36.014 ‫«از همین روی مشکلاتی که...» 00:12:36.039 --> 00:12:38.332 ‫«توی دوران کودکی عادیش داشت، ‫برام واضح بود.» 00:12:39.340 --> 00:12:41.858 ‫ضمنا صاحب ماشین نَش قرمزی هم بود. 00:12:42.994 --> 00:12:46.171 ‫[ماشین نَش قرمزی ‫با صندلی‌های تاشو داشت.] 00:12:46.196 --> 00:12:48.365 ‫[به نظرم ویژگی چشمگیری بود.] 00:12:48.390 --> 00:12:52.527 ‫[که پسر به اون جوانی، ‫ماشین خودش رو داشت.] 00:12:52.558 --> 00:12:54.263 ‫[مخصوصا از این جهت،] 00:12:54.288 --> 00:12:59.414 ‫[که حاضر نبود برای سفیدپوستان رانندگی کنه.] 00:13:01.590 --> 00:13:03.299 ‫[نباید بمیرند!] 00:13:03.941 --> 00:13:06.043 ‫ریموند شروع به بحث درمورد ‫مسائل سیاسی می‌کنه، 00:13:06.077 --> 00:13:07.900 ‫و بلافاصله رزا اسیر نظرات ریموند، 00:13:07.924 --> 00:13:10.029 ‫درمورد مسائلی می‌شه، 00:13:10.054 --> 00:13:11.195 ‫که ارتباط زیادی، 00:13:11.219 --> 00:13:12.932 ‫- با مبارزه آزادی سیاهان داره، خب؟ ‫- [فرانسیس گوریر، مورخ] 00:13:12.957 --> 00:13:14.379 ‫- مخصوصا در اون دوره، ‫- [فرانسیس گوریر، مورخ] 00:13:14.404 --> 00:13:16.090 ‫- که بحث پسران اسکاتسبورو بود. ‫- [فرانسیس گوریر، مورخ] 00:13:16.761 --> 00:13:18.545 ‫به شدت نگران پسران سیاهی بود، 00:13:18.570 --> 00:13:21.132 ‫که از طریق حمل و نقل قطار، 00:13:21.157 --> 00:13:23.485 ‫قرار بود به زندان منتقل بشن، 00:13:23.510 --> 00:13:25.265 ‫و با صندلی الکتریکی اعدام بشن. 00:13:29.575 --> 00:13:31.270 ‫هشت سیاه‌پوست نوجوان ‫و یه پسر کوچیک بودن. 00:13:32.628 --> 00:13:34.867 ‫توی قطار دنبال کار می‌گشتن. 00:13:36.122 --> 00:13:38.286 ‫در همین حین با چند ‫مرد سفیدپوستی درگیر می‌شن. 00:13:41.167 --> 00:13:42.785 ‫ضمنا دو زن سفیدپوست هم ‫سوار اون قطار بود، 00:13:42.810 --> 00:13:45.842 ‫که اون‌ها هم دستگیر شدن، ‫و در دفاع از خودشون، 00:13:45.867 --> 00:13:47.189 ‫ادعا کردن که این پسران سیاه‌پوست، 00:13:47.213 --> 00:13:48.876 ‫بهشون تجاوز کردن. 00:13:52.475 --> 00:13:54.542 ‫پسران اسکاتسبورو خیلی زود محاکمه شدن، 00:13:54.567 --> 00:13:56.258 ‫و همگی به جز پسر دوازده ساله پرونده، 00:13:56.285 --> 00:13:58.838 ‫- به اعدام محکوم شدن. ‫- [اعدام سیاهان برای تعرض به دو دختر] 00:13:59.412 --> 00:14:01.840 ‫«به نظرم خیلی ناجور می‌اومد ‫که برای جرم نکرده،» 00:14:01.865 --> 00:14:03.626 ‫«بخوان اعدامشون کنن.» 00:14:04.457 --> 00:14:07.125 ‫«از همین روی می‌شد فهمید ‫که تفکیک‌طلبان چقدر ارزش،» 00:14:07.150 --> 00:14:09.005 ‫«برای زندگی ما سیاهان قائل می‌شن،» 00:14:09.192 --> 00:14:11.705 ‫«و برای ترس به دل ما انداختن، ‫حاضرن تا کجا پیش برن.» 00:14:13.320 --> 00:14:15.809 ‫دلم می‌خواست باهاش به جلسات برم، 00:14:15.834 --> 00:14:16.902 ‫و مکالماتشون رو گوش کنم، 00:14:16.927 --> 00:14:19.115 ‫ولی همیشه بهم می‌گفت خیلی خطرناکه. 00:14:19.722 --> 00:14:21.610 ‫«پلیس همیشه در صحنه بود،» 00:14:21.635 --> 00:14:23.118 ‫«تا ایجاد رعب و وحشت کنه.» 00:14:23.143 --> 00:14:26.206 ‫«نیروهای پلیس دو نفر رو کشتن ‫که با گروه پارکس،» 00:14:26.231 --> 00:14:28.995 ‫«ارتباط داشتن و پارکس ‫اون دو نفر رو می‌شناخت.» 00:14:30.081 --> 00:14:33.514 ‫مسلما مردم از این جهت نگران بودن ‫که کشته بشن، 00:14:33.539 --> 00:14:34.693 ‫یا زندانی بشن. 00:14:35.934 --> 00:14:38.330 ‫ریموند در طی کمپین اسکاتسبورو، 00:14:38.363 --> 00:14:40.114 ‫پیشنهاد دفاع مسلحانه رو پذیرفت. 00:14:41.627 --> 00:14:44.626 ‫شب‌های زیادی با هم بیدار می‌موندیم ‫و چشم روی هم نمی‌ذاشتیم. 00:14:44.651 --> 00:14:47.456 ‫وقتی از خونه می‌رفت ‫نمی‌دونستم قراره کی برگرده، 00:14:47.481 --> 00:14:49.809 ‫یا قراره جنازه‌اش گوشه‌ای بیفته. 00:14:50.655 --> 00:14:52.332 ‫[ضمنا،] 00:14:52.357 --> 00:14:54.603 ‫[همیشه سلاح همراهشون بود.] 00:14:54.628 --> 00:14:58.652 ‫[هیچ‌وقت دست خالی به جایی نمی‌رفتن.] 00:15:02.728 --> 00:15:04.569 ‫یکی از بزرگترین شایعات تاریخی، 00:15:04.594 --> 00:15:05.997 ‫درمورد جنبش آزادی‌خواهی سیاهان، 00:15:06.022 --> 00:15:09.659 ‫اینه که به صورت پیش‌فرض ‫موضع خشونت‌پرهیز داشته. 00:15:09.921 --> 00:15:11.841 ‫که این حرف درست نیست. ‫از قضا برعکسه. 00:15:11.866 --> 00:15:13.709 ‫- رزا پارکس هم... ‫- [رابین د. ج. کلی، مورخ] 00:15:13.734 --> 00:15:15.954 ‫- با فرهنگ مبارزه و مقاومتی بزرگ شده بود، ‫- [رابین د. ج. کلی، مورخ] 00:15:15.979 --> 00:15:17.780 ‫- که توش دفاع مسلحانه، ‫- [رابین د. ج. کلی، مورخ] 00:15:17.804 --> 00:15:19.752 ‫مسئله‌ای لایتغیر محسوب می‌شد. 00:15:21.849 --> 00:15:23.963 ‫- مادر پارکس از دفاع شخصی حمایت می‌کرد، ‫- [جوآن واتسون، عضو سابق شورای دیترویت] 00:15:23.988 --> 00:15:27.019 ‫- چون اگه چنین نبود، ‫- [جوآن واتسون، عضو سابق شورای دیترویت] 00:15:27.044 --> 00:15:30.038 ‫یکی از حامیان جمهوری آفریقای جدید نبود. ‫- [جوآن واتسون، عضو سابق شورای دیترویت] 00:15:30.063 --> 00:15:35.073 ‫[آزادی جمهوری آفریقای جدید، ۱۹۷۱] 00:15:35.098 --> 00:15:36.521 ‫[میسیسیپی، جکسون] 00:15:36.587 --> 00:15:38.066 ‫جمهوری آفریقای جدید، 00:15:38.091 --> 00:15:41.134 ‫قصد داره مطابق قانون عمل کنه. 00:15:41.159 --> 00:15:43.522 ‫- تمام سلاح‌های ما جنبه دفاعی دارن. ‫- [ایماری اوبادله، بنیان‌گذار مشترک ج.ا.ج] 00:15:43.547 --> 00:15:45.182 ‫- اگه توی ایالتی نبودیم، ‫- [ایماری اوبادله، بنیان‌گذار مشترک ج.ا.ج] 00:15:45.206 --> 00:15:46.554 ‫- که خون سیاهان زیادی ریخته شده، ‫- [ایماری اوبادله، بنیان‌گذار مشترک ج.ا.ج] 00:15:46.579 --> 00:15:48.950 ‫- لزومی بر حمل این سلاح‌ها نمی‌دیدیم. ‫- [ایماری اوبادله، بنیان‌گذار مشترک ج.ا.ج] 00:15:49.576 --> 00:15:51.960 ‫بنیان‌گذار جمهوری آفریقای جدید، 00:15:51.985 --> 00:15:55.039 ‫مردی به نام ریچارد هنری بود، 00:15:55.232 --> 00:15:58.069 ‫که بعدا با نام دکتر ایماری اوبادله ‫شهرت پیدا کرد. 00:15:58.617 --> 00:16:03.374 ‫هدف ج.ا.ج درخواست غرامت بابت برده‌داری، 00:16:03.399 --> 00:16:05.158 ‫و قانون جیم کرو بود، 00:16:05.183 --> 00:16:07.724 ‫تا گروه‌های مسلح دفاعی، 00:16:07.749 --> 00:16:09.252 ‫برای دفاع از سیاهان تشکیل بدن، 00:16:09.277 --> 00:16:11.542 ‫و اساسا منطقه‌ای از ایالات جنوبی، 00:16:11.566 --> 00:16:13.197 ‫در اختیارشون باشه. 00:16:15.794 --> 00:16:17.221 ‫مادر رزا پارکس، 00:16:17.246 --> 00:16:18.937 ‫با رابرت ویلیامز و همسرش، 00:16:18.962 --> 00:16:20.789 ‫یعنی میبل ویلیامز دوست شد، 00:16:20.814 --> 00:16:23.502 ‫- که اون‌ها هم از قضا انقلابی بودن. ‫- [رابرت ویلیامز، بنیان‌گذار مشترک ج.ا.ج] 00:16:23.527 --> 00:16:26.886 ‫[من به شدت شهامت و سماجت این آدم،] 00:16:26.911 --> 00:16:29.682 ‫[برای رسیدن به آزادی رو...] 00:16:29.707 --> 00:16:32.161 ‫[تحسین می‌کنم.] 00:16:34.437 --> 00:16:35.981 ‫مقر فرماندهیشون توی جکسونِ میسیسیپی، 00:16:36.006 --> 00:16:38.784 ‫توسط نیروهای دولتی تصرف شد. 00:16:40.038 --> 00:16:42.148 ‫کسانی که مثلا قرار بود ‫مجریان قانون باشن، 00:16:42.173 --> 00:16:43.320 ‫ولی بهشون هجوم برده بودن. 00:16:43.345 --> 00:16:46.521 ‫به سمت اعضای جمهوری ‫آفریقای جدید تیراندازی کردن، 00:16:46.546 --> 00:16:48.816 ‫اعضای جمهوری آفریقای جدید هم ‫باهاشون تقابل آتش کردن. 00:16:49.644 --> 00:16:52.722 ‫دو مأمور از کلانتری جکسون ‫و یک مأمور فدرالی، 00:16:52.747 --> 00:16:55.492 ‫با تیراندازی از درون منزل، ‫مورد اصابت گلوله قرار گرفتن. 00:16:56.025 --> 00:16:58.907 ‫از گاز اشک‌آور برای بیرون کشیدن ‫ساکنان این منزل، 00:16:58.935 --> 00:17:01.228 ‫از داخل خانه استفاده شد. 00:17:01.355 --> 00:17:04.583 ‫در نهایت هفت عضو ‫از جمهوری آفریقای جدید، 00:17:04.608 --> 00:17:06.479 ‫مقابل منزل تسلیم شدن. 00:17:08.281 --> 00:17:10.667 ‫از اونجا که مجری قانونی کشته شده بود، 00:17:10.692 --> 00:17:13.773 ‫مردم نگران شده بودن ‫که نکنه اعضای ج.ا.ج، 00:17:13.798 --> 00:17:15.586 ‫که بازداشت شده بودن، 00:17:15.611 --> 00:17:17.361 ‫قربانی تعرض، شکنجه و قتل بشن. 00:17:18.440 --> 00:17:20.847 ‫علی‌رغم اینکه دکتر اوبادله ‫توی تیراندازی نقش نداشت، 00:17:20.872 --> 00:17:23.237 ‫و هیچ خشونتی به خرج نداده بود، 00:17:23.262 --> 00:17:24.827 ‫مسئول این قضایا شناخته شد، 00:17:24.852 --> 00:17:26.617 ‫و حکم پنج سال حبس، 00:17:26.641 --> 00:17:28.158 ‫در زندان فدرال براش صادر شد. 00:17:28.555 --> 00:17:30.454 ‫مادر پارکس هم... 00:17:30.478 --> 00:17:32.930 ‫با زندان تماس می‌گرفت، 00:17:32.955 --> 00:17:34.365 ‫تا از احوالش جویا بشه. 00:17:35.607 --> 00:17:39.209 ‫زنگ زد و گفت: ‫«می‌خوام شرایط ایماری اوبادله رو بدونم.» 00:17:39.234 --> 00:17:41.794 ‫اون‌ها هم ریچارد هنری صداش می‌زدن. ‫«حالش چطوره؟» 00:17:42.438 --> 00:17:43.597 ‫«شرایط رفاهیش چطوره؟» 00:17:44.375 --> 00:17:47.752 ‫دکتر ایماری اوبادله گفت علت زنده موندنش، 00:17:47.777 --> 00:17:49.306 ‫این بود که مادر پارکس با زندانی، 00:17:49.330 --> 00:17:50.894 ‫که پنج سال توش حبس بود، تماس گرفت. 00:17:52.524 --> 00:17:54.025 ‫برای مادر تفاوتی وجود نداشت، 00:17:54.050 --> 00:17:57.489 ‫که بخواد از ایماری اوبادله ‫و رابرت ویلیامز حمایت کنه، 00:17:57.514 --> 00:17:59.861 ‫یا از کشیش دکتر مارتین لوتر کینگ جونیور ‫که خیلی دوستش داشت، 00:17:59.886 --> 00:18:00.997 ‫حمایت کنه. 00:18:01.039 --> 00:18:03.862 ‫به نظرش همگی در خلال، 00:18:03.886 --> 00:18:05.585 ‫مبارزه برای آزادی حرکت می‌کردن. 00:18:06.451 --> 00:18:09.598 ‫چون توی رویکردش نسبت به ‫حق آزادی تمام مردم، 00:18:09.623 --> 00:18:11.225 ‫کلی‌نگر بود. 00:18:11.250 --> 00:18:16.224 ‫[سال ۱۹۳۲] 00:18:19.217 --> 00:18:21.124 ‫- «متوجه شدم که پارکس،» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده رزا پارکس] 00:18:21.156 --> 00:18:22.631 ‫- «حاضره در جهتی تلاش کنه،» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده رزا پارکس] 00:18:22.655 --> 00:18:23.841 ‫- «که موجب پیشرفت زندگی نژاد،» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده رزا پارکس] 00:18:23.866 --> 00:18:26.391 ‫- «خانواده، و پیشرفت زندگی خودش بشه.» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده رزا پارکس] 00:18:26.591 --> 00:18:29.567 ‫«دومین باری که من و پارکس ‫با همدیگه هم‌نشین شدیم،» 00:18:29.609 --> 00:18:31.528 ‫«از ازدواج با همدیگه صحبت می‌کرد.» 00:18:31.553 --> 00:18:33.907 ‫«من هم اصلا به این موضوع فکر نمی‌کردم.» 00:18:34.125 --> 00:18:35.168 ‫[جلسه ا.م.پ.ر] 00:18:35.193 --> 00:18:38.070 ‫«توی منزل مادرم واقع در پاین لول ‫با همدیگه ازدواج کردیم.» 00:18:38.476 --> 00:18:39.804 ‫«مراسم مجللی هم نگرفتیم،» 00:18:39.829 --> 00:18:41.816 ‫«فقط اعضای خانواده ‫و دوستان نزدیک رو دعوت کردیم.» 00:18:43.824 --> 00:18:47.086 ‫- عمو پارکس از بهترین آدم‌هایی بود که دیدم. ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 00:18:47.111 --> 00:18:48.365 ‫- آدم مهربونی بود، ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 00:18:48.389 --> 00:18:50.855 ‫- همیشه هم ساکت و کم‌حرف بود. ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 00:18:50.880 --> 00:18:52.673 ‫[آلاباما، مونتگومری] 00:18:52.746 --> 00:18:54.701 ‫با همدیگه به پروژه‌های دادگاه کلیولند رفتن. 00:18:54.726 --> 00:18:57.374 ‫به زعم مردم رزا پارکس خانمی ‫از طبقه متوسط جامعه بود، 00:18:57.399 --> 00:18:59.234 ‫ولی هیچ‌وقت در طول ازدواجشون، 00:18:59.259 --> 00:19:00.766 ‫صاحب خونه‌ای برای خودشون نشدن. 00:19:02.095 --> 00:19:05.722 ‫[در طی سال دومم توی مدرسه خانم وایت،] 00:19:05.747 --> 00:19:07.982 ‫[مادربزرگم...] 00:19:08.007 --> 00:19:09.654 ‫[مریض شد و مادرم گفت،] 00:19:09.679 --> 00:19:13.073 ‫[که برگردم خونه و تا زمان فوتش،] 00:19:13.098 --> 00:19:14.430 ‫[ازش مواظبت کردم.] 00:19:14.455 --> 00:19:18.349 ‫[مدت کمی که گذشت، ‫مادرم هم مریض‌احوال شد.] 00:19:18.374 --> 00:19:20.924 ‫[دیگه نمی‌تونست تدریس کنه،] 00:19:20.949 --> 00:19:23.592 ‫[و من هم نمی‌تونستم به مدرسه برگردم.] 00:19:24.413 --> 00:19:27.720 ‫[البته بعد اینکه ازدواج کردم، ‫برگشتم و دبیرستان رو تموم کردم.] 00:19:27.745 --> 00:19:30.103 ‫[دیپلم دبیرستانم رو گرفتم.] 00:19:30.838 --> 00:19:33.957 ‫[ولی اصلا پام به دانشکده باز نشد.] 00:19:35.457 --> 00:19:39.333 ‫[اگه قرار بود فرصت شغلی‌ای پیدا کنم،] 00:19:39.358 --> 00:19:40.831 ‫[توی فکرم بود پرستار بشم،] 00:19:40.856 --> 00:19:42.945 ‫[یا مددکار اجتماعی بشم،] 00:19:42.970 --> 00:19:44.600 ‫[هرکاری که بتونم به مردم کمک کنم،] 00:19:44.625 --> 00:19:47.407 ‫[تا کمتر توی زندگیشون درد بکشن.] 00:19:48.532 --> 00:19:51.639 ‫[سال ۱۹۴۲ کارم رو توی ‫مکس‌ول فیلد شروع کردم،] 00:19:51.664 --> 00:19:54.385 ‫[توی اتاق مهمانشون می‌موندم، ‫نظافت می‌کردم.] 00:19:54.410 --> 00:19:57.667 ‫[تا سال ۱۹۴۶ هم اونجا موندم.] 00:19:59.549 --> 00:20:02.769 ‫[شوهرم عضو ا.م.پ.ر مونتگومری بود.] 00:20:02.794 --> 00:20:05.797 ‫[به شدت درگیر این مسئله بود که سیاهان،] 00:20:05.822 --> 00:20:09.418 ‫[حق رأی داشته باشن،] 00:20:09.443 --> 00:20:11.533 ‫[و مالیات سرانه پرداخت کنن.] 00:20:12.680 --> 00:20:14.226 ‫[جانی کار،] 00:20:14.251 --> 00:20:18.295 ‫[مجابم کرد توی جلسه ا.م.پ.ر شرکت کنم،] 00:20:18.320 --> 00:20:21.490 ‫[که توی روزنامه تریبون آلاباما، ‫درموردش خونده بودم.] 00:20:21.515 --> 00:20:26.336 ‫[واسه همین با خودم گفتم به جلسه برم ‫و ببینم اوضاعشون چطوره،] 00:20:26.361 --> 00:20:30.447 ‫[جانی هم از هم‌کلاسی‌های سابقم ‫توی مدرسه خانم وایت بود.] 00:20:30.689 --> 00:20:32.982 ‫موقع اولین جلسه‌اش با ا.م.پ.ر، 00:20:33.024 --> 00:20:34.192 ‫- منشی دفتر نبود. ‫- [ژرژت نورمن، مدیر سابق موزه رزا پارکس] 00:20:34.217 --> 00:20:36.855 ‫- ازش خواستن صورت‌جلسه رو بگیره. ‫- [ژرژت نورمن، مدیر سابق موزه رزا پارکس] 00:20:37.229 --> 00:20:40.031 ‫روز انتخابات بود، ‫اون‌ها هم منشیش رو انتخاب کردن. 00:20:41.145 --> 00:20:44.488 ‫[جرئت نه گفتن رو نداشتم،] 00:20:44.513 --> 00:20:45.291 ‫[حتی...] 00:20:45.316 --> 00:20:46.728 ‫[نمی‌دونستم چی باید بگم،] 00:20:46.753 --> 00:20:47.663 ‫[ولی گمونم برداشتشون،] 00:20:47.688 --> 00:20:50.812 ‫[این بود که می‌خوام منشی دفتر بشم.] 00:20:53.728 --> 00:20:55.365 ‫«آقای نیکسون به زعم خیلی‌ها،» 00:20:55.390 --> 00:20:57.403 ‫«مبارزترین فرد مونتگومری بود.» 00:20:58.121 --> 00:21:00.387 ‫«اولین کسی بود که برای ثبت اسمم،» 00:21:00.412 --> 00:21:02.195 ‫«بهم مراجعه کرد.» 00:21:03.143 --> 00:21:05.682 ‫«آقای نیکسون لیگ ‫رأی‌دهندگان رو سازمان‌دهی کرد.» 00:21:05.724 --> 00:21:07.404 ‫«من هم عضوشون شدم.» 00:21:07.691 --> 00:21:10.166 ‫«از پتانسیل رهبریش متأثر شده بودم.» 00:21:10.225 --> 00:21:13.122 ‫«برای من به طور کامل شرح داد،» 00:21:13.147 --> 00:21:16.221 ‫«که لزوم بر رأی دادن ما ‫و انتخاب مقامات چقدر مهمه،» 00:21:16.246 --> 00:21:18.345 ‫«که به جامعه ما سود برسونه،» 00:21:18.505 --> 00:21:20.942 ‫«و به ما این فرصت و قابلیت رو بده،» 00:21:20.967 --> 00:21:23.053 ‫«که شهروندان درجه یک بشیم.» 00:21:24.684 --> 00:21:27.216 ‫«تفکیک‌گرایان مسیر رأی دادن،» 00:21:27.241 --> 00:21:29.329 ‫«برای سیاهان رو به شدت سخت کرده بودن.» 00:21:30.051 --> 00:21:33.943 ‫[در ابتدای دهه ۱۹۴۰، ‫تعداد کمی از ما موفق شدیم رأی بدیم.] 00:21:34.544 --> 00:21:37.236 ‫همچنین... 00:21:38.388 --> 00:21:41.759 ‫عملا غیرممکن بود که فرد سیاه‌پوستی، 00:21:41.784 --> 00:21:43.758 ‫علی‌رغم هوش و ابتکاری که داره، 00:21:44.450 --> 00:21:46.816 ‫توی اون فهرست انتخاب بشه، ‫تعداد کمی بودن، 00:21:46.924 --> 00:21:49.737 ‫که توسط جامعه سفیدپوستان، ‫از بین ما انتخاب شدن. 00:21:52.122 --> 00:21:54.414 ‫سیاه‌پوستان آمریکا به طور گسترده، 00:21:54.439 --> 00:21:56.210 ‫از صندوق رأی طرد می‌شدن. 00:21:56.637 --> 00:21:59.842 ‫این بحث مال دوره‌ای بود ‫که اگه کسی حق رأی می‌خواست، 00:21:59.867 --> 00:22:01.196 ‫- مجبور بود تا... ‫- [کیشا نیکول بلین، مورخ] 00:22:01.221 --> 00:22:03.057 ‫- با خشونت بی‌پرده‌ای روبه‌رو بشه. ‫- - [کیشا نیکول بلین، مورخ] 00:22:10.101 --> 00:22:13.398 ‫- رزا پارکس در تمام مدت زندگیش، ‫- [بری نیوسام، کنشگر] 00:22:13.423 --> 00:22:15.850 ‫- برای مسائلی مبارزه می‌کرد، ‫- [بری نیوسام، کنشگر] 00:22:15.875 --> 00:22:17.658 ‫- که همچنان... ‫- [بری نیوسام، کنشگر] 00:22:17.682 --> 00:22:19.006 ‫- در سطح کشور... ‫- [بری نیوسام، کنشگر] 00:22:19.031 --> 00:22:21.356 ‫- جزو معضلات مدنی محسوب می‌شن. ‫- [بری نیوسام، کنشگر] 00:22:22.202 --> 00:22:23.829 ‫- این مبارزات کماکان ادامه داره. ‫- [تیفانی کراس، خبرنگار] 00:22:23.854 --> 00:22:25.457 ‫- امروز هم شاهد هستین، ‫- [تیفانی کراس، خبرنگار] 00:22:25.481 --> 00:22:27.882 ‫- که در سراسر کشور، ‫- [تیفانی کراس، خبرنگار] 00:22:27.907 --> 00:22:29.986 ‫- رأی‌دهندگان سرکوب می‌شن. ‫- [تیفانی کراس، خبرنگار] 00:22:30.253 --> 00:22:32.325 ‫مقامات ایالتی در سطح محلی، 00:22:32.350 --> 00:22:34.253 ‫قوانین سرکوب‌کننده‌ای اعمال می‌کنن، 00:22:34.278 --> 00:22:37.026 ‫در جهت اینکه صندوق رأی ‫تا حد امکان محدود، 00:22:37.051 --> 00:22:38.723 ‫و مختص به سفیدپوستان باشه. 00:22:40.605 --> 00:22:43.549 ‫«حق رأی دادن برای آمریکایی‌ها ‫از اهمیت بالایی برخورداره.» 00:22:43.756 --> 00:22:46.806 ‫«چون قراره به کسانی رأی بدیم، ‫که نماینده ما در دولت باشن.» 00:22:47.283 --> 00:22:49.194 ‫«من هم تصمیم گرفتم ثبت نام کنم.» 00:22:50.220 --> 00:22:52.927 ‫«اولین بار که تلاش کردم، ‫سال ۱۹۴۳ بود.» 00:22:53.770 --> 00:22:56.545 ‫«برای ثبت نام حق رأی اقدام کردم ‫و آزمون‌ها رو انجام دادم،» 00:22:56.707 --> 00:22:59.340 ‫«ولی پاسخ آزمون‌هام ارسال نشد.» 00:23:00.235 --> 00:23:03.130 ‫«دومین بار که تلاش کردم، ‫رد صلاحیت شدم.» 00:23:04.031 --> 00:23:06.475 ‫«فقط به صورت کلامی ‫بهم گفتن که رد شدم.» 00:23:07.008 --> 00:23:08.950 ‫«حتی لزومی نمی‌دیدن ‫که بابت تصمیمشون دلیل بیارن.» 00:23:08.975 --> 00:23:11.565 ‫«سرپرستان امور دولتی ‫هر کاری که می‌خواستن، می‌کردن.» 00:23:12.365 --> 00:23:14.650 ‫«کاملا مطمئن بودم ‫که توی آزمون‌ها موفق بودم،» 00:23:14.675 --> 00:23:16.537 ‫«برای همین بار سوم که امتحان کردم،» 00:23:16.603 --> 00:23:19.430 ‫«از جواب‌هام به سوالات آزمون، ‫یه نسخه کپی گرفتم.» 00:23:19.978 --> 00:23:22.483 ‫«می‌خواستم اون نسخه رو نگه دارم،» 00:23:22.508 --> 00:23:24.772 ‫«تا باهاش علیه هیئت‌مدیره ‫رأی‌دهندگان شکایت طرح کنم.» 00:23:25.537 --> 00:23:27.871 ‫«ولی نامه جوابم رو برام فرستادن.» 00:23:31.828 --> 00:23:33.872 ‫«وقتی سعی کردم برای ‫حق رأی ثبت نام کنم،» 00:23:34.053 --> 00:23:37.124 ‫«برای اولین بار از اتوبوس ‫مونتگومری پیاده شدم.» 00:23:40.417 --> 00:23:42.034 ‫- شورأی سیاسی زنان، ‫- [جو آن رابینسون، شورأی سیاسی زنان] 00:23:42.058 --> 00:23:43.148 ‫- سازمانی بود، ‫- [جو آن رابینسون، شورای سیاسی زنان] 00:23:43.173 --> 00:23:45.417 ‫- که در سال ۱۹۴۶ تأسیس شد، ‫- [جو آن رابینسون، شورای سیاسی زنان] 00:23:45.442 --> 00:23:48.507 ‫بعد از اینکه ده‌ها سیاه‌پوست، 00:23:48.532 --> 00:23:50.140 ‫در جهت تفکیک‌سازی نژادی، 00:23:50.165 --> 00:23:51.973 ‫توی اتوبوس‌ها دستگیر شده بودن. 00:23:52.475 --> 00:23:54.796 ‫ما هم نشستیم و شاهد بودیم، 00:23:54.820 --> 00:23:56.569 ‫که چطور کسایی که صرفا، 00:23:56.594 --> 00:23:58.383 ‫روی صندلی خالی نشسته بودن، 00:23:58.407 --> 00:23:59.981 ‫دستگیر و تحقیر شدن، 00:24:00.128 --> 00:24:02.825 ‫محاکمه شدن و محکوم ‫به پرداخت جریمه شدن. 00:24:03.408 --> 00:24:04.947 ‫باید اقدامی در این جهت صورت می‌گرفت. 00:24:05.579 --> 00:24:06.725 ‫مبارزه... 00:24:06.749 --> 00:24:09.452 ‫برای تفکیک‌سازی نژادی ‫وسایل حمل و نقل عمومی، 00:24:09.477 --> 00:24:11.772 ‫بخشی از مبارزه بزرگتری، 00:24:11.796 --> 00:24:13.166 ‫برای حقوق شهروندی بود. 00:24:15.019 --> 00:24:18.393 ‫همچنین نیکسون در تلاش بود ‫تا از حقوق سیاه‌پوستان، 00:24:18.418 --> 00:24:20.431 ‫که قربانی خشونت سفیدپوستان بودن، ‫محافظت کنه. 00:24:21.129 --> 00:24:22.589 ‫به خصوص حقوق زنان سیاه‌پوست، 00:24:22.614 --> 00:24:24.665 ‫که مورد تجاوز و تعرض جنسی قرار گرفته بودن. 00:24:26.788 --> 00:24:28.792 ‫به شدت احساس می‌کرد، 00:24:28.817 --> 00:24:30.523 ‫نگرشی که باعث می‌شه، 00:24:30.548 --> 00:24:33.322 ‫افراد خشونت جنسی ‫مردان سفیدپوست، 00:24:33.347 --> 00:24:34.378 ‫- علیه زنان سیاهپوست رو تحمل کنه، ‫- [برایان استیونسون، مدیرعامل عدالت برابر] 00:24:34.402 --> 00:24:35.751 ‫- همون نوع نگرشیه، ‫- [برایان استیونسون، مدیرعامل عدالت برابر] 00:24:35.776 --> 00:24:39.148 ‫- که تمایلی به محکوم کردن افرادی نداره، ‫- [برایان استیونسون، مدیرعامل عدالت برابر] 00:24:39.173 --> 00:24:42.820 ‫- که ترور نژادی و محاکمه خودسرانه می‌کنن. ‫- [برایان استیونسون، مدیرعامل عدالت برابر] 00:24:44.346 --> 00:24:48.043 ‫«آیا فاش کردن رابطه‌های ‫سابق گذشته ارزشش رو داره؟» 00:24:48.842 --> 00:24:51.266 ‫«آیا اگه حقایق زندگیم رو تعریف کنم،» 00:24:51.291 --> 00:24:53.423 ‫«مردم ناامید یا دلسوز خواهند بود؟» 00:24:54.216 --> 00:24:55.415 ‫- رزا پارکس، ‫- [کیشا نیکول بلین، مورخ] 00:24:55.440 --> 00:24:58.044 ‫- روایت جالب‌توجهی می‌نویسه، ‫- [کیشا نیکول بلین، مورخ] 00:24:58.069 --> 00:24:59.941 ‫- که در اون روایت، ‫- [کیشا نیکول بلین، مورخ] 00:24:59.967 --> 00:25:01.667 ‫- تجربه نزدیکش به تعرض رو تعریف کرده. ‫- [کیشا نیکول بلین، مورخ] 00:25:01.692 --> 00:25:03.031 ‫که این داستان، 00:25:03.055 --> 00:25:05.348 ‫مال زمانیه که نوجوان بود. 00:25:05.373 --> 00:25:08.426 ‫اون زمان خدمتکار منزل بود. 00:25:09.288 --> 00:25:12.134 ‫«آقای چارلی رو دیدم ‫که وسط آشپزخانه وایستاده بود.» 00:25:12.733 --> 00:25:14.991 ‫«آقای چارلی برای خودش نوشیدنی ریخت.» 00:25:15.870 --> 00:25:18.697 ‫«نزدیکم شد و دستش رو روی کمرم گذاشت.» 00:25:20.861 --> 00:25:23.580 ‫«تا حد مرگ ترسیده بودم.» 00:25:25.332 --> 00:25:26.805 ‫«فورا فاصله گرفتم،» 00:25:26.829 --> 00:25:28.077 ‫«آقا هم کمی دست‌پاچه شد،» 00:25:28.102 --> 00:25:29.866 ‫«بهم گفت لازم نیست بترسم.» 00:25:31.574 --> 00:25:34.567 ‫«مبلغ پولی برای رسیدگی ‫به نیازهاش بهم داده بود.» 00:25:35.633 --> 00:25:37.932 ‫«من می‌دونستم به هیچ قیمتی،» 00:25:37.957 --> 00:25:41.287 ‫«حاضر نیستم تسلیم ‫خوی حیوانی این مرد سفیدپوست بشم.» 00:25:41.767 --> 00:25:43.840 ‫«خودم رو برای مرگ آماده کرده بودم.» 00:25:44.377 --> 00:25:45.754 ‫«ولی تن دادن به خواسته‌اش؟» 00:25:45.795 --> 00:25:46.825 ‫«اصلا.» 00:25:46.857 --> 00:25:48.829 ‫«اصلا و ابدا.» 00:25:49.549 --> 00:25:50.851 ‫«شروع کردم و براش درمورد،» 00:25:50.876 --> 00:25:53.626 ‫رفتار غیرانسانی سفیدپوستان ‫علیه سیاه‌پوستان گفتم،» 00:25:53.912 --> 00:25:56.623 ‫«ضمنا گفتم که چقدر از سفیدپوستان، ‫مخصوصا از خودش متنفرم.» 00:25:57.718 --> 00:25:59.697 ‫«ازم خواست قیمتی مشخص کنم.» 00:26:00.321 --> 00:26:03.256 ‫«برگشتم و بهش گفتم که من فروشی نیستم.» 00:26:03.676 --> 00:26:06.151 ‫«گفتم اگه دوست داره ‫می‌تونه من رو بکشه،» 00:26:06.176 --> 00:26:07.818 ‫«و به جنازه‌ام تجاوز کنه،» 00:26:07.843 --> 00:26:10.338 ‫«ولی برای رسیدن به خواسته‌اش، ‫باید از روی نعشم رد بشه.» 00:26:11.311 --> 00:26:13.323 ‫«در نهایت آقای چارلی متوجه شد،» 00:26:13.348 --> 00:26:15.567 ‫«که پاسخم منفی بود.» 00:26:15.592 --> 00:26:18.230 ‫«پاسخ قاطع و کاملی بود.» 00:26:21.579 --> 00:26:24.613 ‫خانم پارکس اون زمان... 00:26:24.637 --> 00:26:26.596 ‫ناچار بود جنایات رو مستندسازی کنه، 00:26:26.621 --> 00:26:28.112 ‫چون واکنش مردم جوری نبود، 00:26:28.137 --> 00:26:29.472 ‫که به نظر ایشون باید می‌بود. 00:26:29.497 --> 00:26:30.869 ‫چون آزار و اذیت سیاهان، 00:26:30.893 --> 00:26:33.245 ‫حتی در بین جامعه سیاه‌پوستان، 00:26:33.315 --> 00:26:35.304 ‫تا حد بسیار زیادی، 00:26:35.329 --> 00:26:36.818 ‫پذیرفته شده بود. 00:26:37.579 --> 00:26:40.932 ‫موارد زیادی از خشونت ‫علیه سیاه‌پوستان داریم. 00:26:40.957 --> 00:26:43.042 ‫گاهی اوقات قتل بوده، ‫گاهی اوقات شلاق زدن، 00:26:43.067 --> 00:26:44.986 ‫گاهی اوقات بیرون کردن ‫سیاه‌پوستان از منزلشون. 00:26:45.339 --> 00:26:46.968 ‫من هم گوش به زنگ بودم، 00:26:46.992 --> 00:26:49.552 ‫که اگه کسی شهامت شکایت کردن داشت، 00:26:49.577 --> 00:26:52.508 ‫من درموردش صحبتی بکنم، 00:26:52.808 --> 00:26:55.206 ‫و گزارشی طرح کنم. 00:26:55.409 --> 00:26:57.220 ‫سیاه‌پوستان هم به من، 00:26:57.245 --> 00:26:59.446 ‫به چشم کسی نگاه می‌کردن ‫که وقتی کسی به دادشون نمی‌رسید، 00:26:59.471 --> 00:27:00.708 ‫حاضر بودم کمکشون کنم. 00:27:00.733 --> 00:27:02.038 ‫برام باورنکردنی بود. 00:27:02.063 --> 00:27:03.911 ‫حتی دوست ندارم براتون تعریف کنم، 00:27:03.936 --> 00:27:06.308 ‫که در این بین چه رنج‌هایی رو... 00:27:06.333 --> 00:27:07.455 ‫تحمل کردم. 00:27:07.480 --> 00:27:10.919 ‫[کمک برای اجرای عدالت در ایالات جنوبی] ‫[پرونده خانم ریسی تیلور، سال ۱۹۴۴] 00:27:10.964 --> 00:27:14.426 ‫«پرونده‌ای توی آبویل آلاباما یادمه،» 00:27:14.467 --> 00:27:16.866 ‫«که خانواده‌ام اهل اونجا بودن.» 00:27:17.268 --> 00:27:19.135 ‫«خانم ریسی تیلور،» 00:27:19.160 --> 00:27:20.849 ‫«داشت از کلیسا به خونه برمی‌گشت،» 00:27:20.890 --> 00:27:22.142 ‫«که شش مرد سفیدپوست،» 00:27:22.183 --> 00:27:24.693 ‫«به زور چاقو و اسلحه ربودنش،» 00:27:24.936 --> 00:27:26.554 ‫«لباس‌هاش رو از تن پاره کردن،» 00:27:26.980 --> 00:27:29.013 ‫«و در تاریخ سوم سپتامبر ۱۹۴۴،» 00:27:29.038 --> 00:27:31.931 ‫«هر شش نفر بهش تجاوز کردن.» 00:27:33.933 --> 00:27:35.622 ‫چشم‌هاش رو بسته بودن، ‫توی صندوق انداختنش، 00:27:35.647 --> 00:27:38.079 ‫وسط شهر ولش کردن و بهش گفتن: 00:27:38.104 --> 00:27:39.774 ‫«اگه به کسی بگی، می‌کشیمت.» 00:27:40.892 --> 00:27:43.278 ‫بلافاصله به کلانتری رفت ‫و قضیه رو تعریف کرد. 00:27:43.831 --> 00:27:45.485 ‫بعد متوجه شد... 00:27:45.509 --> 00:27:47.134 ‫که... 00:27:47.158 --> 00:27:48.873 ‫این آقایون اصلا قرار نیست... 00:27:48.898 --> 00:27:50.787 ‫تبعاتی شامل حالشون بشه. 00:27:51.783 --> 00:27:55.381 ‫رزا پارکس از خانمی که توی ‫اسکاتسبورو آشنا شده بودن، 00:27:55.406 --> 00:27:58.293 ‫درمورد این داستان شنید. 00:27:59.179 --> 00:28:02.574 ‫به همین ترتیب رزا پارکس ‫و تعدادی از همراهانش، 00:28:02.599 --> 00:28:04.244 ‫شروع به تحقیق و تجسس کردن. 00:28:05.518 --> 00:28:08.057 ‫رزا پارکس قرار بود ‫شهادت قربانی رو بگیره. 00:28:08.605 --> 00:28:10.218 ‫فکر کنید در اون زمان... 00:28:10.243 --> 00:28:12.576 ‫صد و شصت کیلومتر از خونه‌اش دور شد. 00:28:13.401 --> 00:28:16.196 ‫کلانتر هم اون بیرون ‫مدام با ماشینش رد می‌شد. 00:28:16.237 --> 00:28:17.588 ‫مدام رد می‌شد. 00:28:17.942 --> 00:28:19.216 ‫هی رد می‌شد. 00:28:19.576 --> 00:28:22.100 ‫حتی نمی‌تونم تصور کنم چه حسی داشته، 00:28:22.125 --> 00:28:24.717 ‫که رزا پارکس کنار قربانی نشسته بود، 00:28:24.773 --> 00:28:27.361 ‫و تمام کلمات روایتش رو می‌نوشت. 00:28:28.416 --> 00:28:30.848 ‫به شدت برای زنان سیاه‌پوست، 00:28:30.873 --> 00:28:32.640 ‫خطرناک بود، 00:28:32.665 --> 00:28:34.114 ‫که بخوان گزارش بدن، 00:28:34.139 --> 00:28:37.131 ‫و تعریف کنن که قربانی خشونت جنسی بودن. 00:28:37.335 --> 00:28:39.216 ‫مخصوصا برای خانم پارکس خطرناک بود، 00:28:39.248 --> 00:28:40.763 ‫که به شهرهای مختلف سر می‌زد، 00:28:40.788 --> 00:28:42.818 ‫چون خودش به چشم مشکل دیده می‌شد. 00:28:44.115 --> 00:28:46.449 ‫با همکاری چند کنشگر دیگه، 00:28:46.474 --> 00:28:48.966 ‫به حدی پیش رفتن ‫که توی روزنامه محلی اعلامیه زدن، 00:28:48.991 --> 00:28:52.003 ‫تا مردم رو از این اتفاق مطلع کنن، 00:28:52.028 --> 00:28:55.525 ‫و به مجریان قانون فشار بیارن ‫تا پرونده رو پیگیری کنن. 00:28:56.988 --> 00:28:59.304 ‫چندین نامه به فرماندار نوشتن. 00:29:01.366 --> 00:29:02.812 ‫پوشش رسانه‌ای داشتن. 00:29:02.836 --> 00:29:04.981 ‫ولی هیچ متهمی برای پرونده پیدا نشد. 00:29:07.226 --> 00:29:08.953 ‫[ریسی تیلور توی این ماجرا،] 00:29:08.978 --> 00:29:10.590 ‫[هیچ‌وقت به حق خودش نرسید.] 00:29:14.320 --> 00:29:16.630 ‫واضح بود که خانم پارکس، 00:29:16.655 --> 00:29:19.003 ‫کمر به مبارزه با مردسالاری بسته بود. 00:29:19.099 --> 00:29:20.580 ‫تمام تلاش‌های عمرش بر این بود، 00:29:20.604 --> 00:29:22.082 ‫- تا بگه توی جامعه ما، ‫- [اش‌لی وودارد هندرسون، مدیر مشترک هایلندر] 00:29:22.107 --> 00:29:23.500 ‫- خشونت جنسی مسئله‌ایه، ‫- [اش‌لی وودارد هندرسون، مدیر مشترک هایلندر] 00:29:23.524 --> 00:29:25.252 ‫- که باید ریشه‌کن بشه. ‫- [اش‌لی وودارد هندرسون، مدیر مشترک هایلندر] 00:29:25.327 --> 00:29:29.767 ‫[سال ۱۹۷۴] 00:29:30.007 --> 00:29:32.161 ‫- به نظرم مهم‌ترین مسئله اینه، ‫- [جوآن لیتل] 00:29:32.186 --> 00:29:35.067 ‫- که آیا زنان حق دارن از خودشون دفاع کنن؟ ‫- [جوآن لیتل] 00:29:35.238 --> 00:29:38.430 ‫بعد به این سوال می‌رسیم، ‫که زنان دقیقا چه حقی دارن؟ 00:29:38.757 --> 00:29:41.310 ‫جوآن لیتل، بیست ساله، ‫سیاه‌پوست، 00:29:41.335 --> 00:29:44.348 ‫و متهم به قتل زندانبان سفیدپوستی ‫در کارولینای شمالی، 00:29:44.373 --> 00:29:45.668 ‫در واشنگتن بوده. 00:29:47.748 --> 00:29:49.859 ‫رزا پارکس هم برای کمک به هدفش، 00:29:49.883 --> 00:29:52.515 ‫توی دیترویت جنبشی راه انداخت، 00:29:52.926 --> 00:29:55.403 ‫که در جهت آزادی جوآن لیتل تلاش می‌کرد. 00:29:58.100 --> 00:30:00.528 ‫جوآن لیتل زن جوانی بود، 00:30:00.553 --> 00:30:04.118 ‫که توی کارولینای شمالی زندانی بود. 00:30:04.143 --> 00:30:05.834 ‫زندانبانی هم اونجا بود، 00:30:05.858 --> 00:30:08.347 ‫که به طور مداوم، 00:30:08.372 --> 00:30:10.046 ‫- به زنانی که تحت نظرش بودن، ‫- [باربارا اسمیت، کنشگر فمینیست] 00:30:10.070 --> 00:30:12.205 ‫- تجاوز می‌کرد. ‫- [باربارا اسمیت، کنشگر فمینیست] 00:30:12.230 --> 00:30:14.625 ‫- که قصد داشت چنین کاری رو... ‫- [باربارا اسمیت، کنشگر فمینیست] 00:30:14.650 --> 00:30:16.641 ‫- با جوآن لیتل هم بکنه، ‫- [باربارا اسمیت، کنشگر فمینیست] 00:30:16.921 --> 00:30:19.755 ‫ولی در نهایت، 00:30:19.787 --> 00:30:21.933 ‫از این تجاوز، 00:30:21.957 --> 00:30:23.198 ‫جون سالم به در نبرد. 00:30:27.460 --> 00:30:29.086 ‫بالأخره تبرئه شدن، 00:30:29.111 --> 00:30:31.657 ‫ولی جنبش بزرگی شکل گرفت ‫تا به این مرحله برسه، 00:30:31.682 --> 00:30:32.944 ‫- و رزا پارکس، ‫- [مری فرانسیس بری، مورخ] 00:30:32.968 --> 00:30:34.767 ‫- یکی از صداهای این جنبش بود. ‫- [مری فرانسیس بری، مورخ] 00:30:36.453 --> 00:30:38.756 ‫جوآن لیتل اولین زن، 00:30:38.781 --> 00:30:40.331 ‫در تاریخ ایالات متحده بود، 00:30:40.356 --> 00:30:42.242 ‫که برای دفاع از خودش، 00:30:42.267 --> 00:30:45.156 ‫متجاوز خودش رو کشت، 00:30:45.181 --> 00:30:47.438 ‫و در نهایت تبرئه شد. 00:30:47.463 --> 00:30:49.465 ‫پس می‌شه گفت این پرونده ‫نقطه عطفی در تاریخ بود. 00:30:50.849 --> 00:30:53.762 ‫رزا پارکس این پرونده رو ‫یکی از بزرگترین دستاوردهای... 00:30:53.787 --> 00:30:55.121 ‫مبارزه برای آزادی می‌دونست. 00:30:58.977 --> 00:31:02.396 ‫تداومی از اهدافش توی ایالات جنوبی، 00:31:02.421 --> 00:31:03.612 ‫در دهه ۱۹۴۰ وجود داشت. 00:31:03.637 --> 00:31:05.784 ‫مخصوصا درمورد پرونده ریسی تیلور. 00:31:08.219 --> 00:31:12.718 ‫[سال ۱۹۴۵] 00:31:13.799 --> 00:31:16.934 ‫نیکسون و پارکس بعد پرونده ریسی تیلور، 00:31:16.966 --> 00:31:18.602 ‫تشویق به نامزدی ‫برای رهبری شعبه شدن. 00:31:18.627 --> 00:31:22.337 ‫که در همون موقع نیکسون ‫برای ریاست شعبه انتخاب می‌شه. 00:31:22.362 --> 00:31:24.448 ‫پارکس هم منشی شعبه می‌شه. 00:31:25.716 --> 00:31:28.550 ‫ا. د. نیکسون و رزا پارکس ‫شراکتی رو شروع کردن، 00:31:28.575 --> 00:31:31.226 ‫که جلوه تاریخ آمریکا رو تغییر داد. 00:31:33.296 --> 00:31:35.213 ‫[می‌شه گفت نسبتا...] 00:31:35.238 --> 00:31:38.524 ‫[انجمن ملی رنگین‌پوستان ‫سازمان ضعیفی بود.] 00:31:38.549 --> 00:31:41.230 ‫[چون چندان سازمان گسترده‌ای نبود.] 00:31:41.242 --> 00:31:42.903 ‫[عضویت محدود داشت.] 00:31:43.629 --> 00:31:46.246 ‫طی ده سال بعد انتخاب شدنشون، 00:31:46.271 --> 00:31:48.427 ‫ا.م.پ.ر مونتگومری رو... 00:31:48.452 --> 00:31:50.606 ‫تبدیل به شعبه بسیار فعال‌تری کردن. 00:31:51.939 --> 00:31:55.421 ‫به قبلش شعبه مونتگومری ‫تا حد زیادی ناکارآمد بود. 00:31:55.446 --> 00:31:57.356 ‫نزاع‌های درونی زیادی داشت، 00:31:57.381 --> 00:31:59.675 ‫مشکلات مالی هم کم نبودن، 00:31:59.700 --> 00:32:01.168 ‫نخبه‌گرایی زیادی هم وجود داشت. 00:32:01.193 --> 00:32:03.718 ‫سازمان توسط نخبه‌های تحصیل‌کرده سیاه‌پوست، 00:32:03.743 --> 00:32:06.606 ‫از طبقه متوسط مونتگومری اداره می‌شد. 00:32:11.123 --> 00:32:14.324 ‫مونتگومری همیشه جامعه طبقاتی‌ای بود. 00:32:14.637 --> 00:32:16.062 ‫نخبگان سیاه‌پوست، 00:32:16.087 --> 00:32:17.149 ‫- موضعشون این بود، ‫- [رابین د. ج. کلی، مورخ] 00:32:17.173 --> 00:32:18.531 ‫- که سیاهان باید آروم قدم بردارن. ‫- [رابین د. ج. کلی، مورخ] 00:32:18.556 --> 00:32:20.228 ‫- نباید عجله کنن. ‫- [رابین د. ج. کلی، مورخ] 00:32:20.366 --> 00:32:23.635 ‫ولی رزا پارکس با چنین سیاستی کنار نمی‌اومد. 00:32:24.355 --> 00:32:25.643 ‫♪ یوهو! ♪ 00:32:26.280 --> 00:32:27.948 ‫پارکس به نسبت کنشگران زمان خودش، 00:32:27.973 --> 00:32:29.743 ‫با سرعت بیشتری اهدافش رو دنبال می‌کرد. 00:32:29.768 --> 00:32:32.533 ‫می‌خواست که سریع‌تر به هدف برسه. 00:32:32.558 --> 00:32:34.297 ‫که توی اقدامات دهه چهلش، 00:32:34.321 --> 00:32:36.164 ‫این مسئله مشهوده. 00:32:36.189 --> 00:32:39.694 ‫چون فقط نمی‌خواست ‫به شرایط موجود راضی باشه. 00:32:42.156 --> 00:32:44.153 ‫[اون زمان جمله معروفی بود،] 00:32:44.178 --> 00:32:47.544 ‫[که آدم‌ها رو از دردسر دور نگه دار: ‫«حدت رو بدون».] 00:32:47.569 --> 00:32:50.152 ‫[ولی اگه از حدمون فراتر نمی‌رفتیم، ‫همچنان...] 00:32:50.177 --> 00:32:51.552 ‫[قربانی بدرفتاری می‌موندیم.] 00:32:53.976 --> 00:32:57.856 ‫برادرم که در زمان جنگ ‫تقریبا چهار سال، 00:32:57.881 --> 00:32:59.731 ‫خدمت کرده بود، 00:32:59.756 --> 00:33:01.399 ‫با افتخار ترخیص شد. 00:33:01.424 --> 00:33:03.818 ‫خیلی هم ناراحت بود، 00:33:03.843 --> 00:33:06.204 ‫چون حس می‌کرد ما ‫که همچنان توی کشور بودیم، 00:33:06.229 --> 00:33:08.507 ‫کسایی که توی خط مقدم بودن رو ‫سرافکنده کردیم. 00:33:09.406 --> 00:33:10.935 ‫پدربزرگ من، 00:33:10.959 --> 00:33:14.178 ‫توی دو جبهه جنگ جهانی دوم خدمت کرده بود. 00:33:14.860 --> 00:33:17.308 ‫در زمان خودش نظامی محترمی بود. 00:33:17.340 --> 00:33:19.563 ‫وقتی که به خونه برگشت، ‫باهاش بدرفتاری شد. 00:33:19.588 --> 00:33:20.683 ‫متوجه هستین؟ 00:33:20.708 --> 00:33:22.238 ‫فکر کنین به کشورتون خدمت کنین، 00:33:22.262 --> 00:33:23.410 ‫- بعد که به خونه برگشتین، ‫- [لانی مک‌کالی، نوه برادر رزا پارکس] 00:33:23.435 --> 00:33:25.303 ‫- جایی که باید... ‫- [لانی مک‌کالی، نوه برادر رزا پارکس] 00:33:25.327 --> 00:33:27.365 ‫از شما با گل و مدال استقبال کنن، ‫- [لانی مک‌کالی، نوه برادر رزا پارکس] 00:33:27.390 --> 00:33:29.822 ‫جایی که باید از آدم تمجید بشه، یا حداقل... 00:33:29.847 --> 00:33:32.965 ‫انتظار داشته باشین که «پسرک»، 00:33:32.990 --> 00:33:35.008 ‫یا «کاکاسیاه» خطاب نشین. 00:33:37.609 --> 00:33:39.759 ‫سیلوستر تصمیم گرفت ‫که شرایط موجود رو تحمل نکنه. 00:33:39.784 --> 00:33:42.947 ‫به همین ترتیب سال ۱۹۴۶، ‫با خانواده‌اش مونتگومری رو ترک کرد، 00:33:42.972 --> 00:33:43.978 ‫و دیگه هیچ‌وقت برنگشت. 00:33:44.003 --> 00:33:45.564 ‫بعد به دیترویت نقل مکان کرد. 00:33:46.893 --> 00:33:49.341 ‫«اتفاقاتی افتاد که اکثر مردم ‫از وقوعشون خبر نداشتن،» 00:33:49.366 --> 00:33:52.053 ‫«چون هیچ پوشش رسانه‌ای ‫و خبری توی روزنامه ازشون نبود.» 00:33:52.153 --> 00:33:55.697 ‫«بارها پیش اومد که از این میزان ‫خشونت و نفرت به تنگ اومده بودم.» 00:33:55.897 --> 00:33:58.105 ‫«ولی چاره‌ای جز ادامه دادن مبارزه نداشتیم.» 00:33:59.605 --> 00:34:03.213 ‫در اون زمان حس می‌کردم ‫که باید پیغامی رو به مردم برسونم، 00:34:03.426 --> 00:34:06.460 ‫ولی مردم قصد نداشتن به حرف‌هام گوش کنن، 00:34:06.494 --> 00:34:09.264 ‫چون فکر می‌کردن دلیلی نداره، 00:34:09.289 --> 00:34:12.405 ‫که انقدر خودم رو درگیر تفکیک‌گرایی کنم، 00:34:12.430 --> 00:34:15.064 ‫چون هیچ‌جوره نمی‌شد ریشه‌کنش کرد. 00:34:15.142 --> 00:34:18.542 ‫از طریق ا.م.پ.ر، ‫سخت مشغول تحقق آزادی بودم، 00:34:18.567 --> 00:34:22.008 ‫مخصوصا برای نسل جوان سیاه‌پوست. 00:34:22.656 --> 00:34:27.390 ‫[سال ۱۹۵۴] 00:34:27.561 --> 00:34:30.660 ‫♪ و کودکان عبری ♪ ‫♪ از کوره آتشین ♪ 00:34:31.071 --> 00:34:33.777 ‫♪ چرا فقط ما قربانی بشیم؟ ♪ 00:34:33.846 --> 00:34:35.186 ‫- زمانی که من نوجوان بودم، ‫- [الین هافمن، رزالین ا. کینگ] 00:34:35.210 --> 00:34:37.178 ‫- رزا پارکس توی این کلیسا، ‫- [الین هافمن، رزالین ا. کینگ] 00:34:37.203 --> 00:34:39.044 ‫- گروهی از جوانان تشکیل داده بود، ‫- [الین هافمن، رزالین ا. کینگ] 00:34:39.069 --> 00:34:42.390 ‫و درمورد سازمان ا.م.پ.ر ‫و تلاش‌هاش صحبت می‌کردیم. 00:34:42.415 --> 00:34:44.291 ‫♪ چرا فقط ما باشیم؟ ♪ 00:34:44.316 --> 00:34:45.989 ‫وقتی عضو شورای جوانان شدم، 00:34:46.013 --> 00:34:47.962 ‫فقط یازده سالم بود. 00:34:48.529 --> 00:34:51.159 ‫مونتگومری جای ترسناکی بود، 00:34:51.538 --> 00:34:52.747 ‫که جامعه سفیدپوست، ‫- [دوریس کرنشاو] 00:34:52.771 --> 00:34:55.162 ‫نوعی خطر محسوبش می‌کرد. ‫- [دوریس کرنشاو] 00:34:55.766 --> 00:34:57.241 ‫کار به شدت سختی بود، 00:34:57.266 --> 00:34:59.831 ‫چون والدین بچه‌ها، 00:34:59.856 --> 00:35:01.826 ‫بچه‌هاشون رو دلسرد می‌کردن، 00:35:01.851 --> 00:35:04.631 ‫و نمی‌خواستن مشارکت یا عضویت داشته باشن. 00:35:04.656 --> 00:35:06.411 ‫هزینه عضویت براشون مسئله‌ای نبود، 00:35:06.436 --> 00:35:09.782 ‫فقط نمی‌خواستن بچه‌هاشون ‫به طور فعال توی نامه نوشتن... 00:35:09.807 --> 00:35:13.175 ‫به نمایندگان کنگره و به چالش کشیدن ‫تفکیک‌نژادی، حضور داشته باشن. 00:35:14.297 --> 00:35:16.216 ‫اکثر جلساتمون... 00:35:16.241 --> 00:35:17.880 ‫در منزل خانم رزا پارکس بود. 00:35:18.920 --> 00:35:21.696 ‫من جذب اشتیاق ایشون، 00:35:21.720 --> 00:35:24.633 ‫برای ریشه‌کن کردن شرایطی، 00:35:24.658 --> 00:35:26.948 ‫که توی جامعه‌مون بود، شده بودم. 00:35:28.069 --> 00:35:31.509 ‫اگه دوازده نفر اینجا جمع می‌شدن، ‫جای سوزن انداختن نمی‌موند. 00:35:31.534 --> 00:35:34.264 ‫خانم پارکس اکثرا اونجا می‌نشست، 00:35:34.850 --> 00:35:36.618 ‫و جلسه رو برگزار می‌کرد. 00:35:36.643 --> 00:35:40.205 ‫توی جلساتمون کلی درمورد... 00:35:40.230 --> 00:35:41.963 ‫ثبت حق رأی، 00:35:41.988 --> 00:35:43.733 ‫و برنامه‌هامون صحبت می‌کردیم. 00:35:44.785 --> 00:35:46.507 ‫با این دیدگاه نبود، 00:35:46.531 --> 00:35:48.134 ‫که بخواد نسل جدیدی رو تربیت کنه. 00:35:48.159 --> 00:35:49.802 ‫بلکه... 00:35:49.826 --> 00:35:52.572 ‫بهشون می‌گفت من بهتون ‫توی این راه کمک می‌کنم، 00:35:53.109 --> 00:35:54.944 ‫- و درمورد اینکه راهش چیه صحبت می‌کنیم، ‫- [مری فرانسیس بری، مورخ] 00:35:54.976 --> 00:35:57.451 ‫- ولی من به شما جوانان ایمان دارم. ‫- [مری فرانسیس بری، مورخ] 00:36:00.914 --> 00:36:02.527 ‫اون زمان حال و هوای خاصی داشت. 00:36:04.826 --> 00:36:05.879 ‫عجب. 00:36:10.109 --> 00:36:11.256 ‫راستش... 00:36:12.104 --> 00:36:14.208 ‫واقعا زبانم قاصره. 00:36:18.078 --> 00:36:21.910 ‫[من توی نمایشگاه خیاطی مونتگومری،] 00:36:21.935 --> 00:36:24.665 ‫[برای اصلاحات لباس آقایون ‫شروع به کار کردم.] 00:36:26.490 --> 00:36:29.596 ‫«افراد رنگین‌پوست به عنوان خدمتکار، ‫باربر، اپراتور آسانسور، 00:36:29.621 --> 00:36:32.773 ‫«یا رانندگان کامیون توی این فروشگاه‌ها ‫استخدام می‌شدن.» 00:36:32.972 --> 00:36:36.511 ‫«من به عنوان کمک خیاط رنگین‌پوست،» 00:36:36.536 --> 00:36:39.223 ‫«توی این خیاطی شروع به کار کردم.» 00:36:39.746 --> 00:36:41.901 ‫«مسئله‌ای که در اینجا ‫تفکیک نژادی نام برده می‌شه،» 00:36:41.926 --> 00:36:46.021 ‫«الگوی کامل و محکمی، ‫برای یک سبک زندگیه.» 00:36:46.720 --> 00:36:49.394 ‫رزا پارکس برای درآمد روزانه خودش، 00:36:49.419 --> 00:36:50.716 ‫برای یکی از معدودخانواده‌های... 00:36:50.741 --> 00:36:53.454 ‫سفیدپوست و کنشگر مونگومری، 00:36:54.436 --> 00:36:56.049 ‫به نام کلیفورد و ویرجینیا دور کار می‌کرد. 00:36:56.676 --> 00:36:59.276 ‫دوستی پارکس و ویرجینیا شروع شد. 00:36:59.683 --> 00:37:03.024 ‫«ویرجینیا حتی اگر به قیمت ‫طردشدن و رنج‌کشیدن خودش بود،» 00:37:03.085 --> 00:37:06.597 ‫«تمایل داشت کمک کنه ‫تا تفکیک‌سازی نژادی رو خاتمه بده.» 00:37:07.504 --> 00:37:10.942 ‫دور وابسته به مدرسه محلی هایلندر بود. 00:37:12.865 --> 00:37:14.885 ‫این مدرسه شروع تازه‌ای بود، 00:37:14.910 --> 00:37:17.160 ‫پلی بین شهر و کوهستان بود. 00:37:17.433 --> 00:37:19.364 ‫بنیان‌گذار این مدرسه، ‫مایلز هورتون بود. 00:37:19.950 --> 00:37:21.185 ‫- اگه می‌تونستیم... ‫- [صدای مایلز هورتون] 00:37:21.209 --> 00:37:22.793 ‫- با شیوه زندگی، عقاید، ‫- [صدای مایلز هورتون] 00:37:22.818 --> 00:37:25.417 ‫- و رفتارمون با بقیه افراد جامعه، ‫- [صدای مایلز هورتون] 00:37:25.442 --> 00:37:27.199 ‫- نشون بدیم که تحت این شرایط، ‫- [صدای مایلز هورتون] 00:37:27.223 --> 00:37:28.296 ‫- احتمالش وجود داره، ‫- [صدای مایلز هورتون] 00:37:28.321 --> 00:37:30.009 ‫- که سیاهان و سفیدها با هم کنار بیان، ‫- [صدای مایلز هورتون] 00:37:30.034 --> 00:37:31.779 ‫- امیدوار بودیم که این ایده، ‫- [صدای مایلز هورتون] 00:37:31.803 --> 00:37:33.482 ‫- تأثیر کوچیکی داشته باشه. ‫- [صدای مایلز هورتون] 00:37:36.512 --> 00:37:38.720 ‫مدرسه محلی هایلندر ‫سعی داره برنامه‌ای بسازه، 00:37:38.745 --> 00:37:42.265 ‫که قراره مردم رو مجاب کنه ‫تا در سراسر ایالات جنوبی، 00:37:42.290 --> 00:37:43.670 ‫تفکیک نژادی رو به چالش بکشن. 00:37:44.385 --> 00:37:46.137 ‫در تابستان سال ۱۹۵۵، 00:37:46.169 --> 00:37:49.181 ‫هایلندر می‌خواست کارگاه ‫دوهفته‌ای سازمان‌دهی کنه، 00:37:49.206 --> 00:37:51.872 ‫و قرار بود به یک نفر کمک‌هزینه ‫برای نقل مکان به مونتگومری داده بشه، 00:37:51.897 --> 00:37:54.329 ‫که ویرجینیا دور، رزا پارکس رو پیشنهاد کرد. 00:37:55.157 --> 00:37:59.821 ‫[سال ۱۹۵۵] 00:37:59.983 --> 00:38:02.263 ‫[تنسی، مانتیگل] 00:38:02.316 --> 00:38:04.863 ‫در اون زمان زیاد مسافرت نمی‌رفتم. 00:38:04.888 --> 00:38:06.907 ‫فقط سوار اتوبوس می‌شدم، 00:38:06.932 --> 00:38:09.579 ‫و می‌دیدم که دارم از محیطی ‫که بهش عادت داشتم، 00:38:09.604 --> 00:38:12.408 ‫دارم دورتر و دورتر می‌شم. 00:38:14.227 --> 00:38:16.491 ‫اولین باری بود که توی عمرم، 00:38:16.515 --> 00:38:18.041 ‫تجربه می‌کردم، 00:38:18.066 --> 00:38:20.547 ‫جایی قرار دارم که افراد ‫با نژادهای مختلف اونجا هستن، 00:38:20.572 --> 00:38:22.163 ‫و رفتاری که با همه می‌شد، 00:38:22.187 --> 00:38:23.693 ‫یکسان و برابر بود، 00:38:23.718 --> 00:38:26.292 ‫بدون اینکه تنش، 00:38:26.316 --> 00:38:28.543 ‫یا احساس خجالت، 00:38:28.568 --> 00:38:31.640 ‫یا هر تبعیض و محدودیت دیگه‌ای ‫که تفکیک نژادی تحمیل می‌کرد، 00:38:31.665 --> 00:38:33.186 ‫در کنار هم زندگی می‌کردیم. 00:38:34.890 --> 00:38:36.556 ‫مایلز هورتون به همراه کارکنانش، 00:38:36.581 --> 00:38:39.001 ‫اولین کسایی بودن که ‫این بینش رو به من دادن، 00:38:39.026 --> 00:38:40.601 ‫که کسایی توی دنیا هستن، 00:38:40.626 --> 00:38:42.372 ‫که به طور کامل و بی‌قید و شرط، 00:38:42.396 --> 00:38:44.905 ‫به آزادی و برابری افراد باور داشتن. 00:38:46.153 --> 00:38:48.506 ‫اون زمان که رزا پارکس به هایلندر اومد، 00:38:48.653 --> 00:38:51.358 ‫تازه داشتیم احتمالات موجود، 00:38:51.383 --> 00:38:52.947 ‫در ایالات جنوبی رو بررسی می‌کردیم، 00:38:52.972 --> 00:38:54.358 ‫و امیدوار بودیم ‫که بهش اقدامی کرد. 00:38:55.437 --> 00:38:57.567 ‫احتمالا بین تمام شرکت‌کنندگان کارگاه، 00:38:57.592 --> 00:38:59.012 ‫خانم پارکس کم‌حرف‌ترینشون بود، 00:38:59.045 --> 00:39:00.616 ‫ولی ما خیلی بهش امیدوار بودیم. 00:39:01.664 --> 00:39:05.183 ‫تا حدودی احساس گوشه‌گیری داشتم ‫و نمی‌دونستم چه حرفی باید بزنم. 00:39:06.285 --> 00:39:08.459 ‫ولی در طول کل دوره کارگاه، 00:39:08.483 --> 00:39:10.298 ‫احساس راحتی داشتم، 00:39:10.491 --> 00:39:12.819 ‫و به شدت از اون فضا لذت می‌بردم. 00:39:14.118 --> 00:39:16.259 ‫در اونجا بود که خانم پارکس، 00:39:16.283 --> 00:39:17.914 ‫درک بهتر، 00:39:17.939 --> 00:39:20.085 ‫و دقیق‌تری نسبت به مسئله‌ی... 00:39:20.109 --> 00:39:22.098 ‫مبارزه برای حقوق مدنی پیدا کرد. 00:39:24.946 --> 00:39:27.090 ‫اون مدرسه‌ای که مایلز هورتون تأسیس کرد، 00:39:27.115 --> 00:39:28.869 ‫دلیلیه که من امروز اینجا ایستادم، 00:39:28.894 --> 00:39:31.538 ‫و نسبت به تمام سفیدپوستان ‫کینه به دل ندارم. 00:39:31.563 --> 00:39:35.304 ‫در اون زمان و در اون جایگاه، ‫متوجه این مسئله شدم، 00:39:35.329 --> 00:39:39.124 ‫که افراد درستکار و صالحی ‫در هر نژاد و رنگی وجود دارن. 00:39:45.934 --> 00:39:47.843 ‫- «اعضای ا.م.پ.ر مونتگومری،» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 00:39:47.868 --> 00:39:48.983 ‫- «به این فکر افتاده بودن،» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 00:39:49.008 --> 00:39:51.139 ‫- «که برای تفکیک‌سازی نژادی اتوبوس،» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 00:39:51.163 --> 00:39:52.959 ‫- «از شورای شهر شکایت قانونی کنن،» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 00:39:53.219 --> 00:39:56.467 ‫«ولی باید شاکی مناسب ‫و مدارک قوی ارائه می‌کردن.» 00:39:57.960 --> 00:40:00.053 ‫«بهترین شاکی ممکن، یک خانم بود.» 00:40:00.078 --> 00:40:02.898 ‫«چون خانم‌ها حس دلسوزی و ترحم بیشتری ‫از آقایون دریافت می‌کنن.» 00:40:03.847 --> 00:40:06.419 ‫«اون خانم هم باید عاری از هر مشکلی باشه،» 00:40:06.444 --> 00:40:10.196 ‫«و هیچ گناهی جز ندادن صندلیش نداشته باشه.» 00:40:11.653 --> 00:40:13.668 ‫در دوم مارس ۱۹۵۵، 00:40:13.693 --> 00:40:15.759 ‫دختر جوانی به نام کلودت کلاوین، 00:40:15.784 --> 00:40:19.009 ‫به جرم ندادن صندلی خودش ‫در اتوبوس، بازداشت شده بود. 00:40:19.034 --> 00:40:22.068 ‫سه مأمور پلیس از اتوبوس بیرون آوردنش، 00:40:22.093 --> 00:40:23.610 ‫و به زندان انداختنش. 00:40:25.008 --> 00:40:26.954 ‫من به شدت... 00:40:26.978 --> 00:40:28.743 ‫- توی گروه جوانان خانم پارکس فعال بودم. ‫- [کلودت کلاوین، کنشگر مدنی] 00:40:28.768 --> 00:40:30.752 ‫- بعد به این فکر افتادم، ‫- [کلودت کلاوین، کنشگر مدنی] 00:40:30.776 --> 00:40:33.956 ‫- که چقدر رفتار نامناسبی با ما می‌شه. ‫- [کلودت کلاوین، کنشگر مدنی] 00:40:34.128 --> 00:40:35.755 ‫- ازم خواستن از صندلیم بلند بشم، ‫- [کلودت کلاوین، کنشگر مدنی] 00:40:35.779 --> 00:40:37.414 ‫- من هم قبول نکردم. ‫- [کلودت کلاوین، کنشگر مدنی] 00:40:37.439 --> 00:40:39.508 ‫امکان نداشت از جام بلند بشم، 00:40:39.532 --> 00:40:42.655 ‫چون تاریخ من رو به اون صندلی چسبانده بود. 00:40:43.590 --> 00:40:47.309 ‫انگار دست سوجرنر تروث، 00:40:47.334 --> 00:40:49.591 ‫روی یک شونه‌ام بود، 00:40:50.217 --> 00:40:52.123 ‫و دست هریت تابمن، 00:40:52.148 --> 00:40:54.441 ‫روی اون‌یکی شونه‌ام بود ‫و نمی‌ذاشتن از جام بلند بشم. 00:40:56.427 --> 00:40:59.872 ‫به جای اینکه بهش اتهام ‫تخلف از قانون تفکیک بزنن، 00:40:59.910 --> 00:41:02.101 ‫به ایجاد بی‌نظمی در سطح شهر، 00:41:02.126 --> 00:41:05.466 ‫مقاومت درمقابل مجری قانون ‫و ضرب و جرح متهمش کردن. 00:41:08.403 --> 00:41:12.350 ‫سازمان ا.م.پ.ر در نهایت ‫موفق نشد شکایتی طرح کنه. 00:41:12.375 --> 00:41:14.619 ‫از اونجا که شاهد پونزده سالش بود، 00:41:14.644 --> 00:41:16.498 ‫به رأی دادگاه رد صلاحیت شد، 00:41:16.523 --> 00:41:18.426 ‫چون فکر می‌کردن شاهد موثقی نیست. 00:41:18.451 --> 00:41:19.566 ‫این دختر به زعم عده‌ای، 00:41:19.591 --> 00:41:23.149 ‫کمی سرکش و تندخو بود. 00:41:23.454 --> 00:41:25.144 ‫کلودت کالوین هم... 00:41:25.168 --> 00:41:27.217 ‫دختر سیاه‌پوست تیره‌پوستی بود. 00:41:27.242 --> 00:41:28.639 ‫مسئله نژاد و رنگ پوستش بود. 00:41:28.879 --> 00:41:31.338 ‫- واقعا ناامید شدم. ‫- [کلودت کلاوین، کنشگر مدنی] 00:41:32.209 --> 00:41:35.056 ‫[از رهبران سازمان خواستم ‫تا سازمان‌دهی رو به عهده بگیرن،] 00:41:35.081 --> 00:41:37.657 ‫[و مدارک کافی رو جمع‌آوری کنن،] 00:41:37.682 --> 00:41:40.863 ‫[و از هر جوانی که حاضره ‫طرف دعوی باشه،] 00:41:40.888 --> 00:41:43.962 ‫[و به قوانین تفکیک‌نژادی و بدرفتاری،] 00:41:43.987 --> 00:41:46.115 ‫[اعتراض کنه، حمایت کنن.] 00:41:47.005 --> 00:41:49.958 ‫[وقتش بود تا نشون بدیم،] 00:41:49.983 --> 00:41:52.271 ‫[که دیگه حاضر نیستیم،] 00:41:52.296 --> 00:41:55.026 ‫[رفتاری که باهامون می‌شه رو بپذیریم.] 00:41:56.653 --> 00:41:58.608 ‫- در این دوره که صحبت می‌کنیم، ‫- [برایان استیونسون] 00:41:58.633 --> 00:42:01.252 ‫- احساسات مردم با هم درآمیخته شده بود. ‫- [برایان استیونسون] 00:42:01.607 --> 00:42:04.449 ‫مردم حس می‌کردن که بازیچه شدن. 00:42:05.191 --> 00:42:07.801 ‫خشونت در اتوبوس‌ها هم ادامه پیدا کرده بود. 00:42:08.149 --> 00:42:11.881 ‫جانبازی هم بود که توسط ‫مأمور پلیس کشته شده بود. 00:42:12.277 --> 00:42:15.843 ‫«برای قدم زدن روی طناب جیم کرو ‫از تولد تا مرگ،» 00:42:16.269 --> 00:42:20.880 ‫«و از گهواره تا گور، ‫شاهکار آکروباتیک ذهنی بزرگیه.» 00:42:22.018 --> 00:42:24.925 ‫«فقط روحی شریف می‌تونه ‫عمق این طناب رو ارزیابی کنه.» 00:42:25.518 --> 00:42:27.742 ‫«همیشه طناب‌هایی از این قبیل وجود داشته؛» 00:42:27.766 --> 00:42:28.961 ‫«طناب نژادی،» 00:42:28.986 --> 00:42:30.825 ‫«طناب آویخته، طناب محکم.» 00:42:31.651 --> 00:42:34.755 ‫«از نظرم ما مثل عروسک‌های ‫خیمه‌شب بازی،» 00:42:34.780 --> 00:42:36.428 ‫«در نخ دستان سفیدپوستان هستیم.» 00:42:36.453 --> 00:42:39.754 ‫«امر می‌کنن که باید با مرز رنگ پوست، ‫از دیگری جدا بشیم،» 00:42:40.154 --> 00:42:41.741 ‫«ولی همچنان نخ‌های ما رو می‌کشن،» 00:42:41.766 --> 00:42:43.937 ‫«و ما ناچاریم مطابق میلشون عمل کنیم،» 00:42:43.962 --> 00:42:47.025 ‫«یا عوارض سرکشی کردن رو متحمل بشیم.» 00:42:48.633 --> 00:42:51.239 ‫به معنای کلمه صدها سانحه ‫توی اتوبوس‌ها رخ می‌داد. 00:42:54.124 --> 00:42:56.008 ‫هیچ راننده اتوبوس سیاه‌پوستی نبود، 00:42:56.032 --> 00:42:57.777 ‫تمام رانندگان هم مسلح بودن. 00:42:58.859 --> 00:43:00.527 ‫کم‌کم همه داشتن به این آگاهی می‌رسیدن، 00:43:00.552 --> 00:43:03.555 ‫که روش‌های مودبانه، 00:43:03.580 --> 00:43:05.374 ‫سازگار و ملایم برای واداشتن مردم، 00:43:05.399 --> 00:43:08.688 ‫به دیدن انسانیت سیاه‌پوستان در جامعه، 00:43:08.713 --> 00:43:10.298 ‫اصلا و ابدا کافی نبود. 00:43:12.795 --> 00:43:14.129 ‫مرگ امت تیل رخ داد. 00:43:14.154 --> 00:43:17.478 ‫عمه‌ی من می‌دونست که دیگه ‫تحمل این اتفاقات رو نداره. 00:43:17.765 --> 00:43:20.892 ‫تحمل مرگ کودکان، تجاوز به زنان، 00:43:21.164 --> 00:43:23.791 ‫مثله و سرکوب کردن مردان رو نداشت. 00:43:23.892 --> 00:43:26.658 ‫عمه رزا بار سنگینی روی دوشش حس می‌کرد. 00:43:27.571 --> 00:43:30.191 ‫[یکم دسامبر ۱۹۵۵] 00:43:32.889 --> 00:43:34.795 ‫[کارهای اون روزم رو تموم کرده بودم.] 00:43:35.209 --> 00:43:37.448 ‫[وقتی سوار اتوبوس برگشت شدم،] 00:43:37.473 --> 00:43:39.741 ‫[روی صندلی‌ای که خالی بود نشستم.] 00:43:40.347 --> 00:43:42.967 ‫[به ایستگاه سوم که رسیدیم، ‫آقایی سوار شد،] 00:43:42.992 --> 00:43:44.707 ‫[و مجبور شد وسط اتوبوس وایسته.] 00:43:45.132 --> 00:43:47.484 ‫بخش جلویی اتوبوس برای سفیدپوستان، 00:43:47.509 --> 00:43:50.242 ‫و بخش پشتی اتوبوس برای سیاه‌پوستان بود. 00:43:50.267 --> 00:43:51.759 ‫البته بخش میانی می‌موند. 00:43:51.784 --> 00:43:54.912 ‫بخش میانی متعلق به قشر خاصی نبود، 00:43:54.937 --> 00:43:57.247 ‫سیاه‌پوستان آزاد بودن ‫که وسط اتوبوس بشینن، 00:43:57.277 --> 00:43:59.375 ‫ولی به نظر دل‌به‌خواه راننده، 00:43:59.399 --> 00:44:01.132 ‫باید جاشون رو عوض می‌کردن. 00:44:01.696 --> 00:44:04.351 ‫- طبق شرایط تفکیکی آلاباما، ‫- [جین تئوهریس، نویسنده و مورخ] 00:44:04.376 --> 00:44:05.548 ‫- تمام چهار نفر توی راهرو، ‫- [جین تئوهریس، نویسنده و مورخ] 00:44:05.572 --> 00:44:07.014 ‫- باید از جا بلند می‌شدن، ‫- [جین تئوهریس، نویسنده و مورخ] 00:44:07.039 --> 00:44:09.399 ‫- تا یک سفیدپوست بتونه بشینه. ‫- [جین تئوهریس، نویسنده و مورخ] 00:44:09.778 --> 00:44:11.345 ‫«راننده گفت:» 00:44:11.369 --> 00:44:13.434 ‫«به نفعته شرایط رو برای خودت سخت نکنی،» 00:44:13.459 --> 00:44:15.094 ‫«و از روی صندلی بلند بشی.» 00:44:15.203 --> 00:44:17.313 ‫«من که نفهمیدم چطور با وایستادن،» 00:44:17.347 --> 00:44:18.782 ‫«قراره کمتر بهم سخت بگذره.» 00:44:19.088 --> 00:44:22.294 ‫«به یاد زمانی افتادم ‫که کل شب بیدار می‌موندم،» 00:44:22.319 --> 00:44:26.434 ‫«و تفنگ پدربزرگم همیشه کنار شومینه بود.» 00:44:27.724 --> 00:44:29.537 ‫[وقتی نشسته بودم و منتظر دستگیریم بودم،] 00:44:29.562 --> 00:44:32.277 ‫[نمی‌دونستم قراره با خشونت ‫باهام رفتار بشه،] 00:44:32.302 --> 00:44:35.094 ‫[یا قراره آسیب جسمی ببینم یا نه.] 00:44:36.469 --> 00:44:38.529 ‫[مأمور پلیس به سمتم اومد.] 00:44:38.554 --> 00:44:39.811 ‫[پرسید: «چرا بلند نمی‌شی؟»] 00:44:39.836 --> 00:44:42.368 ‫[گفتم: «فکر نمی‌کنم لزومی باشه ‫که بلند بشم.»] 00:44:42.998 --> 00:44:45.778 ‫[بعد ازش پرسیدم: ‫«چرا ما رو اذیت می‌کنین؟»] 00:44:46.262 --> 00:44:47.699 ‫[جواب داد: «نمی‌دونم.»] 00:44:47.724 --> 00:44:50.868 ‫[«ولی قانون قانونه و شما بازداشتین.»] 00:44:50.898 --> 00:44:53.118 ‫[بازداشتگاه شهر مونتگومری] 00:44:53.544 --> 00:44:55.486 ‫«خواستم برام آب بیارن.» 00:44:55.992 --> 00:44:57.679 ‫«وقتی داشتم سمت آب‌خوری می‌رفتم،» 00:44:57.704 --> 00:44:59.731 ‫«یکی داد زد: دور شو ببینم.» 00:44:59.756 --> 00:45:01.722 ‫«حق نداری از آب‌خوری آب بخوری.» 00:45:02.699 --> 00:45:05.054 ‫«بعد با لب تشنه سمت میز برگشتم.» 00:45:05.807 --> 00:45:08.636 ‫«به شدت احساس تنهایی و مهجوریت کردم،» 00:45:08.669 --> 00:45:12.230 ‫«انگار داشتم از بین شکافی ‫بی‌انتها و تاریک فرو می‌رفتم.» 00:45:12.992 --> 00:45:14.931 ‫[صدای ا. د. نیکسون] ‫[وقتی رزا پارکس دستگیر شد،] 00:45:14.956 --> 00:45:17.885 ‫[صدای ا. د. نیکسون] ‫[گفتم: «خب، گمونم به هدفمون رسیدیم.»] 00:45:17.910 --> 00:45:19.152 ‫[صدای ا. د. نیکسون] 00:45:19.177 --> 00:45:22.072 ‫[صدای ا. د. نیکسون] ‫[به نظر مردم هر کسی که قربانی بدرفتاری،] 00:45:22.097 --> 00:45:25.060 ‫[صدای ا. د. نیکسون] ‫[توی اتوبوس بوده، طرف دعوی مناسبیه.] 00:45:25.085 --> 00:45:27.650 ‫[صدای ا. د. نیکسون] ‫[ولی تجربه من چیز دیگه‌ای بهم می‌گفت.] 00:45:27.675 --> 00:45:29.027 ‫[باید اطمینان حاصل می‌کردم،] 00:45:29.052 --> 00:45:31.193 ‫[که با این طرف دعوی می‌تونستم ‫توی دادگاه برنده بشم.] 00:45:33.167 --> 00:45:35.042 ‫«آقای نیکسون ازم پرسید دلم می‌خواد،» 00:45:35.067 --> 00:45:38.196 ‫«پرونده من علیه قانون ‫تفکیک نژادی باشه یا نه.» 00:45:38.524 --> 00:45:40.374 ‫«من هم به قدری روی ‫پرونده‌های مختلف کار کرده بودم،» 00:45:40.399 --> 00:45:42.998 ‫«که می‌دونستم بدون شاکی، ‫نمی‌شه شکایت رو به نتیجه رسوند.» 00:45:44.057 --> 00:45:45.855 ‫«برای همین قبول کردم ‫که شاکی پرونده باشم.» 00:45:47.223 --> 00:45:50.110 ‫پارکس با وکیل جوان بیست و پنج ساله‌ای، 00:45:50.134 --> 00:45:51.390 ‫به اسم فرد گری تماس گرفت، 00:45:51.415 --> 00:45:54.477 ‫که از ا.م.پ.ر می‌شناخت ‫و با همدیگه دوست شده بودن، 00:45:54.502 --> 00:45:56.864 ‫تا وکالتش رو قبول کنه. 00:45:59.024 --> 00:46:01.865 ‫به عنوان رئیس شورای سیاسی زنان، 00:46:01.890 --> 00:46:05.329 ‫تمام مأموران سه شعبه رو خبر کردم. 00:46:05.354 --> 00:46:08.067 ‫بهشون گفتم رزا پارکس دستگیر شده، 00:46:08.092 --> 00:46:09.480 ‫و قراره محاکمه بشه. 00:46:09.505 --> 00:46:11.089 ‫گفتن: «طرح‌ها رو دارین؟» 00:46:11.114 --> 00:46:12.451 ‫«وقتشه چاپشون کنیم.» 00:46:14.050 --> 00:46:15.503 ‫اون شب ذره‌ای چشم روی هم نذاشتم. 00:46:15.528 --> 00:46:17.042 ‫شابلون‌ها رو بریدم. 00:46:17.067 --> 00:46:19.598 ‫سی و پنج هزار نسخه تهیه کردم، 00:46:19.623 --> 00:46:21.693 ‫و همه رو منتشر کردم. 00:46:21.826 --> 00:46:24.651 ‫برای سازمان‌دهی این شابلون‌ها، 00:46:24.676 --> 00:46:26.327 ‫حداقل سه سال کار کرده بودیم. 00:46:26.427 --> 00:46:28.193 ‫♪ آره! ♪ 00:46:28.862 --> 00:46:31.714 ‫روز دوم دسامبر که جمعه بود، 00:46:32.285 --> 00:46:33.795 ‫مثل روزهای اداری معمولی بود. 00:46:33.820 --> 00:46:35.451 ‫من کلاس نهم بودم. 00:46:35.877 --> 00:46:39.687 ‫به وضوح کامل یادمه که بهمون گفتن: ‫«اگه شما اینجایین،» 00:46:39.712 --> 00:46:42.817 ‫«به خاطر راننده اتوبوس‌هاست، ‫می‌خوایم روی شما حساب کنیم،» 00:46:42.842 --> 00:46:45.055 ‫«تا نامه‌ای رو به والدینتون بدین.» 00:46:45.626 --> 00:46:46.912 ‫«توی این نامه خطاب به والدینتون نوشته،» 00:46:46.937 --> 00:46:49.882 ‫«که شما روز دوشنبه، ‫نباید سوار اتوبوس بشین.» 00:46:49.907 --> 00:46:51.755 ‫- «حتما هم حواستون باشه،» ‫- [الین هافمن، رزالین ا. کینگ] 00:46:51.779 --> 00:46:54.394 ‫- «که هیچ‌کس متوجه این نامه نشه.» ‫- [الین هافمن، رزالین ا. کینگ] 00:46:54.607 --> 00:46:56.560 ‫«دانش‌آموزان، امیدم به شماست.» 00:46:56.614 --> 00:46:59.831 ‫مردم شک داشتن که این طرح ‫قراره موفقیت‌آمیز باشه یا نه. 00:47:00.820 --> 00:47:02.322 ‫همه درموردش تردید داشتن. 00:47:02.364 --> 00:47:05.324 ‫فکر می‌کردیم قراره کلی مشکل به بار بیاره. 00:47:05.349 --> 00:47:09.006 ‫یادمه که مردم چقدر ترسیده و مضطرب بودن. 00:47:11.340 --> 00:47:14.868 ‫صبح دوشنبه که پنجم دسامبر می‌شد، 00:47:14.893 --> 00:47:17.354 ‫پدرم نزدیک‌های ساعت هفت ‫به خونه برگشت. 00:47:17.379 --> 00:47:19.132 ‫چقدر هم هیجان‌زده بود. 00:47:19.157 --> 00:47:21.071 ‫هیچ‌وقت یادم نمی‌ره. ‫«اتوبوس‌ها خالی‌ان!» 00:47:21.096 --> 00:47:23.623 ‫«اتوبوس‌ها خالی‌ان! ‫وای، عین نامه گناهان مسیح خالی‌ان!» 00:47:23.648 --> 00:47:25.304 ‫«وای، اتوبوس‌ها خالی‌ان!» 00:47:25.329 --> 00:47:26.684 ‫ما هم خندیدیم. 00:47:26.709 --> 00:47:28.277 ‫گفتم «باید پیاده بریم، ‫باید پیاده بریم.» 00:47:28.302 --> 00:47:29.516 ‫«باید پیاده بریم.» 00:47:29.776 --> 00:47:31.401 ‫کلی هیجان داشتیم. 00:47:34.375 --> 00:47:36.517 ‫عصر روز پنجم دسامبر، 00:47:36.571 --> 00:47:39.541 ‫توی کلیسای باپتیست ‫خیابان هولت جلسه‌ای داشتیم. 00:47:40.507 --> 00:47:42.356 ‫هزاران نفر اومده بودن. 00:47:43.193 --> 00:47:45.776 ‫- یادمه بروشوری بهم داده بودن، ‫- [دوریس کرنشاو] 00:47:45.801 --> 00:47:47.436 ‫- بهم گفتن توی کلیسای خیابان هولت، ‫- [دوریس کرنشاو] 00:47:47.460 --> 00:47:48.852 ‫- جلسه عمومی‌ای برگزار بشه. ‫- [دوریس کرنشاو] 00:47:50.089 --> 00:47:52.986 ‫ملت از همه‌جا بلند شدن ‫و توی جلسه شرکت کردن. 00:47:53.639 --> 00:47:56.307 ‫به حدی که مجبور شدن ‫خیابون‌ها رو مسدود کنن. 00:47:56.332 --> 00:48:00.084 ‫بلندگوی کلیسا رو فعال کرده بودیم ‫تا مردم بیرون جلسه هم بشنون. 00:48:00.580 --> 00:48:02.134 ‫جا برای سوزن انداختن نبود. 00:48:02.159 --> 00:48:05.771 ‫من رو هم تا منبر همراهی کردن. 00:48:05.844 --> 00:48:08.680 ‫کلی آدم اومده بودن، ‫اصلا باورتون نمی‌شه، 00:48:08.722 --> 00:48:11.081 ‫که چطور توی کلیسا جا شده بودن. 00:48:11.956 --> 00:48:14.171 ‫همه با اشتیاق اومده بودن، 00:48:14.195 --> 00:48:15.995 ‫و حسابی هیجان داشتن. 00:48:16.098 --> 00:48:18.634 ‫لازم نبود کلمه‌ای صحبت کنم، 00:48:18.658 --> 00:48:19.664 ‫صحبتی هم نکردم، 00:48:19.689 --> 00:48:21.659 ‫چون بهم گفته بودن ‫که گفتنی‌ها رو قبلا گفتم. 00:48:21.684 --> 00:48:23.019 ‫کشیش کینگ. 00:48:25.187 --> 00:48:26.673 ‫دکتر مارتین لوتر کینگ، 00:48:26.698 --> 00:48:28.185 ‫که اون زمان به تازگی، 00:48:28.209 --> 00:48:30.490 ‫کشیش کلیسای باپتیست ‫خیابان دکستر شده بود، 00:48:30.729 --> 00:48:32.523 ‫و چندان شهرتی نداشت، 00:48:32.547 --> 00:48:35.142 ‫توی این جلسه شناخته شد. 00:48:35.662 --> 00:48:38.202 ‫[باید درست توی همین مونتگومری،] 00:48:38.801 --> 00:48:40.934 ‫[دست در دست هم بدیم.] 00:48:41.709 --> 00:48:44.502 ‫[تا زمانی که در آینده ‫خواستن تاریخ رو بنویسن،] 00:48:45.481 --> 00:48:47.435 ‫[یک نفر بلند بشه و بگه:] 00:48:47.460 --> 00:48:49.143 ‫[در این مکان نژادی بود،] 00:48:49.965 --> 00:48:51.358 ‫[نژاد سیاه‌پوستان،] 00:48:51.383 --> 00:48:54.542 ‫[سیاه‌پوستانی که با تکیه ‫بر شهامت اخلاقیشون،] 00:48:54.567 --> 00:48:56.089 ‫[برای حقشون به پا خاستن!] 00:48:59.706 --> 00:49:02.614 ‫در نهایت وظیفه سخنگویی ‫به کینگ محول شد. 00:49:04.391 --> 00:49:07.872 ‫تحریم اتوبوس‌ها رو در منظر جهانی قرار داد. 00:49:11.305 --> 00:49:12.839 ‫[صدای ا. د. نیکسون] ‫[گفتم کسایی که می‌ترسن،] 00:49:12.864 --> 00:49:15.183 ‫[صدای ا. د. نیکسون] ‫[بهتره کت و کلاهشون رو بردارن و برن.] 00:49:15.208 --> 00:49:17.877 ‫[صدای ا. د. نیکسون] ‫[چون قراره حالا حالاها طول بکشه.] 00:49:17.902 --> 00:49:20.594 ‫[صدای ا. د. نیکسون] ‫[حتی گفتم یکی قراره بمیره.] 00:49:20.619 --> 00:49:22.102 ‫[صدای ا. د. نیکسون] ‫[تا جایی که می‌دونم شاید خودم بمیرم.] 00:49:22.127 --> 00:49:23.950 ‫[صدای ا. د. نیکسون] ‫[ولی اگه ارزش مرگ رو نداره،] 00:49:23.975 --> 00:49:25.887 ‫[صدای ا. د. نیکسون] ‫[پس ارزش جنگیدن هم نداره.] 00:49:27.229 --> 00:49:30.750 ‫رأی‌گیری گذاشتیم که آیا... 00:49:30.775 --> 00:49:33.515 ‫اعتراضات رو ادامه بدیم یا نه. 00:49:33.540 --> 00:49:36.452 ‫نتیجه به اتفاق آرا بود. 00:49:36.477 --> 00:49:38.338 ‫مردم داشتن فریاد می‌زدن، 00:49:38.362 --> 00:49:40.387 ‫می‌گفتن تا وقتی شرایطمون بهتر نشده، 00:49:40.412 --> 00:49:43.609 ‫سوار اتوبوس‌ها نخواهند شد. 00:49:44.638 --> 00:49:46.859 ‫[تا زمان رسیدن به خواسته‌ها، ‫تحریم اتوبوس ادامه دارد.] 00:49:46.884 --> 00:49:48.645 ‫می‌تونین تصور کنین، 00:49:48.669 --> 00:49:51.218 ‫که مردم چه حسی داشتن؟ ‫[ژرژت نورمن، مدیر سابق موزه رزا پارکس] 00:49:51.243 --> 00:49:54.844 ‫با خودشون گفتن: «کار ما بود؟» ‫[ژرژت نورمن، مدیر سابق موزه رزا پارکس] 00:49:56.164 --> 00:49:58.896 ‫«ببینین، ما مقابل این تهدید ‫قد علم کردیم.» 00:49:59.718 --> 00:50:01.608 ‫«می‌خواین ادامه بدیم؟» ‫«معلومه!» 00:50:01.864 --> 00:50:07.826 ‫♪ خورشید هیچ‌وقت غروب نمی‌کنه. ♪ 00:50:07.850 --> 00:50:09.975 ‫♪ غروب نمی‌کنه. ♪ 00:50:10.000 --> 00:50:16.062 ‫♪ خورشید هیچ‌وقت غروب نمی‌کنه. ♪ 00:50:16.086 --> 00:50:17.908 ‫♪ غروب نمی‌کنه. ♪ 00:50:18.116 --> 00:50:19.576 ‫♪ گل‌ها... ♪ 00:50:19.601 --> 00:50:22.300 ‫سیستم ماشین اشتراکی سازمان‌دهی کردن، 00:50:22.325 --> 00:50:24.159 ‫که در سراسر شهر، 00:50:24.260 --> 00:50:27.008 ‫چهل ایستگاه با این هدف تعیین شد، 00:50:27.654 --> 00:50:30.642 ‫و انجمن بهبود مونتگومری، 00:50:30.667 --> 00:50:31.777 ‫درنهایت به طور روزانه، 00:50:31.802 --> 00:50:35.057 ‫ده الی پونزده هزار سواری ‫در روز رو سازمان‌دهی می‌کرد. 00:50:35.207 --> 00:50:38.309 ‫رزا پارکس تقریبا یک ماه ‫به عنوان راهبر فعالیت کرد. 00:50:39.924 --> 00:50:42.879 ‫«سرنشینان، اگه دنبال وسایل ‫حمل و نقل هستین،» 00:50:42.904 --> 00:50:45.752 ‫«به جایگاه‌های ایستگاه برین. ‫مؤدب برخورد کنین.» 00:50:46.220 --> 00:50:47.471 ‫«یادتون نره چقدر باید صبر می‌کردیم،» 00:50:47.496 --> 00:50:49.413 ‫«که در صبح و عصر،» 00:50:49.438 --> 00:50:51.714 ‫«اتوبوس‌ها برامون کنار بزنن.» 00:50:52.783 --> 00:50:55.053 ‫«راننده‌ها، سر پست‌هاتون بمونین.» 00:50:55.253 --> 00:50:57.136 ‫«سرنشینان ممکنه کمی اذیت کنن،» 00:50:57.161 --> 00:50:58.975 ‫«ولی سعی کنین باهاشون مدارا کنین.» 00:50:59.390 --> 00:51:02.291 ‫«با وجود اون‌ها می‌تونیم ‫اعتراضات رو به نتیجه برسونیم.» 00:51:02.864 --> 00:51:05.735 ‫پدرم هر روز صبح قبل اینکه ‫به محل کارش بره، 00:51:06.148 --> 00:51:08.026 ‫به ایستگاه‌های حمل و نقل می‌رفت، 00:51:08.463 --> 00:51:10.549 ‫و یکی رو تا مسیر کار با خودش می‌رسوند. 00:51:11.585 --> 00:51:13.145 ‫راهکار جایگزین مردم این بود، 00:51:13.169 --> 00:51:14.854 ‫- که می‌تونستن... ‫- [اش‌لی وودارد هندرسون] 00:51:14.879 --> 00:51:16.493 ‫- سوار تاکسی سیاه‌پوستان بشن. ‫- [اش‌لی وودارد هندرسون] 00:51:16.721 --> 00:51:18.470 ‫یا نیروهای کاری که از بابت... 00:51:18.495 --> 00:51:21.146 ‫سوار نشدن‌های اتوبوس، ‫ضرر مالی می‌کردن، 00:51:21.432 --> 00:51:23.403 ‫خانواده‌هاشون سود می‌کردن، 00:51:23.443 --> 00:51:25.266 ‫و سوار وسایل رایگان می‌شدن. 00:51:27.088 --> 00:51:29.403 ‫زنان سیاه‌پوست پیشتاز بودن. 00:51:29.428 --> 00:51:32.485 ‫توی جمع‌آوری کمک‌های مالی، ‫سازمان‌دهی ماشین‌ها کمک می‌کردن. 00:51:32.510 --> 00:51:33.864 ‫غذاهای خونگی درست می‌کردن، 00:51:33.911 --> 00:51:35.289 ‫تا مطمئن بشن، 00:51:35.313 --> 00:51:37.092 ‫که می‌تونن تحریم رو ادامه بدن. 00:51:38.175 --> 00:51:39.919 ‫شورای سیاسی زنان، 00:51:39.943 --> 00:51:41.777 ‫بیش از سیصد عضو داشت، 00:51:41.802 --> 00:51:44.194 ‫و به حدی از سازمان‌دهی رسیدیم، 00:51:44.219 --> 00:51:47.071 ‫که می‌دونستیم در طی چند ساعت، 00:51:47.096 --> 00:51:49.131 ‫[می‌تونیم کل اهالی شهر رو به مقصد برسونیم.] 00:51:52.278 --> 00:51:56.100 ‫♪ سربازان باخدا... ♪ 00:51:56.167 --> 00:52:01.265 ‫♪ به سوی جنگ راهپیمایی کنید. ♪ 00:52:01.611 --> 00:52:05.621 ‫چند ماه بعد، میزان توجهی ‫که تحریم اتوبوس‌ها جلب کرد، 00:52:05.646 --> 00:52:08.724 ‫برای مردم سفیدپوست مونتگومری، ‫غیرمنتظره بود. 00:52:08.749 --> 00:52:11.946 ‫فکر نمی‌کردن کسی به سیاه‌پوستان اهمیت بده. 00:52:12.387 --> 00:52:14.268 ‫به قدری جلب توجه کرد، 00:52:14.293 --> 00:52:16.194 ‫که ملت از نقاط مختلف کشور ‫برای کمک می‌اومدن. 00:52:16.219 --> 00:52:20.038 ‫کمک مالی می‌فرستادن، ‫لباس و کفش و غذا می‌فرستادن، 00:52:20.231 --> 00:52:21.740 ‫و به قدری کمک مالی به کلیسا کردن، 00:52:21.765 --> 00:52:25.104 ‫که تونستیم چند استشین واگن تهیه کنیم. 00:52:26.566 --> 00:52:29.054 ‫همین ویژگی بود که جنبش ما رو... 00:52:29.079 --> 00:52:30.959 ‫حائز اهمیت و توجه می‌کرد، 00:52:31.276 --> 00:52:33.879 ‫چون اتحادمون در راستای ‫هدفی مشترک بود. 00:52:33.904 --> 00:52:35.974 ‫مادامی که از هم جدا باشیم، 00:52:35.998 --> 00:52:37.980 ‫ترسیده باشیم، 00:52:38.417 --> 00:52:40.332 ‫محکوم به شکست هستیم. 00:52:43.060 --> 00:52:45.759 ‫- رزا پارکس چندین و چند ماه... ‫- [کیشا نیکول بلین، مورخ] 00:52:45.783 --> 00:52:46.906 ‫- سفر کرد. ‫- [کیشا نیکول بلین، مورخ] 00:52:46.931 --> 00:52:49.279 ‫- نقش کلیدی‌ای برای جمع‌آوری کمک مالی... ‫- [کیشا نیکول بلین، مورخ] 00:52:49.303 --> 00:52:50.865 ‫- برای ادامه تحریم ایفا کرد. ‫- [کیشا نیکول بلین، مورخ] 00:52:53.586 --> 00:52:56.001 ‫ما سلاح کافی برای مقابله، 00:52:56.026 --> 00:52:58.409 ‫با ساختار قدرت رو نداشتیم، 00:52:58.469 --> 00:53:00.799 ‫ولی سماجت ما، 00:53:00.824 --> 00:53:02.272 ‫صبوری ما، 00:53:02.297 --> 00:53:03.835 ‫ایمان ما، 00:53:03.859 --> 00:53:05.874 ‫و اعتمادی که به هم داشتیم، 00:53:05.921 --> 00:53:07.881 ‫مصمم بودن ما رو... 00:53:07.905 --> 00:53:09.666 ‫تا حدی تقویت می‌کرد، 00:53:09.691 --> 00:53:12.109 ‫که کماکان... 00:53:12.134 --> 00:53:14.961 ‫ثابت‌قدم و متحد بمونیم. 00:53:17.174 --> 00:53:20.467 ‫- تفکیک نژادی نهادی اجتماعیه، ‫- [جلسه شورای شهروندان سفیدپوست] 00:53:20.492 --> 00:53:22.620 ‫- که نمی‌خوایم در نظمش اخلال ایجاد بشه. ‫- [جلسه شورای شهروندان سفیدپوست] 00:53:23.828 --> 00:53:25.868 ‫شورای شهروندان سفیدپوست، 00:53:25.893 --> 00:53:28.151 ‫گونه خوش‌نام‌تری از... 00:53:28.175 --> 00:53:29.643 ‫فرقه کلن بودن. 00:53:29.668 --> 00:53:31.589 ‫قضات و وکلا در اختیارشون بود، 00:53:31.614 --> 00:53:34.053 ‫- و هدفشون این بود که به هر قیمتی، ‫- [رابین د. ج. کلی، مورخ] 00:53:34.078 --> 00:53:36.974 ‫- از تفکیک نژادی محافظت کنن، ‫- [رابین د. ج. کلی، مورخ] 00:53:37.099 --> 00:53:38.640 ‫ولی به طریقی چنین کاری بکنن، 00:53:38.665 --> 00:53:40.431 ‫که از دید عموم، 00:53:40.455 --> 00:53:42.347 ‫محترم و آبرومند دیده بشه. 00:53:42.788 --> 00:53:46.165 ‫نباید اجازه بدین ا.م.پ.ر، 00:53:46.190 --> 00:53:47.945 ‫زمام امور دولتتون رو دست بگیره. 00:53:51.548 --> 00:53:55.336 ‫اجازه نمی‌دیم از کودکان ما، 00:53:55.361 --> 00:53:57.764 ‫به عنوان سربازان پیاده‌نظامی، 00:53:57.788 --> 00:54:00.321 ‫برای حق رأی نژادهای مختلف ‫در ماربل سیتی، 00:54:00.346 --> 00:54:03.307 ‫در این شطرنج سیاسی استفاده بشه. 00:54:08.373 --> 00:54:10.353 ‫- شهرها به هر دری می‌زدن، ‫- [جین تئوهریس، نویسنده و مورخ] 00:54:10.384 --> 00:54:11.420 ‫- که تحریم رو متوقف کنن. ‫- [جین تئوهریس، نویسنده و مورخ] 00:54:12.417 --> 00:54:14.857 ‫هرجور خشونتی استفاده شد، ‫مردم کلی چیز پرتاب می‌کردن، 00:54:14.882 --> 00:54:15.923 ‫از جمله خود پلیس‌ها، 00:54:15.948 --> 00:54:19.400 ‫ادرارشون رو پرت می‌کردن، ‫یا لاستیک مردم رو پنچر می‌کردن. 00:54:20.646 --> 00:54:23.092 ‫در منزل تعداد کثیری از رهبران برجسته، 00:54:23.258 --> 00:54:24.320 ‫از جمله مارتین لوتر کینگ، 00:54:24.345 --> 00:54:26.242 ‫از انجمن بهبود مونتگومری، 00:54:26.649 --> 00:54:28.810 ‫یا ا. د. نیکسون از انجمن ‫پیشرفت رنگین‌پوستان، 00:54:29.271 --> 00:54:30.737 ‫بمب‌گذاری شده بود. 00:54:38.003 --> 00:54:40.922 ‫مردم از چنین خشونتی ‫که به خود مردم تحمیل شده، 00:54:40.947 --> 00:54:43.194 ‫هیچ قدردانی نمی‌کنن، 00:54:43.219 --> 00:54:46.205 ‫و اینکه چطور این مردم ‫با بهترین لباس‌هاشون، 00:54:46.483 --> 00:54:49.993 ‫در مکان‌هایی حاضر می‌شدن که می‌دونستن ‫قراره مورد صدمات فیزیکی، 00:54:50.018 --> 00:54:52.979 ‫خون‌ریزی و ضرب و شتم قرار بگیرن. 00:54:55.099 --> 00:54:56.239 ‫فرد گری، 00:54:56.263 --> 00:54:58.819 ‫تصمیم گرفت برای شروع ‫جبهه قانونی دیگه‌ای، 00:54:58.844 --> 00:55:00.417 ‫پرونده پیشتازانه‌ای، 00:55:01.343 --> 00:55:03.538 ‫به دادگاه فدرال ارائه کنه، 00:55:03.562 --> 00:55:05.544 ‫و تفکیک نژادی اتوبوس‌ها رو به چالش بکشه. 00:55:05.677 --> 00:55:07.470 ‫برای همین دنبال شاکی می‌گشت، 00:55:07.737 --> 00:55:09.700 ‫و در نهایت چهار زن، 00:55:09.725 --> 00:55:12.662 ‫از جمله کلودت کالوین، پیش‌قدم شدن. 00:55:12.988 --> 00:55:15.010 ‫که اون پرونده «براودر مقابل گیل» نام گرفت. 00:55:15.513 --> 00:55:17.358 ‫پارکس توی اون پرونده نقشی نداشت، 00:55:17.633 --> 00:55:20.664 ‫که بخشی ازش به خاطر ‫سابقه سیاسی درازمدتش، 00:55:20.689 --> 00:55:23.461 ‫در نقش کنشگر وایسته به ا.م.پ.ر بود. 00:55:24.104 --> 00:55:27.824 ‫پرونده به دیوان عالی رفت و موفق شدن. 00:55:27.858 --> 00:55:32.225 ‫[تفکیک نژادی اتوبوس‌ها جمع شد!] 00:55:32.721 --> 00:55:34.681 ‫[بیستم دسامبر ۱۹۵۶] 00:55:36.346 --> 00:55:39.161 ‫انجمن بهبود مونتگومری، 00:55:40.762 --> 00:55:45.285 ‫صلاح می‌دونه که اعتراضات یازده ماهه، 00:55:45.317 --> 00:55:47.909 ‫علیه خطوط اتوبوس‌رانی شهر، 00:55:47.953 --> 00:55:49.855 ‫خاتمه یافته، 00:55:50.355 --> 00:55:53.425 ‫و شهروندان سیاه‌پوست ‫مونتگومریِ آلاباما، 00:55:53.450 --> 00:55:55.590 ‫به صورت غیرتفکیک‌شده، 00:55:55.614 --> 00:55:57.618 ‫به اتوبوس‌ها برگردن. 00:55:57.643 --> 00:55:59.103 ‫♪ آزادی! ♪ 00:56:01.342 --> 00:56:02.719 ‫♪ آزادی! ♪ 00:56:02.744 --> 00:56:04.011 ‫تحریم اتوبوس‌های مونتگومری، 00:56:04.036 --> 00:56:06.984 ‫موفق‌ترین تحریم تاریخ آمریکا بود. 00:56:07.183 --> 00:56:09.007 ‫مردم خیلی سعی کردن ‫این پدیده رو تکرار کنن. 00:56:09.032 --> 00:56:10.611 ‫به نظرم اگه جنبش‌ها قدرتی که تحریم... 00:56:10.636 --> 00:56:12.493 ‫اتوبوس داره رو درک می‌کردن، ‫همیشه پیروز می‌شدیم. 00:56:12.966 --> 00:56:14.983 ‫♪ قوانین رو به دست خودم می‌نویسم. ♪ 00:56:15.008 --> 00:56:17.076 ‫♪ سرنوشتم دست خودمه. ♪ 00:56:17.482 --> 00:56:18.999 ‫♪ آرزوهام رو دنبال می‌کنم. ♪ 00:56:19.024 --> 00:56:21.756 ‫♪ از احدی هم عذرخواهی نمی‌کنم. ♪ 00:56:22.159 --> 00:56:25.004 ‫♪ ترس جایی توی دلم نداره. ♪ 00:56:25.029 --> 00:56:27.336 ‫♪ آزادی! ♪ 00:56:29.018 --> 00:56:30.343 ‫♪ آزادی! ♪ 00:56:34.797 --> 00:56:36.892 ‫انواع و اقسام شایعه‌ها ‫توی جامعه سفیدپوست آمریکا، 00:56:36.917 --> 00:56:38.710 ‫درمورد رزا پارکس رواج پیدا کرد. 00:56:39.002 --> 00:56:40.791 ‫می‌گفتن جاسوس ا.م.پ.ر بود، 00:56:40.816 --> 00:56:42.337 ‫می‌گفتن جاسوس کمونیست‌ها بود، 00:56:42.362 --> 00:56:43.525 ‫می‌گفتن ماشین داره، 00:56:43.549 --> 00:56:44.663 ‫می‌گفتن مکزیکیه، 00:56:44.707 --> 00:56:46.763 ‫می‌گفتن حتی اهل مونتگومری نیست. 00:56:48.275 --> 00:56:50.517 ‫معمولا از اعمال زورها نمی‌گیم. 00:56:50.542 --> 00:56:53.238 ‫معمولا از پیامدها صحبت نمی‌کنیم، 00:56:53.263 --> 00:56:55.150 ‫از اینکه چطور مردم، 00:56:55.175 --> 00:56:57.423 ‫برای پیشرفت جنبش گسترده‌ای، 00:56:57.448 --> 00:56:59.112 ‫حاضر می‌شن... 00:56:59.136 --> 00:57:00.970 ‫ازخودگذشتگی کنن. 00:57:01.345 --> 00:57:03.408 ‫بعد اون سانحه، 00:57:03.432 --> 00:57:05.039 ‫پنج هفته... 00:57:05.064 --> 00:57:06.605 ‫بعد از ماه دسامبر کار کردم، 00:57:06.630 --> 00:57:08.983 ‫و چند هفته بعد، 00:57:09.165 --> 00:57:11.745 ‫[در ماه ژانویه،] 00:57:11.818 --> 00:57:13.531 ‫[از کارم اخراج شدم.] 00:57:17.873 --> 00:57:20.759 ‫صاحب آرایشگاه پایگاه هوایی، 00:57:20.784 --> 00:57:21.989 ‫هرگونه... 00:57:22.013 --> 00:57:24.231 ‫صحبت درمورد رزا پارکس، 00:57:24.256 --> 00:57:26.318 ‫یا درمورد تحریم اتوبوس‌ها رو ممنوع کرد. 00:57:26.588 --> 00:57:28.926 ‫ریموند هم در اعتراض استعفا داد، ‫چون فکر می‌کرد... 00:57:28.951 --> 00:57:30.970 ‫اگه نتونه از همسرش دفاع کنه، 00:57:30.995 --> 00:57:33.689 ‫عملا صداش رو بریدن. 00:57:36.379 --> 00:57:39.967 ‫در نهایت تمام جوایزها ‫به دکتر کینگ رسید. 00:57:41.022 --> 00:57:43.228 ‫برای سخنرانی به همه‌جا دعوت می‌شد، 00:57:43.875 --> 00:57:46.758 ‫لوح و مدال افتخاری می‌گرفت، ‫پول درمی‌آورد، زنده می‌موند. 00:57:46.791 --> 00:57:48.103 ‫قهرمان مردم بود. 00:57:49.336 --> 00:57:51.414 ‫گروه‌های کنشگران مدنی ‫از پارکس دعوت می‌کردن، 00:57:51.439 --> 00:57:54.317 ‫تا سخنرانی کنه ‫و کمک مالی جمع‌آوری کنه، 00:57:54.634 --> 00:57:56.340 ‫ولی هیچ‌کس به فکرش نرسید، 00:57:56.365 --> 00:57:58.213 ‫که راهی پیدا کنه، 00:57:58.237 --> 00:58:00.372 ‫تا از خود پارکس هم حمایت بشه. 00:58:00.777 --> 00:58:03.026 ‫به نظرم بخشی از این رفتاری ‫که با پارکس شد، 00:58:03.051 --> 00:58:04.803 ‫به خاطر این بود که زن بود، 00:58:05.123 --> 00:58:06.776 ‫و می‌شد ازش سوء استفاده کرد. 00:58:07.816 --> 00:58:09.339 ‫مونتگومری شهر کوچیکیه. 00:58:09.691 --> 00:58:11.267 ‫مردم باید می‌دونستن، 00:58:11.606 --> 00:58:13.066 ‫که پارکس... 00:58:13.359 --> 00:58:15.026 ‫دیگه شغلی نداشت. 00:58:15.223 --> 00:58:16.524 ‫از کینگ گرفته، 00:58:16.866 --> 00:58:19.083 ‫تا هیچ‌کدومشون، ‫بهش شغلی پیشنهاد نکردن. 00:58:19.300 --> 00:58:21.284 ‫رزا پارکس هم زن مغروری بود، 00:58:21.743 --> 00:58:24.347 ‫و جلوی کسی دست دراز نمی‌کرد. 00:58:24.881 --> 00:58:27.542 ‫فکر هم نمی‌کنم آدمی بود، 00:58:27.935 --> 00:58:30.088 ‫که خیال بکنه کسی بهش مدیونه. 00:58:34.831 --> 00:58:36.789 ‫- عمه رزا هیچ‌وقت... ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 00:58:36.814 --> 00:58:37.974 ‫- از سختی‌هاش نمی‌گفت. ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 00:58:37.999 --> 00:58:39.204 ‫- مثلا کسی نمی‌دونست، ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 00:58:39.228 --> 00:58:41.500 ‫- که غذا واسه خوردن نداره. ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 00:58:41.525 --> 00:58:42.550 ‫- کسی نمی‌دونست، ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 00:58:42.574 --> 00:58:44.701 ‫- که نمی‌تونه قبض‌هاش رو پرداخت کنه. ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 00:58:48.336 --> 00:58:49.604 ‫ما رو تهدید به مرگ می‌کردن، 00:58:49.629 --> 00:58:50.916 ‫مادرش هر شب پای تلفن بود، 00:58:50.941 --> 00:58:53.312 ‫که تماس‌های تهدیدآمیز رو قطع کنه. 00:58:54.491 --> 00:58:57.064 ‫برای امنیت خودش ‫باید به جای دیگه‌ای می‌رفت، 00:58:57.089 --> 00:58:59.214 ‫برای همین با پدر من تماس گرفت. 00:58:59.239 --> 00:59:01.151 ‫می‌دونستن اگه به ما زنگ زده، 00:59:01.176 --> 00:59:02.585 ‫- یعنی شرایط اضطراریه، ‫[کارولین ویلیامسون گرین، دخترخاله پارکس] 00:59:02.610 --> 00:59:04.738 ‫- باید فورا از اونجا بره. ‫[کارولین ویلیامسون گرین، دخترخاله پارکس] 00:59:11.542 --> 00:59:13.775 ‫سیلوستر مک‌کالی اول ‫که پدربزرگم بود، 00:59:13.800 --> 00:59:15.080 ‫بهش گفت: 00:59:15.104 --> 00:59:17.265 ‫«نمی‌خواد نگران چیزی باشی. ‫بیا دیترویت.» 00:59:17.290 --> 00:59:18.570 ‫«اینجا هوات رو داریم.» 00:59:18.604 --> 00:59:19.711 ‫«اینجا برات...» 00:59:19.735 --> 00:59:21.779 ‫«فرصت‌های شغلی بیشتری داریم.» 00:59:21.804 --> 00:59:24.292 ‫«تازه کنار خانواده‌ات هستی ‫که همه دوستت دارن.» 00:59:24.379 --> 00:59:28.753 ‫[سال ۱۹۵۷] 00:59:29.774 --> 00:59:32.062 ‫[ارض موعود شمال که نبود. ‫- رزا پارکس] 00:59:32.087 --> 00:59:35.197 ‫کلی آدم داشتن به دیترویت نقل مکان می‌کردن، 00:59:35.222 --> 00:59:38.343 ‫چون صنعت خودرو کلی کارگر رو جذب کرده بود. 00:59:38.368 --> 00:59:41.042 ‫خدایا، انگار شخم‌هاشون رو انداختن، 00:59:41.067 --> 00:59:44.073 ‫الاغ‌هاشون رو بخشیدن ‫و عازم دیترویت شدن. 00:59:45.611 --> 00:59:47.801 ‫هرچند قوانین محدودیتی وجود داشت، 00:59:47.826 --> 00:59:50.579 ‫- که توی بخشی از شهر، ‫- [هرب بوید، خبرنگار] 00:59:50.603 --> 00:59:51.772 ‫محدودیت‌های برای... 00:59:51.797 --> 00:59:53.236 ‫عبور سیاه‌پوستان طرح می‌کرد. 00:59:54.349 --> 00:59:57.272 ‫برادر رزا پارکس مدت‌ها ‫قبل اینکه رزا به اونجا بره، 00:59:57.297 --> 01:00:00.628 ‫این مسائل رو درک کرده بود. 01:00:00.721 --> 01:00:02.853 ‫سیلوستر از قبل تجربیات زیادی، 01:00:02.878 --> 01:00:05.984 ‫با این مسئله داشت و می‌تونست ‫درمورد تاریخچه و پیش‌زمینه‌اش، 01:00:06.009 --> 01:00:08.558 ‫با رزا صحبت کنه. 01:00:09.705 --> 01:00:11.962 ‫«نمی‌دونم به جای اینکه ‫الان توی دیترویت باشم،» 01:00:11.987 --> 01:00:13.869 ‫می‌تونستم توی جنوب،» 01:00:13.894 --> 01:00:15.728 ‫«در راه آزادی تلاش بیشتری کنم یا نه.» 01:00:16.522 --> 01:00:18.893 ‫«واقعیتش مواردی که توی ‫ایالات جنوبی رخ داده بود،» 01:00:18.918 --> 01:00:21.046 ‫«تا حدی اینجا هم وجود داره.» 01:00:21.741 --> 01:00:23.830 ‫«همون مشکلات رو اینجا هم داریم.» 01:00:25.795 --> 01:00:27.296 ‫سیاه‌پوستان دیترویت، 01:00:27.321 --> 01:00:29.312 ‫به بدترین نقاط شهر، 01:00:29.337 --> 01:00:30.929 ‫با نام‌های بلک باتم، 01:00:30.953 --> 01:00:32.653 ‫و خیابان هیستینگز منتقل شده بودن. 01:00:33.440 --> 01:00:35.120 ‫- ولی خودمون اونجا خونه ساختیم، ‫- [اد وان، مالک کتاب‌فروشی وان] 01:00:35.144 --> 01:00:36.931 ‫- و اونجا مؤسساتی افتتاح کردیم. ‫- [اد وان، مالک کتاب‌فروشی وان] 01:00:38.176 --> 01:00:40.778 ‫در کمترین حالت می‌شه گفت ‫شرایط دشواری بود. 01:00:40.803 --> 01:00:43.113 ‫برای همین بود که پدربزرگم ‫تصمیم گرفت خودش زراعت کنه. 01:00:45.211 --> 01:00:46.878 ‫پدرم استعداد خاصی ‫توی پرورش گل و گیاه داشت. 01:00:46.903 --> 01:00:49.644 ‫- کل روز توی کارخانه کرایسلر کار می‌کرد، ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 01:00:50.406 --> 01:00:54.201 ‫بعد که به خونه برمی‌گشت، ‫روی محصولات باغچه کار می‌کرد. 01:00:54.287 --> 01:00:58.071 ‫ما با گوجه‌های تازه، ‫فلفل دلمه‌ای سبز و پیاز بزرگ شدیم. 01:00:58.096 --> 01:01:00.832 ‫محصولاتش به قدری بودن ‫که برای خودش، 01:01:00.857 --> 01:01:03.218 ‫مادربزرگ و عمه رزا و عمو پارکس ‫کفاف می‌داد. 01:01:04.193 --> 01:01:06.604 ‫رزا پارکس به شدت آدم خلاقی بود، 01:01:06.631 --> 01:01:09.057 ‫می‌تونست با اقلامی که پیدا می‌کنه، ‫چیزهای مختلف، 01:01:09.082 --> 01:01:12.080 ‫مثل لباس و انواع لحاف درست کنه. 01:01:12.940 --> 01:01:15.221 ‫بهمون خیاطی یاد داد. 01:01:15.246 --> 01:01:17.598 ‫کارش توی خیاطی رودست نداشت. 01:01:17.623 --> 01:01:19.275 ‫می‌تونست هر لباسی بدوزه. 01:01:19.300 --> 01:01:20.826 ‫مثلا اگه لباسی می‌دید، 01:01:20.850 --> 01:01:23.539 ‫می‌تونست توی خونه بدوزش. 01:01:24.404 --> 01:01:26.421 ‫احتمالا سال ۱۹۵۹، 01:01:26.445 --> 01:01:28.262 ‫بدترین سال برای خانواده پارکس بود. 01:01:28.864 --> 01:01:32.738 ‫اون سال درآمد سالانه‌شون ‫کلا هفتصد دلار بود. 01:01:33.113 --> 01:01:34.710 ‫رزا کار ثابت پیدا نمی‌کرد، 01:01:34.734 --> 01:01:36.337 ‫ریموند کار ثابت پیدا نمی‌کرد. 01:01:37.943 --> 01:01:41.220 ‫نشریه جت‌مگزین در سال ۱۹۶۰ ‫افشاگری‌ای می‌کنه، 01:01:41.245 --> 01:01:42.550 ‫و توش وضعیت رزا پارکس رو... 01:01:42.575 --> 01:01:44.728 ‫به نسخه ژنده‌پوش خودش تشبیه می‌کنه. 01:01:44.821 --> 01:01:47.021 ‫[که اکنون دچار فقر شده است.] 01:01:47.074 --> 01:01:50.282 ‫بعد این مقاله مردم از سراسر کشور، 01:01:50.307 --> 01:01:51.694 ‫براش کمک‌هزینه جمع کردن. 01:01:54.567 --> 01:01:57.146 ‫بعد به خونه بهتری ‫برای زندگی نقل مکان می‌کنن، 01:01:57.431 --> 01:02:00.175 ‫طبقه اول ساختمان دوبلکسی ‫واقع در ویرجینیا پارک. 01:02:01.234 --> 01:02:04.060 ‫رزا پارکس در سال ۱۹۶۱، 01:02:04.085 --> 01:02:05.853 ‫توی شرکت دوخت استاکسون کار پیدا می‌کنه، 01:02:06.179 --> 01:02:07.881 ‫که عملا یه بیگارگاه مجلله. 01:02:07.906 --> 01:02:09.572 ‫اونجا کار مزدی می‌کرد. 01:02:10.865 --> 01:02:13.086 ‫ریموند هم همون حوالی، 01:02:13.111 --> 01:02:14.592 ‫توی آرایشگاه ویلدمیر، 01:02:14.617 --> 01:02:16.168 ‫شغلی پیدا کرد. 01:02:20.049 --> 01:02:22.123 ‫[اون زمان بعد اینکه ‫دوران تحصیل آدم تموم می‌شد،] 01:02:22.148 --> 01:02:23.910 ‫[باید دوسال کارآموزی فعالیت می‌کرد.] 01:02:23.935 --> 01:02:26.745 ‫- [اون روز که وارد سلمونی آقای پارکس شدم،] ‫- [وانزی ویتلو، کارآموز ریموند پارکس] 01:02:26.770 --> 01:02:28.259 ‫- [بهم گفت: جوانک،] ‫- [وانزی ویتلو، کارآموز ریموند پارکس] 01:02:28.284 --> 01:02:30.311 ‫- [با این کار قرار نیست پولدار بشی،] ‫- [وانزی ویتلو، کارآموز ریموند پارکس] 01:02:30.336 --> 01:02:32.072 ‫[ولی حداقل دستت به دهنت می‌رسه.] 01:02:32.567 --> 01:02:34.462 ‫[من و ریموند رابطه خوبی داشتیم.] 01:02:34.487 --> 01:02:36.488 ‫[رابطه قشنگی داریم.] 01:02:36.513 --> 01:02:39.504 ‫[آره، دوران کارآموزی خوبی کنارش داشتم.] 01:02:40.124 --> 01:02:42.904 ‫[وقتی حرفی می‌زد، ‫پای حرفش می‌موند.] 01:02:42.929 --> 01:02:44.835 ‫[خانم پارکس همیشه به سلمونی می‌اومد،] 01:02:44.860 --> 01:02:46.374 ‫[تا خبر شوهرش رو بگیره.] 01:02:46.399 --> 01:02:48.873 ‫[دم در که بود با همه احوال‌پرسی می‌کرد.] 01:02:49.619 --> 01:02:52.592 ‫[دیترویت] 01:02:53.154 --> 01:02:55.941 ‫[بعد اینکه به دیترویت نقل مکان کردم، ‫چندان شرایط خوبی نداشتیم.] 01:02:56.627 --> 01:02:59.881 ‫[هیچ کمکی از گروه‌های ‫کنشگران مدنی نگرفتین؟] 01:02:59.906 --> 01:03:01.884 ‫[براتون فرصت شغلی پیدا نکردن؟] 01:03:01.909 --> 01:03:05.069 ‫[یا از احوالتون جویا می‌شدن ‫و بهتون سر می‌زدن؟] 01:03:07.034 --> 01:03:09.587 ‫[من که شغلی پیدا نکردم،] 01:03:09.895 --> 01:03:12.721 ‫[ولی به جلسات زیادی رفتم.] 01:03:15.970 --> 01:03:18.703 ‫سال 1959 کتاب‌فروشی وان رو باز کردم. 01:03:18.728 --> 01:03:21.060 ‫دومین کتاب‌فروشی سیاه‌پوستان ‫در آمریکا بود. 01:03:21.085 --> 01:03:22.620 ‫اون زمان خیلی... 01:03:22.644 --> 01:03:24.459 ‫- بازار کتاب‌های سیاهان داغ بود. ‫- [اد وان، مالک کتاب‌فروشی وان] 01:03:24.484 --> 01:03:27.590 ‫تازه این کتاب‌ها داشت مد می‌شد. 01:03:27.882 --> 01:03:30.593 ‫من وقتی با خانم پارکس آشنا شدم، ‫مشتری خودم بود. 01:03:30.618 --> 01:03:32.297 ‫ایشون و ریموند، شوهرش، 01:03:32.322 --> 01:03:34.592 ‫روزانه به کتاب‌فروشی من می‌اومدن، 01:03:34.705 --> 01:03:37.796 ‫چون کتاب‌فروشی من فوقش ‫هشت یا ده بلوک با خونه‌شون فاصله داشت. 01:03:39.399 --> 01:03:41.359 ‫هر پنج‌شنبه شب ‫که من جلسه می‌ذاشتم، 01:03:41.384 --> 01:03:42.785 ‫رزا پارکس هم می‌اومد، 01:03:42.809 --> 01:03:44.455 ‫ردیف جلو هم می‌نشست. 01:03:44.480 --> 01:03:46.046 ‫همیشه باهاش بحث سیاسی می‌کردم، 01:03:46.071 --> 01:03:47.674 ‫کلی هم باهاش آشنا شدم، 01:03:47.699 --> 01:03:50.549 ‫همچنین با شوهرش. ‫واقعا مرد جالبی بود. 01:03:51.466 --> 01:03:53.023 ‫علت اینکه انقدر کم ‫از ریموند گفته می‌شه، 01:03:53.055 --> 01:03:54.522 ‫اینه که اکثر اوقات خیلی ساکت، 01:03:54.547 --> 01:03:57.727 ‫و بیشتر پشت پرده نقش داشته. 01:03:57.901 --> 01:04:01.176 ‫برای همینه که رزا پارکس ‫و ریموند پارکس جداناپذیرن. 01:04:01.502 --> 01:04:03.744 ‫اغلب اوقات مرد خانواده ‫داره تلاش می‌کنه، 01:04:03.839 --> 01:04:05.338 ‫ولی نقش همسرش دیده نمی‌شه. 01:04:05.363 --> 01:04:07.183 ‫توی این شرایط دقیقا برعکسه. 01:04:07.449 --> 01:04:08.750 ‫- عمو پارکس اجازه می‌داد، ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 01:04:08.774 --> 01:04:10.423 ‫- عمه رزا بره و... ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 01:04:10.448 --> 01:04:11.532 ‫- کار خودش رو بکنه. ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 01:04:11.557 --> 01:04:13.314 ‫از اون مدل مردهایی نبود، 01:04:13.339 --> 01:04:15.400 ‫که بخواد مانع مسیر عمه رزا بشه. 01:04:15.425 --> 01:04:17.902 ‫می‌ذاشت هرجا که می‌خواد ‫سخنرانی یا سفر کنه. 01:04:22.682 --> 01:04:27.655 ‫[بیش از ۲۰۰،۰۰۰ نفر در راهپیمایی واشنگتن] ‫[سال ۱۹۶۳] 01:04:30.157 --> 01:04:31.354 ‫- من توی راهپیمایی... ‫[لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 01:04:31.378 --> 01:04:33.938 ‫- سال ۱۹۶۳ واشنگتن بودم. ‫[لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 01:04:34.245 --> 01:04:35.929 ‫- رویداد خیلی بزرگی بود. ‫[لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 01:04:36.296 --> 01:04:38.853 ‫ولی زنان حق ایفای نقش ‫زیادی توش نداشتن. 01:04:39.764 --> 01:04:41.471 ‫راهپیمایی واشنگتن، 01:04:41.496 --> 01:04:44.254 ‫- یکی از مثال‌هاییه که چقدر... ‫- [کیشا نیکول بلین، مورخ] 01:04:44.279 --> 01:04:45.953 ‫- زنان سیاه‌پوست، ‫- [کیشا نیکول بلین، مورخ] 01:04:45.977 --> 01:04:47.197 ‫- توی جنبش‌های مدنی، ‫- [کیشا نیکول بلین، مورخ] 01:04:47.222 --> 01:04:48.927 ‫در حاشیه قرار گرفتن. 01:04:48.952 --> 01:04:51.075 ‫اگه به سخنوران نگاه کنین، 01:04:51.100 --> 01:04:52.688 ‫و اگه دیزی بیتس رو حساب نکنیم، 01:04:52.713 --> 01:04:54.955 ‫که کلا چند دقیقه صحبت کرد، 01:04:54.980 --> 01:04:57.803 ‫کل اون رویداد توسط مردان ‫شکل گرفته بود. 01:05:00.111 --> 01:05:03.557 ‫«ادای احترامی به زنان شده بود، ‫که الف. فیلیپ رندالف،» 01:05:03.597 --> 01:05:05.583 ‫«که یکی از سازمان‌دهندگان ‫این راهپیمایی بود،» 01:05:05.608 --> 01:05:07.148 ‫«نام عده‌ای از زنان رو برد،» 01:05:07.173 --> 01:05:09.133 ‫«که در مبارزه مدنی نقش داشتن،» 01:05:09.445 --> 01:05:10.866 ‫«و من هم یکی از اون‌ها بودم.» 01:05:12.225 --> 01:05:13.397 ‫می‌گفتن بیاد تا... 01:05:13.421 --> 01:05:15.832 ‫- وایسته و سمت مردم دست تکون بده. ‫- [مری فرانسیس بری، مورخ] 01:05:15.857 --> 01:05:17.443 ‫- «رزا پارکس اینجاست!» ‫- [مری فرانسیس بری، مورخ] 01:05:17.468 --> 01:05:20.407 ‫- «همون خانمیه توی مونتگومری بلند نشد.» ‫- [مری فرانسیس بری، مورخ] 01:05:20.432 --> 01:05:22.886 ‫«دست تکون بده رزا پارکس! ‫خانم پارکس!» 01:05:22.911 --> 01:05:24.332 ‫بعد می‌نشست سر جاش. 01:05:24.357 --> 01:05:26.717 ‫حرفی به جز این نمی‌زدن. 01:05:28.002 --> 01:05:30.907 ‫وقتی به راهپیمایی واشنگتن رفتم، ‫پونزده سالم بود. 01:05:31.559 --> 01:05:33.459 ‫- متحیر اونجا وایستاده بودم، ‫- [اریکا هاگینز، عضو پلنگ سیاه] 01:05:33.483 --> 01:05:35.587 ‫- و کسایی که اومده بودن رو تماشا می‌کردم. ‫- [اریکا هاگینز، عضو پلنگ سیاه] 01:05:36.508 --> 01:05:39.767 ‫ضمنا یادمه که لینا هورن ‫با عجله به سمت... 01:05:39.792 --> 01:05:41.614 ‫جلوی صحنه اومد، 01:05:41.734 --> 01:05:43.177 ‫میکروفونی برداشت، 01:05:43.201 --> 01:05:45.362 ‫و در حد دو سیلاب قطعه‌ای خوند. 01:05:45.913 --> 01:05:48.357 ‫♪ آزادی! ♪ 01:05:49.110 --> 01:05:50.976 ‫بعد همه توی هوا موندن. 01:05:51.001 --> 01:05:53.571 ‫ناگهان سکوت حاکم شد. 01:05:56.225 --> 01:05:59.039 ‫- [صدای گلوریا ریچاردسون] ‫- [لینا کسی بود که رزا پارکس رو با خودش،] 01:05:59.064 --> 01:06:01.826 ‫- [صدای گلوریا ریچاردسون] ‫- [به ایستگاه‌های ماهواره‌ای اروپا می‌برد.] 01:06:01.851 --> 01:06:03.380 ‫- [صدای گلوریا ریچاردسون] ‫- [می‌گفت این زن شروع‌کننده...] 01:06:03.405 --> 01:06:05.202 ‫- [صدای گلوریا ریچاردسون] ‫- [جنبش مونتگومری بود، ایشون بود.] 01:06:05.227 --> 01:06:07.732 ‫- [صدای گلوریا ریچاردسون] ‫- [بعد خودم هم بهش ملحق شدم.] 01:06:08.675 --> 01:06:12.382 ‫[می‌خواستیم ببینیم که مردم ‫رزا پارکس رو به جا میارن.] 01:06:13.412 --> 01:06:16.009 ‫- مردسالاری توی این جنبش... ‫- [جوآن واتسون، عضو سابق شورای دیترویت] 01:06:16.034 --> 01:06:17.132 ‫- رخنه کرده بود. ‫- [جوآن واتسون، عضو سابق شورای دیترویت] 01:06:17.157 --> 01:06:19.869 ‫- بقیه مؤسسات هم مستثنی نیستن. ‫- [جوآن واتسون، عضو سابق شورای دیترویت] 01:06:19.894 --> 01:06:21.673 ‫زنان، 01:06:21.698 --> 01:06:24.837 ‫اکثر کمک‌ها جمع‌آوری می‌کنن، ‫بیشتر سازمان‌دهی‌ها رو انجام می‌دن، 01:06:24.862 --> 01:06:27.201 ‫ولی وقتی سوابق رو نگاه می‌کنین، 01:06:27.226 --> 01:06:29.055 ‫کسایی که به اسم رئیس، 01:06:29.080 --> 01:06:31.052 ‫یا مدیر، 01:06:31.077 --> 01:06:32.981 ‫یا رهبر، 01:06:33.006 --> 01:06:34.967 ‫یا گرند پوبه ثبت شده، 01:06:34.992 --> 01:06:36.496 ‫اکثرا مردان بودن، 01:06:36.538 --> 01:06:38.355 ‫درحالی که زنان بیشتر کار رو کرده بودن. 01:06:38.380 --> 01:06:41.319 ‫مادر پارکس هم داشت ‫کار خودش رو می‌کرد. 01:06:45.394 --> 01:06:49.466 ‫وقتی به دهه ۱۹۶۰ رسیدیم، ‫به طور فزاینده‌ای، 01:06:49.491 --> 01:06:51.162 ‫شاهد مبارزات آزادی سیاهان، 01:06:51.186 --> 01:06:52.407 ‫- در سطح کشور بودیم، ‫- [هرب بوید، خبرنگار] 01:06:52.444 --> 01:06:53.998 ‫- و رزا، ‫- [هرب بوید، خبرنگار] 01:06:54.023 --> 01:06:55.852 ‫- به هیچ‌عنوان، ‫- [هرب بوید، خبرنگار] 01:06:55.877 --> 01:06:57.058 ‫- خارج از این مسئله نبود. ‫- [هرب بوید، خبرنگار] 01:06:57.100 --> 01:06:59.156 ‫چون لزوم و فوریتش رو درک می‌کرد، 01:06:59.181 --> 01:07:00.436 ‫مبارزات مدنی رو درک می‌کرد، 01:07:00.461 --> 01:07:03.035 ‫همچنین چون با جوانان ‫شدیدا هم‌ذات‌پنداری می‌کرد، 01:07:03.060 --> 01:07:05.510 ‫مخصوصا با مبارزان رادیکالی، 01:07:05.534 --> 01:07:06.855 ‫که توی جامعه بودن. 01:07:14.402 --> 01:07:16.453 ‫مالکوم ایکس به دیترویت اومده بود، 01:07:16.478 --> 01:07:19.161 ‫و اعلام کرد که می‌خواد ‫با رزا پارکس دیدار کنه. 01:07:20.682 --> 01:07:22.804 ‫مالکوم ایکس در جنبش‌های آزادی‌خواهی، 01:07:22.835 --> 01:07:24.390 ‫به دو نفر با حیرت نگاه می‌کرد، 01:07:24.415 --> 01:07:26.489 ‫یکی فانی لو هیمر بود، 01:07:26.513 --> 01:07:27.827 ‫اون‌یکی رزا پارکس بود. 01:07:29.871 --> 01:07:32.643 ‫هرموقع که فرصت می‌شد درمورد... 01:07:32.668 --> 01:07:35.609 ‫نقش زنان صحبت کنه، 01:07:35.835 --> 01:07:38.273 ‫اولین اسمی که به زبونش می‌اومد، ‫اسم رزا پارکس بود. 01:07:39.056 --> 01:07:40.827 ‫مسئله‌اش این بود که باید ‫بیشتر فشار بیاریم، 01:07:40.852 --> 01:07:42.839 ‫با کنشگری بیشتری مطالبه کنیم، 01:07:42.896 --> 01:07:46.046 ‫چون برای استقلال و آزادی توی جامعه، 01:07:46.071 --> 01:07:48.943 ‫و برای تعیین سرنوشت خودمون، ‫باید موضع قوی‌تری اتخاذ کنیم. 01:07:49.220 --> 01:07:50.680 ‫پس مالکوم در این جریان، 01:07:50.705 --> 01:07:53.953 ‫رزا به چشم سربازی می‌دید. 01:07:55.486 --> 01:07:59.111 ‫رزا کاملا مجذوب ایده‌های مالکوم شده بود. 01:07:59.136 --> 01:08:00.940 ‫به شدت آدم پرشوری بود، 01:08:00.965 --> 01:08:02.877 ‫به شدت وقایع رو بیان می‌کرد. 01:08:02.902 --> 01:08:04.749 ‫شما و دولتتون، 01:08:04.774 --> 01:08:07.531 ‫شعارها و اقداماتتون اصلا با هم سازگار نیست. 01:08:07.556 --> 01:08:09.694 ‫می‌گین اینجا سرزمین برابریه، 01:08:09.719 --> 01:08:12.397 ‫ولی بیست میلیون «به‌ظاهر» ‫شهروند سیاه‌پوست شما، 01:08:12.422 --> 01:08:13.728 ‫رنگ برابری رو ندیدن. 01:08:13.889 --> 01:08:16.884 ‫قدرت و هوش این آدم، 01:08:16.937 --> 01:08:18.497 ‫سماجتی که داشت، 01:08:18.522 --> 01:08:21.720 ‫دقیقا در حدی بود که... 01:08:21.744 --> 01:08:23.144 ‫رزا پارکس داشت. 01:08:26.152 --> 01:08:28.149 ‫- «برای سخنرانی به دیترویت اومده بود،» ‫[لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 01:08:28.174 --> 01:08:30.235 ‫- «من هم ردیف جلو نشسته بودم.» ‫[لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 01:08:30.260 --> 01:08:31.919 ‫- «منزلش در نیویورک رو...» ‫[لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 01:08:31.944 --> 01:08:33.236 ‫- «با بمب منفجر کرده بودن،» ‫[لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 01:08:33.261 --> 01:08:35.136 ‫- «و تمام لباس‌هاش با آب و دود،» ‫[لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 01:08:35.160 --> 01:08:36.541 ‫- «آسیب دیده بود.» ‫[لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 01:08:37.207 --> 01:08:38.917 ‫«ولی از روی احساس تعهدش،» 01:08:38.942 --> 01:08:41.174 ‫«همچنان به دیترویت اومد.» 01:08:41.565 --> 01:08:43.522 ‫یک هفته قبل اینکه ترور بشه، 01:08:43.547 --> 01:08:44.960 ‫با همدیگه دیدار کرده بودن. 01:08:45.671 --> 01:08:47.236 ‫«باهاش صحبت کردم،» 01:08:47.260 --> 01:08:49.671 ‫«و برنامه‌ای برای من ترتیب داد.» 01:08:49.968 --> 01:08:52.011 ‫«به شدت این آدم رو تحسین می‌کردم.» 01:08:52.257 --> 01:08:54.261 ‫«خیلی مرد باهوشی بود.» 01:08:55.101 --> 01:08:56.471 ‫«دکتر کینگ می‌گفت،» 01:08:56.496 --> 01:08:59.777 ‫«که سیاه‌پوستان باید خشونت رو ‫با عشق دریافت کنن،» 01:08:59.802 --> 01:09:02.467 ‫«و به نظرم این هدف ‫ارزش تلاش کردن داره.» 01:09:02.492 --> 01:09:05.551 ‫«ولی در ذهنم اصلا نمی‌تونستم ‫به این نتیجه برسم.» 01:09:06.091 --> 01:09:08.835 ‫«مالکوم هم طرفدار خشونت‌پرهیزی نبود.» 01:09:09.488 --> 01:09:12.110 ‫دیدگاه‌های سیاسی رزا ‫در دهه‌ی ۱۹۶۰، 01:09:12.394 --> 01:09:15.160 ‫تا حد زیادی توسط دیدارش با مالکوم، 01:09:15.184 --> 01:09:18.188 ‫شکل گرفته بود. 01:09:19.654 --> 01:09:23.993 ‫[سال ۱۹۶۷] 01:09:24.702 --> 01:09:27.101 ‫[زمان دارد برای رسیدن ‫به نتیجه‌ای مسالمت‌آمیز می‌گذرد.] 01:09:27.125 --> 01:09:30.253 ‫[شاید حتی برای نجات جامعه‌مان ‫از نابود کامل، دیر شده باشد.] 01:09:30.277 --> 01:09:32.752 ‫[رزا پارکس] 01:09:32.777 --> 01:09:34.657 ‫ده سال بعد اینکه شما به دیترویت اومدین، 01:09:34.682 --> 01:09:37.199 ‫[توی شهر شورش‌هایی شکل گرفت.] 01:09:37.340 --> 01:09:39.586 ‫[در اون برهه نظرتون درمورد پیشرفت‌های...] 01:09:39.611 --> 01:09:41.466 ‫[جنبش آزادی‌خواهی چی بود؟] 01:09:42.274 --> 01:09:45.287 ‫[اگه بتونیم به عمق این ماجرا نگاه کنیم،] 01:09:46.037 --> 01:09:48.551 ‫[لبریز شدن کاسه صبر ‫برخی از این مردم رو می‌شه دید،] 01:09:48.743 --> 01:09:51.783 ‫[محرومیتی که بهشون ‫تحمیل شده بود رو می‌شه دید.] 01:09:51.808 --> 01:09:53.542 ‫[حس می‌کردن...] 01:09:53.567 --> 01:09:56.193 ‫[نظام سیاسی مشکل داشته باشه،] 01:09:56.218 --> 01:10:00.238 ‫[و راهکار دیگه‌ای برای ‫مقابله باهاش بلد نبودن.] 01:10:04.710 --> 01:10:07.040 ‫رفتار پلیس توی دیترویت ‫به شدت خشونت‌بار بود. 01:10:07.725 --> 01:10:10.734 ‫حتی خشونت پلیس که در نهایت، 01:10:10.759 --> 01:10:14.281 ‫منجر به شورش ۶۷ دیترویت شد، 01:10:14.306 --> 01:10:15.848 ‫تا اون مقطع، 01:10:15.873 --> 01:10:19.426 ‫بزرگترین شورش خیابانی تاریخ آمریکا بود. 01:10:21.065 --> 01:10:24.512 ‫«سازمان‌های سفیدپوستان ‫همیشه محرک نزاع،» 01:10:24.537 --> 01:10:26.257 ‫«و خشونت خواهند شد،» 01:10:27.305 --> 01:10:29.584 ‫«و این مسئله همیشه مانع جوانانی می‌شه،» 01:10:29.616 --> 01:10:32.482 ‫«که قصد دارن به شکل انسانی،» 01:10:32.893 --> 01:10:35.290 ‫«اعتراض خودشون رو نشون بدن.» 01:10:36.401 --> 01:10:39.023 ‫در سمت غرب گارد ملی میشیگان بود، 01:10:39.048 --> 01:10:40.419 ‫که ملت رو کتک می‌زدن، 01:10:40.444 --> 01:10:42.563 ‫مردم رو از توی پنجره خونه‌ها ‫بیرون می‌کشیدن، 01:10:42.776 --> 01:10:44.687 ‫و در سمت شرق دیترویت، 01:10:44.711 --> 01:10:46.579 ‫هوابرد ۸۲ ارتش رو فرستاده بودن. 01:10:55.996 --> 01:10:59.080 ‫قریب به پنجاه تن از شهروندان ‫سیاه‌پوست آمریکا، 01:10:59.105 --> 01:11:00.512 ‫توسط نیروهای پلیس، 01:11:00.537 --> 01:11:02.357 ‫و نیروهای گارد ملی کشته شدن. 01:11:05.708 --> 01:11:07.611 ‫در دوران شورش، 01:11:07.636 --> 01:11:09.979 ‫سه مرد جوان در متل الجزایر، 01:11:10.004 --> 01:11:12.694 ‫کشته شدن. 01:11:13.556 --> 01:11:15.092 ‫درمورد این سانحه، 01:11:15.117 --> 01:11:17.761 ‫- هیچ پوشش خبری‌ای داده نشد. ‫- [دوروتی آلدریج] 01:11:17.854 --> 01:11:20.181 ‫انگار که هیچ اتفاقی نیفتاده بود، 01:11:20.205 --> 01:11:21.467 ‫هیچ عدالتی اجرا نشد. 01:11:22.365 --> 01:11:23.934 ‫بدین ترتیب مبارزان جوان تصمیم گرفتن، 01:11:23.958 --> 01:11:25.805 ‫که دادگاه‌های مردمی برگزار کنن، 01:11:25.830 --> 01:11:27.262 ‫تا شرح وقایع رویدادها رو... 01:11:27.286 --> 01:11:29.387 ‫به اطلاع جامعه برسونن، 01:11:29.541 --> 01:11:32.455 ‫و از رزا پارکس خواستن ‫تا عضو هیئت منصفه دادگاه باشه. 01:11:33.531 --> 01:11:35.196 ‫من یکی از رادیکال‌های جوان بودم. 01:11:35.221 --> 01:11:37.560 ‫گفتم: «عمرا اگه قبول کنه.» 01:11:37.694 --> 01:11:39.097 ‫- بعد که ازش پرسیدم، ‫- [دن آلدریج، کنشگر مدنی] 01:11:39.121 --> 01:11:40.837 ‫- گفت: «حتما.» ‫-- [دن آلدریج، کنشگر مدنی] 01:11:40.861 --> 01:11:42.465 ‫- «مایه افتخاره.» ‫- - [دن آلدریج، کنشگر مدنی] 01:11:43.605 --> 01:11:45.289 ‫دادگاه مردمی رو در اینجا، 01:11:45.313 --> 01:11:47.849 ‫توی کلیسای مدونای سیاه برگزار کردیم. 01:11:48.084 --> 01:11:50.388 ‫دغدغه‌ای مسیح، مسئله آزادی بود. 01:11:50.554 --> 01:11:52.724 ‫مسئله گرد هم اومدن، 01:11:52.749 --> 01:11:54.971 ‫و برقراری اتحاد با سیاه‌پوستان، 01:11:54.996 --> 01:11:56.685 ‫- برای مبارزه با ظلم و ستمی بود، ‫- [کشیش آلبرت کلیگ، بنیان‌گذار کلیسا] 01:11:56.710 --> 01:11:58.991 ‫- که یهودیان رم به اون‌ها روا داشت. ‫- [کشیش آلبرت کلیگ، بنیان‌گذار کلیسا] 01:12:03.192 --> 01:12:05.053 ‫زیارتگاه مدونای سیاه، 01:12:05.078 --> 01:12:07.753 ‫- بخشی از جنبش قدرت سیاهان بود، ‫- [مری فرانسیس بری، مورخ] 01:12:07.778 --> 01:12:10.455 ‫که جنبش آزادی‌خواهی سیاه‌پوستان ‫در اون دوره بود. 01:12:10.731 --> 01:12:12.733 ‫اولین باری که با رزا پارکس دیدار کردم، 01:12:12.757 --> 01:12:15.644 ‫سال ۱۹۶۷ بود، 01:12:15.669 --> 01:12:18.817 ‫زمانی که دادگاه مردمی ‫داشت اجرا می‌شد. 01:12:20.141 --> 01:12:22.125 ‫کل این کلیسا پر شده بود. 01:12:23.855 --> 01:12:27.280 ‫همگی اونجا جمع شده بودیم، 01:12:27.305 --> 01:12:30.562 ‫تا شاهد جلوه مادر پارکس باشیم ‫که خودمون، 01:12:30.586 --> 01:12:32.504 ‫اسمش رو «عدالت قریب‌الوقوع» گذاشته بودیم. 01:12:33.109 --> 01:12:35.308 ‫نتیجه این بود که گناهکار بودن. 01:12:38.509 --> 01:12:40.528 ‫محکوم به قتل درجه یک بودن. 01:12:41.927 --> 01:12:43.542 ‫فکر نمی‌کنم مردم متوجه باشن، 01:12:43.567 --> 01:12:45.816 ‫که خانم پارکس چقدر آموزش‌دیده بود. 01:12:45.902 --> 01:12:46.997 ‫- فکر نمی‌کنم متوجه باشن، ‫- [فرانک جویس، کنشگر سیاسی] 01:12:47.021 --> 01:12:49.061 ‫- که چه سازمان‌دهنده مجربی بود. ‫- [فرانک جویس، کنشگر سیاسی] 01:12:49.107 --> 01:12:50.153 ‫- فکر نمی‌کنم متوجه باشن، ‫- [فرانک جویس، کنشگر سیاسی] 01:12:50.178 --> 01:12:52.502 ‫که قدمت ایشون در مبارزات ‫چقدر دور و دراز بوده. 01:12:52.542 --> 01:12:53.979 ‫فکر هم نمی‌کنم متوجه باشن، 01:12:54.004 --> 01:12:55.761 ‫که درک ایشون از اینکه... 01:12:55.786 --> 01:12:58.670 ‫چه تغییراتی لازم داریم، ‫چقدر رادیکال و ریشه‌ای بود. 01:12:59.116 --> 01:13:01.657 ‫که تمام این موارد جزوی ‫از جادوی خانم پارکس بود، 01:13:01.946 --> 01:13:03.523 ‫که از طرفی... 01:13:03.548 --> 01:13:05.619 ‫می‌تونن این... 01:13:05.643 --> 01:13:08.100 ‫مفهوم از... 01:13:08.124 --> 01:13:11.104 ‫بذارین بگیم «بی‌گناهی» رو پرورش بدن، 01:13:11.129 --> 01:13:14.545 ‫درحالی که از طرف دیگه ‫به نمایندگی ازش عمل می‌کنن، 01:13:14.569 --> 01:13:17.471 ‫و از دیدگاه‌های رادیکال حمایت می‌کنن. 01:13:20.576 --> 01:13:22.266 ‫شرایط از لحاظ سیاسی ‫داشت تغییر می‌کرد، 01:13:22.291 --> 01:13:24.823 ‫و درصد شهروندان سیاه‌پوست دیترویت، 01:13:24.848 --> 01:13:27.349 ‫رو به افزایش بود، 01:13:27.373 --> 01:13:28.982 ‫و همه با خودشون به این فکر افتادن، 01:13:29.007 --> 01:13:31.413 ‫که باید کسانی که نماینده ما هستن، ‫جزو مقامات دولتی باشن. 01:13:31.438 --> 01:13:33.334 ‫دیگه نمی‌خواستن نماینده‌هاشون، 01:13:33.359 --> 01:13:34.779 ‫افراد لزوما سفیدپوست باشن. 01:13:36.722 --> 01:13:39.978 ‫این محله انقدر ناامن شده ‫که نمی‌شه اینجا زندگی کرد. 01:13:40.162 --> 01:13:41.685 ‫می‌خوایم اقدامی صورت بگیره، 01:13:41.710 --> 01:13:43.638 ‫می‌خوایم این محله از جرم و جنایت پاک بشه، 01:13:43.663 --> 01:13:46.376 ‫چون من دیگه حتی می‌ترسم ‫بچه‌ام رو تا مغازه بفرستم. 01:13:47.875 --> 01:13:52.511 ‫[سال ۱۹۶۴] 01:13:53.589 --> 01:13:55.537 ‫جان کانیرز مبارز راه آزادی بود. 01:13:55.930 --> 01:13:58.083 ‫کورتا اسکات کینگ بهم گفت، 01:13:58.108 --> 01:14:00.178 ‫که مادر پارکس از شوهرش خواسته، 01:14:00.203 --> 01:14:02.435 ‫تا از جان کانیرز توی کنگره حمایت کنه، 01:14:02.460 --> 01:14:04.763 ‫و ایشون اولین مقام منتخب بود، 01:14:04.788 --> 01:14:06.196 ‫که ایشون ازش حمایت کرد. 01:14:06.442 --> 01:14:08.111 ‫خانم پارکس کمکش کرد. 01:14:08.451 --> 01:14:11.098 ‫شرایط چندان باب میلش نبود، ‫چون حزب دموکرات آمریکا، 01:14:11.123 --> 01:14:14.014 ‫در ابتدای انتخاب‌شدنش ازش حمایتی نمی‌کرد. 01:14:14.858 --> 01:14:19.451 ‫گمونم قصدش این بود ‫که فرد بااصالتی انتخاب بشه. 01:14:19.476 --> 01:14:20.996 ‫توی جلسات شرکت می‌کرد، 01:14:21.021 --> 01:14:23.207 ‫و همیشه ازش حمایت می‌کرد. 01:14:23.232 --> 01:14:26.077 ‫توی رأی‌گیری‌ها کمکمون می‌کرد، 01:14:26.104 --> 01:14:28.583 ‫ما هم ملت رو می‌بردیم ‫تا برای حق رأی اسمشون ثبت بشه. 01:14:28.616 --> 01:14:30.658 ‫خانم پارکس توی تمام این مسائل دست داشت. 01:14:30.683 --> 01:14:31.875 ‫توی داستان بود، 01:14:32.561 --> 01:14:34.121 ‫تا پیروزی هم پا پس نمی‌کشیدیم. 01:14:34.146 --> 01:14:36.811 ‫[پیروزی کانیرز، ششمین نماینده ‫سیاه‌پوست کنگره را تضمین می‌کند.] 01:14:37.313 --> 01:14:38.837 ‫سال ۱۹۶۵، 01:14:39.028 --> 01:14:42.319 ‫جان کانیرز نماینده کنگره شد، 01:14:42.344 --> 01:14:44.760 ‫و اولین کاری که کرد، 01:14:44.784 --> 01:14:46.567 ‫این بود که رزا پارکس رو استخدام کرد. 01:14:48.117 --> 01:14:53.251 ‫موجب افتخار و خوشحالی منه ‫که ایشون پیشنهادم رو قبول کرد، 01:14:53.276 --> 01:14:58.434 ‫و خوشحالیم که ایشون رو ‫توی کادر اصلی دفتر داریم. 01:15:00.133 --> 01:15:03.588 ‫بالغ بر سه دهه کنگشری کرد، 01:15:03.613 --> 01:15:05.155 ‫پنجاه و دو سالش بود، 01:15:05.179 --> 01:15:08.036 ‫و اولین بار بود که به جایگاه ‫سیاسی با حقوق و مزایا می‌رسه. 01:15:08.293 --> 01:15:10.212 ‫از مزایای این جایگاه، بیمه درمانی بود، 01:15:10.237 --> 01:15:13.128 ‫که به شدت حائز اهمیته. 01:15:14.034 --> 01:15:16.534 ‫با اینکه مادر رزا پارکس ‫برای ایشون کار می‌کرد، 01:15:16.559 --> 01:15:18.068 ‫همیشه از کارهای ایشون متحیر بود. 01:15:20.383 --> 01:15:23.208 ‫من توی کمپین اول جان کانیرز کار کردم. 01:15:23.233 --> 01:15:27.201 ‫جان کانیرز زاده خانواده‌ای ‫از جنبش کارگری بود. 01:15:27.226 --> 01:15:29.722 ‫پس همین‌جوریش علیه جان کانیرز، 01:15:29.746 --> 01:15:30.915 ‫بابت تاریخچه‌ای که داشته، 01:15:30.940 --> 01:15:32.198 ‫کینه‌ورزی زیادی صورت می‌گرفت، 01:15:32.240 --> 01:15:34.472 ‫بماند که خانم پارکس هم استخدام کرده بود. 01:15:34.497 --> 01:15:36.832 ‫گمونم به زعم خیلی از سفیدپوست‌ها، 01:15:36.857 --> 01:15:39.824 ‫مثل بنزین ریختن روی آتیش بود. 01:15:40.666 --> 01:15:43.914 ‫[به نظر ما درست نیست جان کانیرز ‫فرد حقیری مثل رزا رو استخدام کنه.] 01:15:48.245 --> 01:15:52.057 ‫[اگه به خاطر سیاست‌های دردسرسازی شما نبود، ‫آمریکا به این روز آشفتگی نمیفتاد.] 01:15:52.496 --> 01:15:54.603 ‫[بابت این دردسرهایی که درست کردین، ‫باید از خودتون خجالت بکشین.] 01:15:54.628 --> 01:15:55.946 ‫[چرا توی همون جنوب نموندین؟] 01:15:55.999 --> 01:15:58.678 ‫جان می‌گفت: «من فقط می‌خوام ‫رزا پارکس توی کادر اصلیم باشه،» 01:15:58.703 --> 01:16:00.288 ‫«هرکاری دلش خواست می‌تونه بکنه.» 01:16:00.313 --> 01:16:01.706 ‫«ناسلامتی اسمش رزا پارکسه.» 01:16:03.198 --> 01:16:04.825 ‫جواب دادن روزانه به تماس‌ها، 01:16:04.850 --> 01:16:06.433 ‫ضبط و یادداشت‌برداری، 01:16:06.458 --> 01:16:09.271 ‫هرکاری که جان می‌گفت، ‫اون هم قبول می‌کرد. 01:16:09.781 --> 01:16:11.794 ‫واقعا آدم... 01:16:11.819 --> 01:16:13.403 ‫متواضعی بود. 01:16:13.428 --> 01:16:16.473 ‫رزا پارکس اساسا مثل... 01:16:16.498 --> 01:16:18.487 ‫قدیسی حقیقی بود. 01:16:19.474 --> 01:16:21.602 ‫کانیرز یه بار بهم گفت که مادر پارکس، 01:16:21.627 --> 01:16:24.113 ‫ازش خواسته بود حقوقش رو کم کنه، ‫چون بهش گفته بود: 01:16:24.138 --> 01:16:26.583 ‫«مردم همین‌جوری بهم جایزه می‌دن،» 01:16:26.608 --> 01:16:29.176 ‫«افتخارات و ادای احترامشون رو به من می‌دن.» 01:16:29.201 --> 01:16:31.451 ‫«حس بدی دارم که وقتی از دفتر شما می‌رم،» 01:16:31.476 --> 01:16:33.790 ‫«باید این افتخارات رو دریافت کنم.» 01:16:33.823 --> 01:16:36.358 ‫جان کانیرز گفت: «نگو خانم پارس.» 01:16:36.383 --> 01:16:39.144 ‫«افتخار از بنده است که شما رو ‫توی دفتر خودم دارم،» 01:16:39.169 --> 01:16:42.223 ‫«قرار هم نیست حقوقتون رو کم کنم.» 01:16:45.194 --> 01:16:49.652 ‫[سال ۱۹۶۸] 01:16:50.725 --> 01:16:52.696 ‫کشیش دکتر مارتین لوتر کینگ جونیور، 01:16:52.721 --> 01:16:54.728 ‫پدر جنبش خشونت‌پرهیز... 01:16:54.753 --> 01:16:56.330 ‫در مبارزات مدنی آزادی‌خواهانه آمریکا، 01:16:56.355 --> 01:16:58.285 ‫امشب در ممفیسِ تنسی، 01:16:58.310 --> 01:16:59.698 ‫به ضرب گلوله ترور شد. 01:16:59.744 --> 01:17:02.584 ‫این برنده جایزه نوبل سی و نه ساله، ‫درحالی که روی بالکن هتل ایستاده بود، 01:17:02.609 --> 01:17:05.316 ‫گلوله‌ای با گردنش برخورد کرد، 01:17:05.382 --> 01:17:08.553 ‫و کمتر از یک ساعت بعد، ‫در اتاق اورژانس بیمارستان فوت کرد. 01:17:09.599 --> 01:17:11.236 ‫- «یادمه من و مادرم،» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 01:17:11.261 --> 01:17:13.009 ‫- «داشتیم به رادیو گوش می‌دادیم.» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 01:17:13.034 --> 01:17:15.371 ‫- «نزدیک‌های زمان عید بود.» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 01:17:15.396 --> 01:17:16.757 ‫- «برنامه رو قطع کردن،» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده جملات رزا پارکس] 01:17:16.782 --> 01:17:19.590 ‫«تا بگن دکتر کینگ رو با تیر کشتن.» 01:17:20.272 --> 01:17:22.116 ‫«خبر ویران‌کننده‌ای بود.» 01:17:22.214 --> 01:17:23.587 ‫«سردرگم بودم.» 01:17:23.933 --> 01:17:26.004 ‫«چطور احساساتم رو بیان کنم؟» 01:17:26.896 --> 01:17:28.716 ‫«به شدت زخم خورده بودم.» 01:17:29.831 --> 01:17:32.296 ‫«من و مامانم در آغوش هم گریه کردیم.» 01:17:33.468 --> 01:17:36.216 ‫بارها و بارها پشت سر همدیگه، 01:17:36.241 --> 01:17:38.716 ‫ترانه «تغییری در راه است» ‫سم کوک رو پخش کرد. 01:17:41.995 --> 01:17:46.583 ‫♪ من کنار رودخانه‌ای، ♪ 01:17:48.572 --> 01:17:50.539 ‫♪ توی چادر کوچیکی به دنیا اومدم. ♪ 01:17:51.265 --> 01:17:56.091 ‫♪ وای که از بدو تولدم ♪ ‫♪ عین آب رودخانه، ♪ 01:17:57.119 --> 01:17:58.767 ‫♪ همچنان جاری‌ام. ♪ 01:17:59.238 --> 01:18:02.560 ‫♪ مدتی زیاد... ♪ 01:18:03.275 --> 01:18:07.605 ‫♪ مدتی زیاد گذشته، ولی شک ندارم... ♪ 01:18:08.543 --> 01:18:11.602 ‫«صدای ملایمش دوای روحم بود.» 01:18:12.595 --> 01:18:16.051 ‫«انگار دکتر کینگ داشت ‫مستقیما با خودم حرف می‌زد.» 01:18:21.043 --> 01:18:23.011 ‫من به ندرت دیدم احساساتش رو بروز بده، 01:18:23.036 --> 01:18:25.368 ‫ولی وقتی دکتر کینگ ترور شد، 01:18:25.393 --> 01:18:27.999 ‫گریه‌هاش رو توی مراسم ختم دیدم. 01:18:29.104 --> 01:18:33.520 ‫[سال ۱۹۷۷] 01:18:34.826 --> 01:18:37.525 ‫- «عزیزانم داشتن دونه دونه می‌رفتن.» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده رزا پارکس] 01:18:37.550 --> 01:18:39.826 ‫- «شوهر و برادرم جفتشون مریض بودن،» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده رزا پارکس] 01:18:39.851 --> 01:18:40.929 ‫- «و یادمه زمانی بود،» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده رزا پارکس] 01:18:40.953 --> 01:18:42.489 ‫- «که روزانه به سه بیمارستان می‌رفتم،» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده رزا پارکس] 01:18:42.514 --> 01:18:45.049 ‫- «تا عیادتشون کنم.» ‫- [لیزاگی همیلتون، گوینده رزا پارکس] 01:18:45.672 --> 01:18:47.816 ‫«دیگه نمی‌تونستم تمام‌وقت کار کنم،» 01:18:47.848 --> 01:18:49.652 ‫«و پاره‌وقت کار می‌کردم.» 01:18:50.172 --> 01:18:52.908 ‫- عمه رزا و عمو پارکس تا آخرین لحظه، ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 01:18:52.933 --> 01:18:54.207 ‫- عاشق هم بودن. ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 01:18:54.240 --> 01:18:58.183 ‫- با رو به زوال رفتن سلامت عمو پارکس، ‫- [صدای ریا مک‌کالی، برادرزاده رزا پارکس] 01:18:59.116 --> 01:19:02.846 ‫به روش محبت‌آمیزی همیشه ‫ازش مواظبت می‌کرد. 01:19:02.940 --> 01:19:04.436 ‫همیشه... 01:19:05.227 --> 01:19:07.558 ‫به هم نزدیک بودن و کنار هم بودن. 01:19:08.516 --> 01:19:12.355 ‫«پارکس سال ۱۹۷۷، ‫بعد پنج سال مبارزه با سرطان،» 01:19:12.380 --> 01:19:15.096 ‫«در سن ۷۴ سالگی فوت کرد.» 01:19:15.309 --> 01:19:17.162 ‫«برادرم سیلوستر سه ماه بعد،» 01:19:17.187 --> 01:19:19.766 ‫«اون هم از سرطان فوت کرد.» 01:19:20.478 --> 01:19:22.696 ‫«مادرم هم مبتلا به سرطان بود.» 01:19:23.313 --> 01:19:27.357 ‫«تا ۹۱ سالگیش که فوت کرد، ‫توی خونه ازش مواظبت می‌کردم.» 01:19:32.471 --> 01:19:36.667 ‫[سال ۱۹۸۵] 01:19:36.692 --> 01:19:39.382 ‫دیربورن حومه مرفه عمدتا سفیدپوستیه، 01:19:39.407 --> 01:19:41.301 ‫که محل استقرار شرکت خودروسازی فورده، 01:19:41.568 --> 01:19:43.598 ‫ولی اکثر کسایی که در دیربورن کار می‌کنن، 01:19:43.623 --> 01:19:46.077 ‫اکثرا از دیترویت اومدن ‫که ۶۳ درصدشون سیاه‌پوستن. 01:19:46.426 --> 01:19:48.146 ‫تحریم دیربورن، 01:19:48.170 --> 01:19:51.082 ‫درواقع از زمانی شروع شد ‫که خانواده‌ای سیاه‌پوست، 01:19:51.124 --> 01:19:54.673 ‫برای پیک‌نیک به پارک دیربورن رفته بودن. 01:19:54.698 --> 01:19:58.092 ‫خانواده‌ای سفیدپوست اومدن و گفتن: 01:19:58.117 --> 01:20:00.024 ‫- «شما از ساکنان...» ‫- [جو مدیسون، کنشگر مدنی] 01:20:00.048 --> 01:20:01.623 ‫- «دیربورن نیستین،» ‫- [جو مدیسون، کنشگر مدنی] 01:20:01.648 --> 01:20:04.146 ‫- «نمی‌تونین از این پارک استفاده کنین.» ‫- [جو مدیسون، کنشگر مدنی] 01:20:04.739 --> 01:20:06.707 ‫بدین ترتیب خانواده سفیدپوست، 01:20:06.731 --> 01:20:09.633 ‫به شورای شهر دیربورن رفتن، 01:20:09.658 --> 01:20:13.174 ‫و مجابشون کردن تا حکم جدیدی صادر کنن، 01:20:13.580 --> 01:20:18.213 ‫تا افرادی که اهل دیربورن نیستن، ‫نتونن از پارک استفاده کنن. 01:20:18.238 --> 01:20:21.250 ‫عملا گفتن سیاه‌پوستان، ‫از پارک ما استفاده نکنین. 01:20:22.576 --> 01:20:24.608 ‫خانم پارکس هم مشارکت زیادی... 01:20:24.633 --> 01:20:25.976 ‫در این زمینه داشت، 01:20:26.000 --> 01:20:28.138 ‫و در نهایت گفتیم: «جهنم،» 01:20:28.163 --> 01:20:31.249 ‫بیاین دیربورن رو تحریم کنیم.» 01:20:31.939 --> 01:20:34.621 ‫یعنی کم و بیش عین تحریم اتوبوس بود. 01:20:34.646 --> 01:20:36.790 ‫[روحیه تحریم اتوبوس پارکس ‫همچنان ادامه دارد...] 01:20:36.815 --> 01:20:39.523 ‫عکسی از من و خانم پارکس هست، 01:20:39.548 --> 01:20:41.623 ‫که با هم داریم به کنفرانس خبری می‌ریم، 01:20:42.072 --> 01:20:45.016 ‫و صفحه اول خبرگزاری‌ها منتشر شد. 01:20:45.280 --> 01:20:48.563 ‫وقتی رسانه‌ها از خانم پارکس پرسیدن: 01:20:48.797 --> 01:20:51.041 ‫«شما از این تحریم حمایت می‌کنین؟» 01:20:51.066 --> 01:20:54.180 ‫ایشون گفت: «من صد درصد ‫از این تحریم حمایت می‌کنم.» 01:20:55.351 --> 01:20:57.925 ‫تحریم اعتراضی از دادگاه‌های محلی، 01:20:57.950 --> 01:21:00.342 ‫تا دیوان عالی میشیگان رفت. 01:21:02.177 --> 01:21:05.330 ‫ادعاشون خلاف قانون اساسی اعلام شد. 01:21:06.376 --> 01:21:08.076 ‫ما بردیم. 01:21:08.118 --> 01:21:11.150 ‫یعنی باری دیگه، 01:21:11.175 --> 01:21:16.038 ‫خانم پارکس در سمت درست تاریخ ایستاده بود. 01:21:21.483 --> 01:21:23.408 ‫به نظر می‌رسه که در عصر امروزی، 01:21:23.433 --> 01:21:24.885 ‫همچنان... 01:21:24.910 --> 01:21:28.265 ‫خصومتی در آلاباما، 01:21:28.290 --> 01:21:31.724 ‫علیه سیاه‌پوستان وجود داره، ‫همچنین در جنوب هم همینه. 01:21:32.989 --> 01:21:35.181 ‫توی شمال هم همینه. ‫هر جا بریم همینه. 01:21:35.206 --> 01:21:37.558 ‫- آره، علتش چیه؟ ‫- علتش رو من نمی‌دونم، 01:21:37.583 --> 01:21:40.670 ‫چون اول باید از کسایی ‫که چنین رفتاری دارن، 01:21:40.695 --> 01:21:42.838 ‫جواب سوال دیگه‌ای رو گرفت، 01:21:42.863 --> 01:21:44.431 ‫که چرا چنین رفتاری دارن. 01:21:45.064 --> 01:21:47.140 ‫بعد از تحریم دیربورن، 01:21:47.164 --> 01:21:49.192 ‫من داوطلب شدم تا... 01:21:49.217 --> 01:21:52.427 ‫برای ریاست ا.م.پ.ر شعبه دیترویت اقدام کنم. 01:21:53.906 --> 01:21:57.566 ‫بعد از رزا پارکس پرسیدم ‫حاضره رقیب من بشه؟ 01:21:58.585 --> 01:21:59.665 ‫ایشون هم موافقت کرد. 01:22:01.686 --> 01:22:05.839 ‫«من از سال ۱۹۴۳، ‫عضو انجمن ملی پیشرفت رنگین‌پوستان بودم،» 01:22:06.398 --> 01:22:08.740 ‫«به عقیده من، که همچنان بر این باورم،» 01:22:08.765 --> 01:22:11.399 ‫«دعوت از من برای عضویت در هیئت‌مدیره،» 01:22:11.424 --> 01:22:13.478 ‫«دستم رو باز می‌ذاره تا در راستای...» 01:22:13.503 --> 01:22:15.729 ‫«فعالیت‌های شعبه دیترویت، ‫اقدامات مؤثری داشته باشم.» 01:22:16.576 --> 01:22:19.831 ‫با همدیگه کمپین گذاشتن. 01:22:20.017 --> 01:22:22.592 ‫وزیر برجسته‌ای رو مجاب کردن، 01:22:22.616 --> 01:22:24.574 ‫تا نامزد انتخاباتی بشه. 01:22:24.838 --> 01:22:27.823 ‫از کنشگری ما می‌ترسیدن. 01:22:28.590 --> 01:22:31.146 ‫مسئله‌ای که حین کمپین ما، 01:22:31.171 --> 01:22:32.916 ‫خیلی برامون خنده‌دار بود، 01:22:33.835 --> 01:22:37.315 ‫این بود که این آقایون پیر و پاتال، 01:22:39.200 --> 01:22:40.668 ‫می‌گفتن: 01:22:40.891 --> 01:22:43.948 ‫«رزا پارکس انقدر پیره!...» 01:22:44.792 --> 01:22:49.403 ‫«که نمی‌تونه عضو ا.م.پ.ر بشه.» 01:22:50.074 --> 01:22:52.414 ‫بعد من جوابشون رو می‌دادم: 01:22:53.033 --> 01:22:56.502 ‫«ایشون همچنان...» 01:22:56.527 --> 01:22:58.488 ‫«با رزا پارکس بودنش،» 01:22:58.513 --> 01:23:00.245 ‫«به سراسر دنیا سفر می‌کنه.» 01:23:00.545 --> 01:23:03.068 ‫درحالی که خودشون ‫نمی‌تونستن دو تا پله رو بالا برن. 01:23:04.173 --> 01:23:06.178 ‫«به جای اینکه انرژی خودمون رو...» 01:23:06.203 --> 01:23:08.113 ‫«وقف مبارزه برای قدرت داخلی کنیم،» 01:23:08.389 --> 01:23:10.528 ‫«باید دغدغه‌ی این مسئله رو داشته باشیم،» 01:23:10.553 --> 01:23:13.601 ‫«که با نژادپرستی فزاینده‌ی ‫راست جدید باید چیکار کنیم.» 01:23:13.951 --> 01:23:16.291 ‫«باید انرژی خودمون رو روی ‫پاسخ مقامات متمرکز کنیم،» 01:23:16.316 --> 01:23:20.450 ‫«نه اینکه اسم چه کسی ‫روی شعبه‌های ا.م.پ.ر می‌خوره.» 01:23:21.474 --> 01:23:23.588 ‫[کمپین تلخ امروز به پایان می‌رسد.] 01:23:23.613 --> 01:23:25.885 ‫در نهایت شکستمون دادن، 01:23:25.910 --> 01:23:28.792 ‫ولی نمی‌تونستن رزا پارکس رو کنترل کنن. 01:23:31.315 --> 01:23:35.591 ‫«امیدوارم روی رو در تاریخ کشورمون ببینم، ‫که این شرایط تموم شده،» 01:23:35.616 --> 01:23:37.909 ‫«و کسی نمی‌خواد به قشر دیگه‌ای آسیب بزنه.» 01:23:38.762 --> 01:23:40.841 ‫شفقت ایشون نسبت به افرادی، 01:23:40.866 --> 01:23:43.310 ‫که تحت ظلم و فشار بودن، ‫واقعا لطیف بود. 01:23:43.429 --> 01:23:46.678 ‫این ویژگی دلسوزی باعث می‌شد، 01:23:46.703 --> 01:23:48.437 ‫تا از پس دشواری‌ها بربیاد. 01:23:48.486 --> 01:23:49.863 ‫از کارهای چالش‌برانگیز بربیاد. 01:23:49.990 --> 01:23:54.528 ‫[حمله بیمناک به رزا پارکس، مجرم دستگیر شد] ‫[سال ۱۹۹۴] 01:23:54.755 --> 01:23:57.076 ‫یه شب مرد جوانی، 01:23:57.101 --> 01:24:00.009 ‫به قصد سرقت از منزل، 01:24:00.034 --> 01:24:02.820 ‫- وارد آپارتمان رزا پارکس شد. ‫- [دوروتی آلدریج] 01:24:04.721 --> 01:24:06.363 ‫- این مرد تهدیدش کرد، ‫- [لانی مک‌کالی، نوه برادر رزا پارکس] 01:24:06.387 --> 01:24:08.020 ‫- و بهش آسیب فیزیکی رسوند. ‫- [لانی مک‌کالی، نوه برادر رزا پارکس] 01:24:08.804 --> 01:24:10.512 ‫اومد و... 01:24:10.541 --> 01:24:12.698 ‫به این سمت صورتم ضربه زد، 01:24:13.014 --> 01:24:14.788 ‫بعد اون‌طرف صورتم رو زد، 01:24:14.812 --> 01:24:17.106 ‫و بالای سرم زخم شد. 01:24:17.986 --> 01:24:20.685 ‫اون هم از خودش دفاع کرد. ‫تک و تنها. 01:24:20.873 --> 01:24:22.320 ‫یقه‌اش رو گرفتم، 01:24:22.345 --> 01:24:24.256 ‫و با تمام قدرتم، 01:24:24.280 --> 01:24:26.107 ‫به عقب هلش دادم. 01:24:26.387 --> 01:24:28.325 ‫ایشون مسن بود، ‫با قد صد و پنجاه و پنج سانتی. 01:24:28.350 --> 01:24:30.272 ‫سر جمع چهل و پنج کیلو هم نمی‌شد. 01:24:31.330 --> 01:24:33.131 ‫برگشت و از خودش دفاع کرد، 01:24:33.249 --> 01:24:35.170 ‫و به نظرم جون خودش رو نجات داد. 01:24:35.910 --> 01:24:38.448 ‫باید توی بیمارستان بستری می‌شد، ‫بعد حالش بهبود پیدا کرد. 01:24:38.473 --> 01:24:40.558 ‫واقعا برام دردناکه، چون... 01:24:41.716 --> 01:24:43.163 ‫آخه همچنان در عجبم، 01:24:43.188 --> 01:24:45.029 ‫که چطور تک و تنها از خودش دفاع کرد. 01:24:46.631 --> 01:24:49.243 ‫خیلی‌ها بهش پول، هدیه، ‫و کلی چیز پیشکش کردن، 01:24:49.268 --> 01:24:50.731 ‫ولی دست رد به همه‌شون زد. 01:24:50.756 --> 01:24:53.893 ‫چون آدمی نبود که دنبال جایزه باشه. 01:24:54.029 --> 01:24:56.494 ‫فقط می‌خواست حال شما خوب باشه، 01:24:56.519 --> 01:24:58.502 ‫و درست باهاتون برخورد بشه. ‫همین و بس. 01:24:58.527 --> 01:24:59.695 ‫مابقی مزایاش رو نخواست. 01:24:59.720 --> 01:25:01.476 ‫جایزه رو نخواست. ‫پول رو نخواست. 01:25:01.501 --> 01:25:03.127 ‫شهرت رو نخواست. 01:25:05.371 --> 01:25:07.456 ‫درنهایت پسره رو بخشید. 01:25:07.700 --> 01:25:09.917 ‫خبرنگارها اومدن ازش پرسیدن: ‫«چه اتفاقی افتاد؟» 01:25:09.942 --> 01:25:12.008 ‫«بعدش چی شد؟» ‫اون هم گفت: «من بخشیدمش.» 01:25:12.033 --> 01:25:13.474 ‫«فقط گفتم دیگه چنین کاری نکنه.» 01:25:14.020 --> 01:25:15.327 ‫[واقعا ناراحتم که می‌بینم،] 01:25:15.352 --> 01:25:16.302 ‫[عده‌ای از مردم خودمون،] 01:25:16.327 --> 01:25:18.116 ‫[تحت چنین شرایط روانی‌ای،] 01:25:18.141 --> 01:25:20.617 ‫[حاضر می‌شن کسی به سن و سال من رو...] 01:25:20.642 --> 01:25:22.961 ‫[کتک بزنن و ازشون دزدی کنن.] 01:25:24.575 --> 01:25:26.573 ‫کلا همه‌چی رو آروم می‌گیرفت، 01:25:26.639 --> 01:25:28.178 ‫و اینکه... 01:25:28.218 --> 01:25:30.422 ‫کینه‌ای توی دلش نبود. 01:25:30.463 --> 01:25:32.376 ‫فقط می‌خواین همه‌چی فراموش بشه؟ 01:25:32.401 --> 01:25:35.066 ‫آره، می‌خوام برگردم سر کار و زندگیم. 01:25:36.630 --> 01:25:39.088 ‫رزا پارکس به همراه الین استیل، 01:25:39.113 --> 01:25:41.245 ‫که از دوستان قدیمی و همکار کنشگرش بود، 01:25:41.270 --> 01:25:44.260 ‫تصمیم گرفتن مؤسسه خودبهسازی‌ای، 01:25:44.285 --> 01:25:45.886 ‫به اسم رزا و ریموند پارکس رو تأسیس کنن، 01:25:45.911 --> 01:25:48.340 ‫تا بتونن قوه رهبری جوانان، 01:25:48.364 --> 01:25:50.058 ‫و بینش جوانان جامعه رو... 01:25:50.083 --> 01:25:51.870 ‫پرورش بدن. 01:25:52.469 --> 01:25:54.821 ‫موهبتی که خانم پارکس ‫به واسطه دهه‌ها تجربیاتش، 01:25:54.846 --> 01:25:56.867 ‫به... 01:25:56.892 --> 01:25:59.451 ‫به ما می‌ده، اینه که... 01:25:59.492 --> 01:26:01.293 ‫با گذر زمان، 01:26:01.318 --> 01:26:03.688 ‫با تغییر کردن شرایط، 01:26:03.712 --> 01:26:04.914 ‫ما چه نقشی باید داشته باشیم، 01:26:04.939 --> 01:26:06.881 ‫و نقشمون باید چطور جلوه کنه. 01:26:07.960 --> 01:26:09.778 ‫مایلم از این فرصت استفاده کنم، 01:26:09.802 --> 01:26:11.946 ‫تا حمایت خودم رو... 01:26:11.970 --> 01:26:13.690 ‫به آزادی... 01:26:13.715 --> 01:26:15.800 ‫بومیان آفریقای جنوبی، 01:26:15.825 --> 01:26:19.788 ‫و آزادی کسانی که زندانی شدن، 01:26:19.813 --> 01:26:20.955 ‫آزادی زندانیان ساسی، 01:26:20.980 --> 01:26:23.518 ‫و هر آنچه که لازمه‌ی کشوری آزاده، ‫اعلام کنم. 01:26:23.653 --> 01:26:28.719 ‫[سال ۱۹۹۰] 01:26:29.987 --> 01:26:32.135 ‫نلسون ماندلا پس از آزادی، 01:26:32.160 --> 01:26:34.994 ‫وارد آفریقای جنوبی شد ‫که با تغییرات سریع، 01:26:35.019 --> 01:26:37.243 ‫و به زعم عده‌ای ترسناک، روبه‌رو شد. 01:26:38.340 --> 01:26:39.714 ‫گفته بود زمانی که زندان بود، 01:26:39.738 --> 01:26:42.743 ‫اخبار مادر پارکس رو می‌خوند، 01:26:42.768 --> 01:26:44.958 ‫و شهامتش... 01:26:44.983 --> 01:26:46.758 ‫به شدت تحسین‌برانگیز بود. 01:26:47.184 --> 01:26:50.369 ‫نسلون ماندلا در سال ۱۹۹۰، 01:26:50.394 --> 01:26:53.038 ‫بعد از ۲۷ سال حبس در آفریقای جنوبی، 01:26:53.063 --> 01:26:56.311 ‫به یکی شهرهایی که سر زد، ‫شهر دیترویت بود. 01:26:57.403 --> 01:27:01.048 ‫صفی از افراد ویژه جلوی ورزشگاهی ‫که اون زمان اسمش «تایگر» بود، 01:27:01.073 --> 01:27:03.577 ‫ایستاده بودن تا از ورودش استقبال کنن. 01:27:03.751 --> 01:27:05.876 ‫دقایق پایانی مادر پارکس خودش رو رسوند، 01:27:05.901 --> 01:27:07.574 ‫انتهای صف ایستاده بود. 01:27:07.678 --> 01:27:09.671 ‫نلسون ماندلا یه نگاه انداخت، 01:27:10.686 --> 01:27:13.400 ‫همین که مادر پارکس رو در انتهای صف دید، 01:27:13.425 --> 01:27:16.173 ‫با آغوش باز به سمتش دوید. 01:27:16.198 --> 01:27:18.844 ‫«رزا، رزا، زرا!» 01:27:18.869 --> 01:27:20.932 ‫محکم بغلش کرد، 01:27:20.956 --> 01:27:22.317 ‫و از روی زمین بلندش کرد. 01:27:22.342 --> 01:27:24.037 ‫چون مادر پارکس خیلی سبک بود. 01:27:24.521 --> 01:27:27.576 ‫اون واکنش از روی هیجان نلسون ماندلا، 01:27:28.541 --> 01:27:31.320 ‫نشون می‌داد از اون صف طویل، 01:27:32.044 --> 01:27:34.015 ‫کی فرد ویژه واقعیه. 01:27:39.002 --> 01:27:41.888 ‫«هیچ‌وقت به چهره عمومی بودن عادت نکردم.» 01:27:43.876 --> 01:27:46.656 ‫«انقدر مدرک افتخاری دارم ‫که شمارش از دستم در رفته.» 01:27:47.422 --> 01:27:49.583 ‫«مصاحبه‌کنندگان همچنان می‌خوان،» 01:27:49.608 --> 01:27:52.333 ‫«درمورد اون روز از سال ۱۹۵۵ بپرسن،» 01:27:52.358 --> 01:27:54.917 ‫«که من حاضر نشدم از جام بلند بشم.» 01:27:55.826 --> 01:27:58.999 ‫[هیچ‌وقت در هیچ‌کدوم از مصاحبه‌هام،] 01:27:59.024 --> 01:28:01.807 ‫[به کسی نگفتم که اون روز پام درد می‌کرد.] 01:28:03.941 --> 01:28:06.268 ‫«متوجهم که از نظر مردم، ‫من مثل نمادی هستم.» 01:28:07.342 --> 01:28:09.924 ‫گاهی اوقات حس می‌کردم ‫که شهامت کافی ندارم، 01:28:09.956 --> 01:28:11.919 ‫- ولی همیشه... ‫- [سی‌ان‌ان، رزا پارکس] 01:28:11.944 --> 01:28:15.298 ‫- این مسئله رو به خاطر آوردم، ‫- [سی‌ان‌ان، رزا پارکس] 01:28:15.323 --> 01:28:17.489 ‫- که در اعماق وجودم، ‫- [سی‌ان‌ان، رزا پارکس] 01:28:17.514 --> 01:28:19.032 ‫- روحی دارم، ‫- [سی‌ان‌ان، رزا پارکس] 01:28:19.057 --> 01:28:23.334 ‫- که قدرتش از توان جسمانی‌ام بیشتره. ‫- [سی‌ان‌ان، رزا پارکس] 01:28:23.861 --> 01:28:25.747 ‫تمام ماهیت خودش رو... 01:28:25.771 --> 01:28:27.771 ‫وقف خدا کرده بود. 01:28:28.266 --> 01:28:30.225 ‫شدیدا به معنویات معتقد بود، 01:28:30.250 --> 01:28:32.929 ‫شدیدا به هدف داشتن در زندگی واقف بود، 01:28:33.455 --> 01:28:35.759 ‫و اینکه باید زندگی آدم‌ها ‫در خدمت هدفی باشه. 01:28:39.898 --> 01:28:42.418 ‫طی چند سال آخر عمرش، 01:28:43.457 --> 01:28:45.076 ‫من و پدرم به دیدنش می‌رفتیم، 01:28:45.101 --> 01:28:46.738 ‫مستخدم خونه با لبخند در رو باز می‌کرد، 01:28:46.763 --> 01:28:48.266 ‫می‌گفت: «وای، بفرمایین داخل.» 01:28:48.291 --> 01:28:50.186 ‫«عمه رزا خیلی خبرتون رو می‌گرفت.» 01:28:53.107 --> 01:28:55.897 ‫آره، لحظه فوت من کنارش بودم. 01:28:56.017 --> 01:28:58.484 ‫دستش رو گرفتم و گفتم: «رزی، رزی...» 01:28:58.517 --> 01:29:00.871 ‫بعد دکتری که اونجا بود، 01:29:00.896 --> 01:29:03.218 ‫اومد سمتم و گفت: «تموم کرد.» 01:29:05.035 --> 01:29:07.015 ‫[همیشه حس کردم،] 01:29:07.040 --> 01:29:10.298 ‫[قدرت پروردگار که درونم نهادینه شده،] 01:29:10.443 --> 01:29:12.276 ‫[با هدایت روح‌القدس،] 01:29:12.382 --> 01:29:16.069 ‫[کمکم کرد تا شهامت و حق رو پیدا کنم.] 01:29:17.278 --> 01:29:21.611 ‫♪ من کنار رودخانه‌ای، ♪ 01:29:23.694 --> 01:29:25.618 ‫♪ توی چادر کوچیکی به دنیا اومدم. ♪ 01:29:25.724 --> 01:29:28.414 ‫وقتی مادر پارکس پیش نیاکانمون رفت، 01:29:28.439 --> 01:29:30.645 ‫مزمور 23 کتاب مقدس، 01:29:30.669 --> 01:29:32.872 ‫روی سینه‌اش باز بود. 01:29:32.947 --> 01:29:34.357 ‫کل حرفش رو اونجا زده. 01:29:34.530 --> 01:29:36.125 ‫توی مزمور ۲۳ چی نوشته؟ 01:29:36.150 --> 01:29:38.414 ‫«خداوند شبان من است ‫و محتاج هیچ‌چیز نخواهم بود.» 01:29:38.441 --> 01:29:41.331 ‫«اوست که در مراتع سرسبز مرا می‌خواباند؛» 01:29:41.371 --> 01:29:43.028 ‫«نزد آب‌های آرام‌بخش رهبری‌ام می‌کند.» 01:29:43.053 --> 01:29:44.810 ‫«اوست که جان تازه‌ای به من می‌دهد.» 01:29:44.923 --> 01:29:46.543 ‫«اوست که مرا در پا گذاشتن در راه نیک،» 01:29:46.568 --> 01:29:47.675 ‫«همچون نام نیکش یاری می‌کند.» 01:29:47.700 --> 01:29:49.941 ‫«آری، حتی اگر از تاریک‌ترین ‫وادی عالم هم بگذرم،» 01:29:49.966 --> 01:29:51.301 ‫«بیم پلیدی در دل نخواهم داشت.» 01:29:51.326 --> 01:29:53.606 ‫چرا که عصا و چوب‌دستی‌ات ‫مایه قوت قلبم است،» 01:29:53.631 --> 01:29:57.113 ‫«و در برابر دیدگان دشمنانم، ‫سفره‌ای باشکوه برایم می‌گسترانی.» 01:29:57.153 --> 01:29:59.449 ‫[سال ۲۰۰۵] 01:29:59.474 --> 01:30:01.364 ‫«همانا محبت و شفقت، ‫تمام روزهای زندگی‌ام،» 01:30:01.389 --> 01:30:02.944 ‫«در پی من خواهد بود،» 01:30:03.412 --> 01:30:05.619 ‫«و سالیان دراز در منزل خداوند ‫ساکن خواهم بود.» 01:30:11.253 --> 01:30:13.345 ‫پیکرش رو با از راه هوایی ‫به مونتگومری منتقل کردن. 01:30:13.379 --> 01:30:17.179 ‫مراسم بزرگی به یاد دورانی ‫که اونجا داشت، برگزار شد. 01:30:18.145 --> 01:30:20.282 ‫بعد پیکرش رو به پایتخت منتقل کردن. 01:30:25.371 --> 01:30:26.898 ‫♪ شکوه. ♪ 01:30:27.697 --> 01:30:30.437 ‫♪ شکوه، شکوه. ♪ 01:30:30.617 --> 01:30:32.765 ‫ایشون اولین خانم، 01:30:32.790 --> 01:30:35.559 ‫اولین شهروند غیرنظامی، ‫دومین سیاه‌پوست آمریکایی بود، 01:30:35.584 --> 01:30:38.266 ‫که با افتخار در پایتخت به خاک سپرده شد. 01:30:39.379 --> 01:30:42.393 ‫♪ هله‌لویا. ♪ 01:30:42.453 --> 01:30:45.530 ‫رئیس‌جمهور جرج بوش ‫و چهل هزار آمریکاییف 01:30:45.555 --> 01:30:48.057 ‫برای ادای احترام در مراسم حاضر شدن. 01:30:52.156 --> 01:30:53.837 ‫واقعا افتخاری بی‌سابقه نصیبش شد. 01:30:53.862 --> 01:30:56.368 ‫حتی مراسم مارتین لوتر کینگ ‫با این شکوه برگزار نشد. 01:30:58.803 --> 01:31:00.931 ‫بعد پیکرش به دیترویت منتقل شد. 01:31:05.414 --> 01:31:08.030 ‫عشقتون به خواهر رزا پارکس رو... 01:31:08.055 --> 01:31:09.713 ‫با کف زدن نشون بدین. 01:31:10.370 --> 01:31:11.530 ‫عشقتون رو نشون بدین. 01:31:13.014 --> 01:31:14.349 ‫عشقتون رو نشون بدین. 01:31:14.655 --> 01:31:18.355 ‫ایشون بلند نشد تا قانون رو به چالش بکشه! 01:31:19.896 --> 01:31:21.144 ‫ایشون مبارز راه آزادی بود! 01:31:21.169 --> 01:31:22.493 ‫کسایی که می‌گن خیاط بود، 01:31:22.518 --> 01:31:24.042 ‫مهملات بافته‌ان! 01:31:24.262 --> 01:31:26.261 ‫ایشون به جرم خیاطی که زندانی نشد! 01:31:26.286 --> 01:31:28.076 ‫این زن مبارز بود! 01:31:29.063 --> 01:31:30.782 ‫هیچ‌وقت اون مراسم رو یادم نمی‌ره. 01:31:31.177 --> 01:31:33.466 ‫چون... هی خدا. 01:31:33.491 --> 01:31:34.698 ‫واقعا... 01:31:34.722 --> 01:31:35.871 ‫واقعا... 01:31:35.895 --> 01:31:39.231 ‫مراسم یادبود بزرگ برای بانویی ‫به اون عظمت بود. 01:31:41.751 --> 01:31:43.659 ‫تمام اهالی شهر اومدن. 01:31:44.236 --> 01:31:46.726 ‫کل دنیا برای مادر رزا پارکس جمع شده بودن، 01:31:48.505 --> 01:31:50.029 ‫که واقعا محشر بود. 01:31:52.842 --> 01:31:57.777 ‫[سال ۲۰۱۲] 01:31:58.489 --> 01:32:00.803 ‫خانم‌ها و آقایون، ‫این شما و این مجسمه رزا پارکس. 01:32:04.061 --> 01:32:06.778 ‫کاری که رزا پارکس کرد، ‫معمولی‌ترین کار ممکن بود. 01:32:06.803 --> 01:32:09.137 ‫ایشون چون خسته بود، ‫حاضر نبود بلند بشه. 01:32:09.162 --> 01:32:11.467 ‫امروز با تحسین و تمجید، 01:32:11.492 --> 01:32:14.145 ‫عمل ساده خانمی شجاع رو به خاطر میاریم. 01:32:16.333 --> 01:32:18.229 ‫- راحته که بخوایم... ‫- [پاتریس کالرز، جان سیاهان مهم است] 01:32:18.253 --> 01:32:20.300 ‫- کوچیک جلوه‌اش بدیم. ‫- [پاتریس کالرز، جان سیاهان مهم است] 01:32:20.325 --> 01:32:23.134 ‫- اقدام کوچیک و مظلومانه جلوه‌اش بدیم. ‫- [پاتریس کالرز، جان سیاهان مهم است] 01:32:23.159 --> 01:32:25.645 ‫به نظرم وقتی استراتژی رو ازش حذف می‌کنیم، 01:32:25.670 --> 01:32:29.563 ‫فضایی درست می‌کنیم ‫که توش اصلاح نژادپرستی ساده است. 01:32:33.741 --> 01:32:38.183 ‫روزی که از مجسمه رزا پارکس، 01:32:38.224 --> 01:32:41.437 ‫توی کاخ کنگره رونمایی شد، 01:32:42.561 --> 01:32:46.159 ‫دیوان عالی در حال استماع استدلال شفاهی، 01:32:46.184 --> 01:32:49.485 ‫در خصوص پرونده شلبی علیه هولدر، ‫همون حقوق رأی بود، 01:32:49.510 --> 01:32:52.969 ‫قانون حق رأی سال ۱۹۶۵، 01:32:53.642 --> 01:32:56.275 ‫تا تصمیم بگیرن که آیا هنوز ‫مطابق قانون اساسیه یا نه. 01:32:56.408 --> 01:32:57.789 ‫به شدت مسئله مهمی بود. 01:32:57.814 --> 01:32:59.886 ‫به یاد بیارین لحظه‌ای که لیندون جانسون، 01:32:59.911 --> 01:33:01.917 ‫قانون حق رأی رو امضا کرد، ‫چه لحظه‌ای از تاریخ بود. 01:33:01.942 --> 01:33:03.792 ‫الان هم دیوان عالی گفته: ‫«می‌دونین چیه؟» 01:33:03.833 --> 01:33:05.265 ‫«زمونه عوض شده.» 01:33:05.289 --> 01:33:06.864 ‫«فرهنگ قدیمی جنوب عوض شده.» 01:33:06.889 --> 01:33:11.088 ‫«دوره محرومیت سیستماتیک ‫سیاه‌پوستان به سر رسیده.» 01:33:11.508 --> 01:33:14.387 ‫دیوان عالی حق رأی رو ملغی کرد. 01:33:15.540 --> 01:33:18.626 ‫بخش جالب ماجرا اینه که رزا پارکس، 01:33:19.099 --> 01:33:22.185 ‫توی راهپیمایی سلما تا مونتگومری بود، 01:33:22.529 --> 01:33:23.897 ‫که در وهله‌ی اول، 01:33:23.922 --> 01:33:26.343 ‫اقدام کنشگرانه برای تصویب حق رأی، 01:33:26.368 --> 01:33:28.361 ‫در سال ۱۹۶۵ بود. 01:33:28.701 --> 01:33:31.395 ‫الان هم عملا، 01:33:31.420 --> 01:33:34.846 ‫درست در روز رونمایی از مجسمه، ‫قانون سرکوب رأی‌دهندگان رو تقویت کردن. 01:33:36.849 --> 01:33:40.761 ‫این تصمیم تمام اقدامات سیاسی ایشون، 01:33:42.128 --> 01:33:45.967 ‫از دهه ۱۹۳۰ تا حتی لحظه مرگش رو پاک کرد. 01:33:46.791 --> 01:33:49.278 ‫این مسئله که ایشون، 01:33:49.302 --> 01:33:51.156 ‫بخشی از جنبش بود که زمانی، 01:33:51.181 --> 01:33:54.409 ‫برای ایالات متحده ‫تهدید محسوب می‌شد رو پاک کرد. 01:33:55.541 --> 01:33:57.851 ‫به همین ترتیب جوری جلوه دادن ‫که با این مجسمه، 01:33:57.876 --> 01:33:59.931 ‫می‌خوایم یاد جنبش آزادی رو زنده نگه داریم. 01:34:00.082 --> 01:34:04.612 ‫بنابراین خود رزا پارکس توی تصویری ‫از مشکل دیرینه‌ی ما، 01:34:04.637 --> 01:34:06.312 ‫گرفتار شده. 01:34:06.589 --> 01:34:08.897 ‫و این مجسمه از خیلی جهات، ‫اونچه که میراث رزا پارکس، 01:34:08.922 --> 01:34:12.546 ‫از ما می‌خواد رو کاهش داد و به دام انداخت. 01:34:13.516 --> 01:34:18.386 ‫[سال ۲۰۲۲] 01:34:19.451 --> 01:34:21.352 ‫رزا پارکس خیلی... 01:34:21.376 --> 01:34:24.571 ‫علی‌رغم کنشگری ‫در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، 01:34:24.596 --> 01:34:26.614 ‫به فکر این مسئله بود... 01:34:26.639 --> 01:34:28.725 ‫که ما در عصر امروز... 01:34:28.750 --> 01:34:31.633 ‫به پیشرفتی که امیدوار بود برسیم، ‫نرسیده باشیم. 01:34:32.130 --> 01:34:33.557 ‫مبارزه برای حق رأی، 01:34:33.582 --> 01:34:35.161 ‫- مبارزه‌ای برای مشارکت... ‫- [یولاندا رنه کینگ، نوه مارتین لوتر کینگ] 01:34:35.186 --> 01:34:38.342 ‫- در دموکراسی کشوره. ‫- [یولاندا رنه کینگ، نوه مارتین لوتر کینگ] 01:34:39.315 --> 01:34:40.926 ‫این مبارزه بخش‌های زیادی داره. 01:34:41.014 --> 01:34:43.641 ‫دست‌ها بالا! شلیک نکن! دست‌ها بالا! 01:34:43.683 --> 01:34:47.542 ‫مبارزه‌ایه که مستلزم کنش مستقیمه. 01:34:47.587 --> 01:34:49.903 ‫- شلیک نکن! ‫- دست‌ها بالا! 01:34:49.936 --> 01:34:52.100 ‫هر نسلی با خودش رو... 01:34:52.125 --> 01:34:53.624 ‫در دیوار بی‌عدالتی بسازه. 01:34:54.657 --> 01:34:56.009 ‫رزا پارکس... 01:34:56.033 --> 01:34:57.183 ‫هیچ‌وقت... 01:34:57.207 --> 01:34:59.512 ‫مشعل راه آزادی رو رها نکرد. 01:35:00.270 --> 01:35:02.663 ‫بلکه این مشعل رو روشن کرد، 01:35:02.688 --> 01:35:04.679 ‫و به دست نسل جدید داد. 01:35:04.704 --> 01:35:06.272 ‫ما انقدر ادامه می‌دیم، 01:35:06.296 --> 01:35:08.825 ‫تا برتری تعدادی خودمون رو نشون بدیم! 01:35:12.096 --> 01:35:14.282 ‫اگه به گذشته برمی‌گشتین، ‫و قرار بود تا دوباره... 01:35:14.307 --> 01:35:15.865 ‫اون کار رو بکنین، 01:35:15.889 --> 01:35:17.171 ‫حاضر بودین انجامش بدین؟ 01:35:17.277 --> 01:35:18.653 ‫بله که حاضر بودم. 01:35:18.750 --> 01:35:23.509 ‫[سال ۱۹۵۵] 01:35:24.269 --> 01:35:27.121 ‫تا جایی که یادمه در طول عمرم، 01:35:27.146 --> 01:35:30.856 ‫درمقابل اینکه به خاطر نژادم ‫باهام بدرفتاری بشه، 01:35:30.952 --> 01:35:33.504 ‫یا بازیچه دست کسی بشم، ‫مقاومت و ایستادگی کردم. 01:35:33.607 --> 01:35:36.429 ‫همچنین به نظرم تمام آدم‌ها ‫با هر رنگ و نژادی، 01:35:36.454 --> 01:35:38.329 ‫حق دارن آزاد باشن. 01:35:38.536 --> 01:35:42.712 ‫وقتی که راننده ازم خواست ‫تا از صندلیم بلند بشم، 01:35:43.019 --> 01:35:47.006 ‫حس کردم وقتش رسیده ‫که دیگه این رفتار رو نپذیریم. 01:35:47.031 --> 01:35:50.081 ‫کاسه صبرم لبریز شده بود، ‫و خواستم به بازیچه بودنم، 01:35:50.106 --> 01:35:51.393 ‫یک‌بار برای همیشه خاتمه بدم. 01:35:51.585 --> 01:35:52.651 ‫♪ آره. ♪ 01:35:52.676 --> 01:35:54.824 ‫♪ خداوندا، نمی‌شه دست و بالم رو ببندی؟ ♪ 01:35:54.849 --> 01:35:57.554 ‫♪ چون نمی‌خوام به کسی صدمه‌ای بزنم. ♪ 01:35:58.047 --> 01:36:00.273 ‫♪ خداوندا، نمی‌شه راهنمای مسیرم باشی؟ ♪ 01:36:00.298 --> 01:36:02.999 ‫♪ چون نمی‌خوام رفتار ناشایستی داشته باشم. ♪ 01:36:03.592 --> 01:36:05.653 ‫♪ خداوندا، نمی‌شه به روح درمانده‌ام ♪ ‫♪ کمک کنی؟ ♪ 01:36:05.678 --> 01:36:08.235 ‫♪ چون این بت‌ها می‌خوان ♪ ‫♪ ایمانم رو بدزدن. ♪ 01:36:08.875 --> 01:36:11.319 ‫♪ باید خویشتن‌داری کنم، ♪ 01:36:11.344 --> 01:36:14.282 ‫♪ چون نمی‌خوام از چشم تو بیفتم. ♪ 01:36:14.602 --> 01:36:16.981 ‫♪ خداوندا، نمی‌شه به روح درمانده‌ام ♪ ‫♪ کمک کنی؟ ♪ 01:36:17.006 --> 01:36:18.570 ‫♪ لطفا ایمانم رو تقویت کن. ♪ 01:36:18.611 --> 01:36:20.410 ‫♪ ایمانم رو تقویت کن. ♪ 01:36:24.492 --> 01:36:25.952 ‫♪ آره. ♪ 01:36:30.091 --> 01:36:31.548 ‫♪ آره. ♪ 01:36:31.572 --> 01:36:43.572 ..:: کانال تلگرام و اینستاگرام بلبل جان ::.. .:: Telegram: @bollbolljan ::. .:: Instagram: @bollbolljan_Com ::. 01:36:43.596 --> 01:36:55.596 بلبل جان مرجع دانلود فيلم و سريال با زيرنويس چسبيده ‏.:: www.bolboljan.net ::.