..:: ارائه شده توسط وب سايت بلبل جان ::.. .:: www.bolboljan.net ::.
‫این مجموعه کاوشی نمایشی از ‫داستان موسی و کتاب خروج با به‌کارگیری
‫دیدگاه‌های الهی‌دانان وتاریخ‌دانانِ ‫ادیان و فرهنگ‌های مختلف است.
‫هدف از این همکاری، اغنای داستانی است
‫ و نباید بعنوان اجماعی میان ‫این ادیان و فرهنگ‌ها برداشت شود.
‫هستم آنکه هستم...
‫و آنکه خواهم بود
‫کتاب مقدس از یک شبان حقیر سخن می‌گوید
‫که به کوهی مرموز در جایی
‫در شبه جزیره سینا فراخوانده شده است
‫[کوه سینا]
‫سفر خطرناکیست
‫و او بسیار ترسان
‫اما نیروی قدرت‌مندی که او هنوز درک نکرده است
‫وی را به پیش می‌راند
‫ایمان
‫آن مرد گذشته پنهانی را در سینه‌اش دارد
‫برادر من، مصری نیست، بلکه یکی از ماست
‫من عبرانی‌ هستم؟
‫هر قدم او را به سرنوشت واقعی خود نزدیک می‌کند
‫خداوند با او سخن گشوده
‫به تو گفتم که او را برنگردانی
‫تو عضوی از آن‌ها نیستی، موسی
‫زمانش فرا رسیده که مردمم را آزاد کنم
‫نجات دهنده بنی اسرائیل
‫راه را به آن‌ها نشان ده
‫رسول خدا
‫ هستم آنکه هستم و آنکه خواهم بود
‫«عهد قدیم: داستان موسی»
‫«قسمت اول» ‫«پیامبر»
..:: بلبل جان تقديم ميکند ::..
‫در دوران قحطی شدید،
‫بنی اسرائیل، نوادگان ابراهیم،
‫​​در مصر ساکن شدند...
‫...جایی که آن‌ها به مدت ‫٤٠٠ سال در غل و زنجیر بودند
‫آن‌ها قرن‌ها رنج کشیدند، ‫اما با این حال تعدادشان افزایش یافت
‫پادشاه از ترس اینکه علیه او قیام کنند،
‫دستور داد تا همه نوزادان پسر عبری
‫ در رود نیل غرق شوند
‫اما وی در خفا توسط دختر ‫فرعون به فرزندی گرفته شده...
‫...و در دربار سلطنتی...
‫همراه عمویش، پادشاه آینده، بزرگ شد
‫نام او موسی‌ست
‫با وجود اینکه اون یه شاهزاده مصری بود
‫و از تمام مزایای عضوی از خاندان فرعون بودن برخوردار بود
‫در اون قصر بزرگ شده و ‫عضوی از خانواده سلطنتی بوده،
‫اما در درونش می‌دونست که چیز راجع بهش متفاوته
[اسقف اندی لوتر] [مورخ و عضو کلیسای باپتیست]
‫اون می‌دونست که متفاوت به دنیا اومده
‫تورات بهمون نمیگه که اسم عبریش چی بوده
‫این یکی از رازهایی‌ـه که در خلال این داستان نهفته‌ست
[خاخام موریس هریس] [نویسنده کتاب، موسی: غریبه‌ای در میان ما]
‫و همچنین تا حدی داستانی در مورد
‫کشف هویت و سرنوشت خود موسی هستش
[کتاب خروج، باب دوم، آیه یازدهم]
‫«و واقع‌ شد در آن‌ ایام‌ كه‌ چون‌ موسی‌ بزرگ‌ شد،
‫ آنجا مردی مصری را دید که یکی ‫از برادران عبرانی او را می‌زد»
‫نه! نه! نه!
‫برگردید سر کار!
‫من متقاعد شدم که یه روحیه ذاتی در درون موسی وجود داشت
‫که با ظلمی که این برده عبری
‫در اون متحملش می‌شد، همزادپنداری کردش
‫و گمونم برای اون یه لحظه‌ی هشیارگر بودش
- ‫تو! بس کن! - ‫بس کن!
‫بذار بره
‫گفتم بذار بره
‫بله، قربان
‫کار امروز تمومه!
[کتاب خروج، باب دوم، آیه پانزدهم]
‫«چون ماجرا به گوش فرعون رسید،
‫ بر آن شد که موسی را بکشد»
‫«ولی موسی از نزد فرعون گریخت،
[صحرای سینا]
[سه ماه بعد]
‫ او به سمت شرق و کویر مدین راهی شد
‫غریبه‌ای در سرزمینی غریب
‫دیگر نه یک شاهزاده مصری بود
‫و نه هنوز پیامبری که بنی اسرائیل را آزاد می‌کند
‫بسیاری از دین یهودی-مسیحی به موسی وابسته‌ست
‫اون یه بنیان گذار بودش
‫هر چیزی که ممکنه در مورد کتاب مقدس
[تام کانگ] [کشیش کلیسای نیوز استوری]
‫ به نحوی، شکل یا فرمی بدونید،
‫میشه ردش رو به موسی، زندگی و خدمات اون گرفت
‫موسی در سنت یهودی-مسیحی-اسلامی منحصر به فرده
[جاناتان کرش] [نویسنده کتاب، موسی: یک زندگی]
‫چرا که تو هر سه دین ازش اسم برده میشه
‫و از اون تو هر سه دین به عنوان پیامبر یاد میشه
‫اسم حضرت موسی بیش از صد بار
‫در قرآن ذکر شده
‫و از این منظر بسیار منحصر به فرده ‫چرا که تعداد بسیار کمی
[دکتر سلین ابراهیم] [نویسنده، کتاب زن و جنسیت در قرآن] ‫از پیامبران کل داستان زندگی‌شون در قرآن بیان شده
‫همه چیز در مورد زندگیش،
‫اونچه که از سر گذرونده، چالش‌هاش،
[خاخام شلومو آینهورن] [رئیس کالج یشیوا در یاونه] ‫و کار‌هایی که انجام داده، ‫تک‌تک‌شون مواردیِ که تو زندگی امروزه‌مون هم باهاش مواجهیم
‫وقتی رنج بقیه رو می‌بینید چیکار می‌کنید؟
‫در مقابلش می‌ایستید یا ساکت می‌مونید؟
‫عدالت اجتماعی؟
‫عدالت اجتماعی از موسی آغاز شدش
‫از موسی قاتل به موسی آزادگر
‫این یه داستان بسیار جذابه
‫نگاه کن. کسی می‌آید
‫ که هستی؟
‫برای نان و آب کار خواهم کرد
‫می‌توانی مجانی آب بنوشی
‫از چه کسی برای این مرحمت تشکر کنم؟
‫جترو. صاحب چاه. کشیش کوهستان ‫(شعیب)
‫منظورم اسم خودت بود
‫دخترش
‫زیپورا ‫(صفورا)
‫وقتی که موسی از مصر فرار می‌کنه،
‫آخر سر تحت مرحمت قبلیه‌ای گله‌دار و بادیه نشین
‫در کویری نزدیک کوه سینا قرار می‌گیره
‫اونجا جایی‌ـه که موسی نجات پیدا می‌کنه
‫به دخل ما خواستگارها را سرگرم می‌کنید؟
‫دخل خودمان. نعیم
‫و خواستگاران ما به شما مربوط نیستند
‫از موش‌هایی صحرایی اینجا استقبال نمیشه
‫این یکی می‌خواد بمیره
‫شاید، اما او با خوشحالی دو نفر ‫از شما را هم با خود خواهد برد
‫بکشش
‫امروز نه
‫بیا
‫این خود زنان بود که در موسی چیز خاصی دیدند
‫چون که کمک اون رو می پذیرند
‫اون‌ها ویژگی‌های قدرت و اعتماد رو در اون تشخیص میدند
‫در قرآن داستان خنده‌داری هست که زیپورا...
‫در عربی صفورا تلفظ میشه
[دکتر شادی ناصر] [دانشیار زبان‌ها و تمدن‌های خاور نزدیک، دانشگاه هاروارد] ‫اون داشته جلوی موسی راه می‌رفته،
‫و یهو باد می‌وزه و دامنش کمی بلند میشه
‫و بعدش موسی، البته که، نمی‌خواد بهش نگاه کنه
‫پس میره جلوی اون راه بره تا به پشتش نگاه نکنه
‫و اون‌ها تحت تأثیر این جوانمردی اون قرار می‌گیرند
‫دخترها پیش پدرشون برگشتند
‫و بهش میگن که موسی،
‫شخصی قابل اعتماد و قوی، یهمون کمک کرد
[مدین]
‫چه چیزی تو را به مدین آورده ‌است؟
‫فرعون ما در حال ساختن شهری‌ست
‫به مردم گفته شد که به عنوان رعیت کار کنند یا مالیات بدهند
‫- پس منم آنجا را ترک کردم. ‫- به سوی کویر؟
‫یک مرد می‌تواند آنجا آزاد باشد
‫رسوم مصری مثل مال ما نیستند
‫اما به خاطر شجاعتت در دفاع از طرف دخترانم،
‫می‌توانی امشب اینجا بمانی
‫جترو ​​یکی از شخصیت‌های مورد علاقه من
‫در کل حماسه موسی هستش
‫چیزی که در مورد جترو می‌دونیم اینه که اون دلسوزه،
‫این که اون برای افراد سرپناه فراهم می‌کنه، ‫و تو قضاوت شخیت آدما کارش خوبه
‫برای اون فرقی نمی‌کنه که این مرد مصری باشه یا مدینی،
‫یا هرچزی دیگه‌ای که ممکنه باشه
‫موسی کمک دست واقع شده و خودشم نیازمند کمکه
‫جترو کاهن قوم مدین‌ـه
‫اون‌ها مردمی مشرک بودند که
‫همزمان با مصریان باستان زندگی می‌کردند
‫و در نهایت جزئی از یهودیان باستان شدند
‫گمون نکنم اون برهه از تاریخ یکتا پرستان وجود داشته
‫آم، به نظرم تقریباً همه معتقد بودند که خدایان زیادی وجود دارند [دکتر پیتر اینس] [استاد مطالعات کتاب مقدس در دانشگاه شرق]
‫سوال اینه که شما کدوم رو می‌پرستید؟
‫خب، یعنی واژه دقیقش، تک‌گرایی‌ـه ‫(پرستش یک خدا از میان چند خدا)
‫مثل یکتاپرستی نیستش، که شما فقط باور دارید که یک خدا وجود داره
‫تک‌گرایی یعنی شما فقط یک خدا رو می‌پرستید
‫ولی وجود دیگران رو هم تصدیق می‌کنید، صحیح؟
‫اما تنها یکی وجود داره که شما می‌پرستیدش
‫اگر کتاب مقدس رو حرف به حرف در نظر بگیریم،
‫خداوند بی‌پرده بیان می‌کنه که
‫اون تنها خدایی‌ـه که اسرائیلی‌ها باید پرستش کنند
‫اون لزوماً کاملاً روشن نمی‌کنه که وی تنها خداست
‫در ده فرمان میگه:
‫«تو را خدایان‌ دیگر غیر از من‌ نباشد»
‫حالا شما می‌تونید اونو به این معنا تعبیر کنید که
‫خدایان دیگری هم وجود دارند، و مردم ‫دیگه اون خدایان رو می‌پرستند،
‫اما شما، قوم برگزیده من، فقط باید من رو بپرستید
‫مسیر را به آن‌ها نشان ده
‫رخت خوابت آماده‌ست
‫چیزی می‌بینی؟
‫چه کسی در کوه زندگی می‌کنه؟
‫هیچ‌کس. چرا؟
‫من آنجا روی قله آتشی دیدم
‫نه، غیرممکن است. زمین مقدسی‌ست. ‫هیچ‌کس نمی‌تواند به آنجا برود
‫پس من آنجا چه دیدم؟
‫اون کوه در بسیاری از سنت‌های مذهبی مکان بسیار مهمی‌ـه
‫خدایانی هستند که تصور ‫میشه در قله‌ زندگی می‌کنند،
‫چون که قله کوه مرتفع‌ـه و دسترسی بهش سخته
‫ و ممکنه توسط ابرهایی که گهگاهی
‫ازشون رعد و برقی دیده میشه، پنهان بشه
‫می‌تونید راحت تصور کنید که چطور ‫همچین چیزی ممکنه کسی رو که
‫جلگه زندگی می‌کنه به عنوان یه شگفتی تحت تأثیر قرار بده
‫مسیر را به آن‌ها نشان ده
‫من کی هستم، مادر؟
‫این چه سوالی‌ست پسرم
‫تو شاهزاده مصر هستی
‫چرا می‌پرسی؟
‫بقیه پسرها مرا مسخره می‌کنند
‫آن‌ها می‌گویند من متفاوت هستم
‫که من مثل آن‌ها ملوکانه نیستم
والاترین نماد در زمین
‫در خانواده ماست. از آغاز تاریخ
‫هرگز شخصی که هستی را فراموش نکن
‫تو به خسروانی هر کس دیگه‌ی هستی
- ‫باشه؟ - ‫حالا بخواب
‫موسی عزیزم
‫از وقتی که ماهار مرد... اوضاع‌مان سخت بوده
‫هفت دختر و هیچ پسر
‫اون بهترین چوپان من بود
‫هوم
‫چرا شغلش را به آن غریبه پیشنهاد نمی‌کنی؟
‫مردی که جان خود را برای غریبه‌ها ‫به خطر انداخته‌ست، شیفته مرگ است
‫اگر به صحرا برگردد، می‌میرد
‫خونش بر دستان ما خواهد بود
‫تو مکاری مادرت را داری
‫موسی!
‫لطفاً، نرو
‫پدرم، برای تو پیشنهاد پیشه‌ای را دارد
‫مدین پناهگاهی برای موسی بود،
‫ و به نظرم پناهگاهی بودش که بهش این امکان رو ‌داد
تا از راحتی و آسایشش لذت ببره
‫اینجا جایی‌ـه که می‌تونه درش مخفی بشه
‫در حالی که مقامات مصری دنبالش می‌گشتن
‫چون که بخاطر اتهام قتل تحت تعقیب بودش
‫اون از یه شاهزاده مصری به یه چوپان تبدیل میشه
‫اون از شخصیتی بلند مرتبه و توانا
‫به چهره‌ای فروتن و گمنام تنزل یافته
‫و داره از گله‌ای در کویر مدین نگهداری می‌کنه
‫و اونجاست که ندایی می‌شنوه
‫مسیر را به آن‌ها نشان ده
‫صبحانه آوردم
‫من قبلاً چنین علائمی را دیده بودم
‫مأموران مالیات از آن‌ها استفاده می‌کنند
این‌ها را در مصر یاد گرفتی؟
‫برای ثبت و ضبط وقایع؟
‫و برای بازگو کردن حکایت‌ها
‫هوم
‫و این‌ها چه داستانی رو تعریف می‌کنند؟
‫من و تو
‫ای خدای کوهستان
‫شاهد باش
‫امروز ازدواج بندگانت موسی و زیپورا را متبرک می‌کنیم
‫در کنار عظمت مقام تو
‫ زندگی ما هیچ است
‫و به شکنندگی و کمیابی این تکه شیشه است
‫باشد که اتحاد بندگانت...
‫...در دید تو خیر
‫و پر نعمت باشد
‫جالب‌انگیزه که وقتی فکر می‌کنیم
‫می‌بینیم موسی با فرهنگ‌ها و سنت‌های مختلف در ارتباط بوده
‫اون شاهزاده مصر بودش
‫اون داماد کاهن اعظم مدین بودش
‫اون آزادگر بنی اسرائیل بودش
‫و به نظرم، آه، ارتباطات متعددش با ‫مردم دنیایی که درش زندگی می‌کرد،
‫برای دنیایی که ما درش زندگی می‌کنیم مدخلیت داره
‫ چون که نشون میده که داشتن بیش از یک هویت امکان‌پذیره
‫و شاید حتی اجتناب ناپذیرـه
‫موسی و زیپورا در مدین تشکیل خانواده دادند
‫و صاحب دو پسر شدند
‫گرشوم و الیزر ‫(جرشون و العاذار)
‫اولین فرزند، نامگذاریش واقعاً مهمه
‫پس موسی اسمش رو گرشوم می‌ذاره...
[خاخام ریچل آدلمن] [دانشیار انجیل عبری، کالج عبری]
‫«در زمین‌ بیگانه‌ نزیل‌ شدم‌» ‫(مهمان)
‫نشون دهنده حس تعلق نداشتن موسی‌ست،‌ نه؟
‫اینکه اون به مدین تعلق نداره
که به مصر تعلق نداره
[پی‌رامسس] [پایتخت مصریان]
‫در سال‌های بعد، پادشاه پیر مصر می‌میرد
‫و عموی موسی تاج و تخت را می‌گیرد
‫او فرعون است،
‫قدرت‌مندترین فرمانروای عصر
‫اگه بخوایم فرعون کتاب خروج رو با
‫فرعونی که از تاریخ مصر ‫می‌شناسیم یکسان‌سازی کنیم،
‫احتمالاً می‌تونه رامسس کبیر باشه،
‫چون که کتاب خروج از این صحبت می‌کنه که چطور بنی‌اسرائیل
[نیک براون] [مصر شناس، دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس] ‫مجبور به کار شدند ‫و وادار به ساخت دو شهر بزرگ شدند
‫که یکی از اون‌ها پی‌رامسس یا خانه رامسس بودش
‫که در زمان سلسله نوزدهم
‫پایتخت رامسس کبیر در دلتا بودش
‫وقتی که اون به قدرت می‌رسه،
‫چندین لشکرکشی رو به منطقه سوریه فلسطین انجام میده [دکتر مونیکا هانا] [ دانشیار، دانشکده باستان شناسی و میراث فرهنگی]
‫و مناطقی رو حتی تا بیروت در لبنان هم فتح می‌کنه
‫سلطنت رامسس کبیر یکی از تأثیرگذارترین
‫ و یکی از قدرت‌مندترین‌ها در نوع خودش بود
‫و در واقع دوران اوج امپراتوری مصر بودش
‫پیش گویی‌ها در چه وضعه؟
‫همیشه افراد سرکشی وجود دارند، اعلی‌حضرت
‫کجا دقیقاً؟
‫در صحرا، اعلی‌حضرت
‫ ساکنانی را که در اهدای خراج خود تاخیر داشته‌اند قلع و قمع کنید
‫در هر حال بی پیامدست
‫حتی یک گدا هم ممکنه رهیافته شود
‫درست است، خداوندگارا
‫طلسم، جادوگر
‫بگذارید ناخشنودی ما را احساس کنند
‫تا که شاید با تضرع و تواضع نزد ما بیایند
‫اطاعت امر، اعلی‌حضرت
‫اون نسبت به هر کسی که بخواد پادشاهیش رو تهدید کنه، بی‌رحمه
‫اون بی‌رحم بودش، جانور خوی‌ـه، مردم رو می‌کشه
‫اون فقط به فکر، آه... حفظ ثروت و قدرتشه
‫اگه بخواید کسی رو به عربی ظالم توصیف کنید، میگین...
‫یعنی فرعون مانند یا فرعونی شدن
‫پس در حقیقت این کلمه با اعمال فرعون مترادفه
‫فرعون جدید دشمنان زیادی در خارج از قلمرو خود دارد
‫اما بزرگترین تهدید برای حکومت او برادرزاده‌اش است،
‫که اکنون یک چوپان متواضع در مدین است
‫گرشوم!
‫به تو چی گفته‌ام؟ همیشه چشمت به گله باشد
‫بله، پدر
‫داشتی به چی نگاه می‌کردی؟
‫سه سوار در دشت. به سمت روستای ما حرکت می‌کنند
‫- اسماعیلیان در پی دردسر آمده‌اند ‫- نه
‫سوار اسب‌های سفید بودند
‫این غیر منتظره‌ترین مسرت‌ست
‫از راحتی خانه‌مان بهره‌مند شوید
‫متشکرم
‫سر عمله من
‫سفیران مصر
‫در برابر فرستادگان اعلی‌حضرت زانو بزن!
‫زانو بزن!
‫پوزش می‌طلبم. او برون مرز زاده‌ست
‫باید آگاهش کنی
‫فرعون پیر به خدایان پیوسته است
‫اولین فرزند او فرعون جدید است
‫همه اقوام صحرا باید خراج بفرستند
‫آم... فرخنده و مفتخر شدیم،
‫اما همچنین فقیر نیز هستیم
‫گله شما را دیدیم
‫کاملاً سالم و پر رونق ا‌ست
‫استدعا دارم. بابت سفرتان کمی استراحت کنید
‫ باید به ماموریت خود ادامه دهیم
‫اما باز خواهیم گشت
‫وقتی همچنان بدهکار هستیم چطور پرداخت کنیم؟
‫مثل همیشه، معطل می‌کنیم، مذاکره می‌کنیم
‫نه با این فرعون
‫تو او را می‌شناسی؟
‫قاتل
‫تنهایم بذار
‫بزار تو حال خودم باشم!
‫بس کن! تو! بس کن!
‫موسی! موسی!
‫تو روزها این بالا بودی
‫دیگه بیا پایین
‫اینجا جایی‌ـه که من به آن تعلق دارم
تو... دیگر دو تا پسر داری
‫و یک همسر
‫من لیاقتشان را ندارم
‫و این به چه دردمان می‌خورد؟
‫مسیر را به آن‌ها نشان ده
‫چیزهایی راجع به من هست که باید بدانی
‫من به عنوان یه شاهزاده خاندان سلطنتی بزرگ شدم
‫یه شاهزاده؟
‫چرا به ما نگفتی؟
‫خاندان سلطنتی مصر مورد علاقه مردم کویر نیستند
‫تمام این مدت مخفی نگهش داشتی؟
‫اگر پدرت می‌دانست نمی‌گذاشت بمانم
‫من مردی را کشتم
‫یک سرکار
‫و به این دلیل مصر را ترک کردی؟
‫آن‌ها تو را مجازات می‌کردند
‫بیشتر از آن
‫از آنچه که همیشه به آن شک داشتم باخبر می‌شدند
‫که من به همان اندازه که یکی از شماها نیستم ‫در حقیقت عضوی از آن‌ها نبودم
‫- پس کی هستی؟ ‫- نمی‌دانم
‫بایستی بفهمم
‫دوباره روی کوه علامتی می‌بینم
‫باید بروم آنجا
‫هیچ‌کس تا به حال آنجا نرفته
‫شاید هرگز برنگردی
‫من تو را بیشتر از زندگی دوست دارم
‫به نظرم خدا ما رو به طرق مختلفی فرا می‌خونه
‫گاهی ندای ما در نتیجه تقلاهامون فرا میرسه
‫اما گاهی اوقات ندای ما حاصل طرد [اسقف اندی لوتر] [مورخ و عضو کلیسای باپتیست]
‫آسایش و رفاهی هستش که که ازش لذت می‌بریم
‫و به نظرم حضرت موسی نمایانگر اینه
‫موسی عمیقاً مشکل‌دار و فوق‌العاده تاب‌آور بودش [خاخام موریس هریس] [نویسنده کتاب، موسی: غریبه‌ای در میان ما]
‫اون در مورد هویتش دچار تعارض شده بود
‫اون یه فرزند خوانده بودش
‫اون فردی با سابقه کیفری بودش
‫اون بخشی از زندگیش رو بی‌خانمان بوده
‫و شکست‌هاش هم به اندازه دستاوردهایش برای ما آموزه‌هایی داره
‫خدا هر کسی رو می‌خواد فرا می‌خونه
[تام کانگ] [کشیش کلیسای نیوز استوری] ‫در واقع، من نمی‌تونم به فردی
‫در کتاب مقدس... شرمنده منظورم همون غیر از حضرت عیسی‌ست... فکر کنم
‫که نقصانی یا ایرادی در شخصیتش
‫از هر جهت یا به شکلی خاص نداشته باشه
‫اما خدا تو همچین چیزی تخصص داره
‫خدای کتاب مقدس خدایی‌ـه که تخصصش
‫نه تنها تعمیر چیزهای شکسته هستش
‫بلکه اون‌ها رو به چیزی بزرگتر ارتقا میده
‫کفش از پا به در آر
‫کی هستی؟
‫مكانی‌ كه‌ در آن‌ ایستاده‌ای‌ زمین‌ مقدس‌ است‌، موسی
‫کفش از پا به در آر
‫- بگو از من چه می‌خواهی؟ ‫- اطاعت کن
‫هستم آنکه هستم و آنکه خواهم بود
‫خدای ابراهیم، ​​اسحاق و یعقوب
‫خدای بنی اسرائیل
‫خدای همه چیز
‫و تو هستی آنکه هستی
‫ و آنکه خواهی بود...
‫پیام رسان من
‫کتاب مقدس یهودیان به این نکته اساسی اشاره می‌کنه
[جاناتان کرش] [نویسنده کتاب، موسی: یک زندگی]
‫ که انسان‌ها نمی‌تونند خدا رو ببینند
‫اون‌ها نمی‌تونند در حضور فیزیکی خدا باشند
‫یه استثنا بزرگ وجود داره
‫و اون موسی هستش
‫تو واقعا خدایی؟
‫هستم آنکه هستم و آنکه خواهم بود
‫در مقابلتون بوته‌ای دارید که می سوزه، اما پودر نمیشه
‫یه فیلسوف یهودی به نام فیلون که در زمان مسیح می‌زیسته
‫ اینو به صورت تمثیلی در نظر می‌گیره
‫اون میگه که این نمادی از بردگی اسرائیل‌ـه،
‫یعنی سوزانده شده‌اند اما از بین نمی‌روند
اون‌ها همچنان زنده می‌مونند
‫من سال‌ها تو را تماشا کرده‌ام، موسی
‫طالب و مطالبه‌گر بودی
‫و من تو را به اینجا آوردم تا مقصودت را آشکار سازم
‫تو به مصر باز خواهی گشت
‫تو عبرانیان را متقاعد خواهی کرد که از تو پیروی کنند
‫و به نام من آزادی آن‌ها را از فرعون مطالبه خواهی کرد
‫فرعون هرگز عبرانیان را آزاد نخواهد کرد
‫او خودداری خواهد کرد
‫و من او را به خاطر آن تباه خواهم نمود
‫من با عبرانیان چه کار دارم؟
‫من رهبر یا اهل سخن نیستم
‫تا زمانی که راه خود را پیدا کنی،
‫برادرت، آرون، به جای تو صحبت خواهد کرد ‫(هارون)
‫برادر من؟
‫به مصر برو
‫خود را به عنوان فرستاده من به عبرانیان اعلام کن
‫نامم را به تو خواهم گفت
‫نامی که با آن شناخته شده‌ام
‫و آن‌ها خواهند دانست که تو از جانب من صحبت می‌کنی
‫هستم آنکه هستم
‫موسی مطمئن نیست که می‌تونه آدما رو متقاعد کنه یا نه
‫و خدا میگه باشه نگران نباش اسممو بهت میگم
‫«اینه...»
‫«هستم آنکه هستم»
‫یا «آنکه خواهم بود»
‫این دیگه چه اسمیه؟
‫اسمی‌ـه که فعل‌ـه
‫خدا یه فعل‌ـه
‫من توانایی این وظیفه را ندارم
‫من حتی مرد خوبی هم نیستم
‫من تو را انتخاب کرده‌ام
‫ موسی
[مدین]
‫زیپورا! زیپورا، ما باید بریم!
‫اوه!
‫من خدا را دیدم
‫خدا؟ کدام خدا؟
‫خدای عبرانیان. خدای همه چیز
‫او برای من وظیفه‌ای دارد
‫برای خود و بچه‌ها لباس جمع کن. فوراً می‌رویم
[کتاب خروج، باب چهارم، آیات نوزده و بیست] ‫خداوند در مِدین به موسی گفت:
‫«روانه شده، به مصر بازگرد،
‫ زیرا آنان که قصد جان تو داشتند، همگی مرده‌اند»
[صحرای سینا]
‫«پس موسی همسر و پسران خود را برگرفت
‫و آنان را بر الاغی نشانده، به سوی سرزمین مصر روانه شد.»
‫ما گم شدیم!
‫خدا راه را به ما نشان می‌دهد
‫فقط سه هفته مانده به گوشن
‫و بعدش چی؟
‫در روستا توقف می‌کنیم. مسافرخانه‌ای دارد
‫در آنجا با برادرم آرون ملاقات خواهیم کرد
‫برادری که این خدا به تو گفته؟ ‫کسی که حتی از وجود او خبر نداری؟
‫کلام خداست. من آن را باور دارم
‫- اگه برادری نباشد... ‫- خواهد بود
‫...وقتی به گوشن رسیدیم، می‌شود به خانه برگردیم؟
‫- برادری خواهد بود ‫- اما اگر نباشد
‫برادری خواهد بود!
‫اما اگر نباشد!
‫گوشت را برایم بیاور
‫من به این خدا ایمان ندارم
‫- عبرانیان در رنج و عذاب‌اند ‫- من به خانواده خودم ایمان دارم
‫و من شوهرت هستم!
‫شاید با تو در کنار من. بتوانم آن‌ها را نجات دهم
‫موسی از دستورات خداوند اطاعت می‌کند
‫و برای ملاقات با برادرش، آرون، از میان کویر سفر کرد
‫چطور برادرت را خواهی شناخت؟
‫اوست؟
‫بنشین
‫سریع
‫و شما هم
‫صدایی در خواب با من صحبت کرد
‫که گفت اگر من اینجا بیایم،
تو را ملاقات خواهم کرد
‫از کجا می‌دانی من کی هستم؟
‫من تمام عمرت تو را می‌شناختم
‫من آرون. پسر عمرام ‫(عمران)
‫یک عبرانی
‫برادر بزرگترت
‫من عبرانی‌ هستم؟
‫داستانی عجیب و شگفت‌انگیزه
‫وقتی پسر جوانی بودم،
‫فرعون از افزایش تعداد عبرانیان هراسان شد
‫ که نکند روزی سلطنت او را به دست بگیرند
‫او حکم کرد که همه ذکور عبرانی تازه متولد شده کشته شوند
تو هنوز به دنیا نیامده بودی که قتل‌عام شروع شد
‫به غیر از گروه‌های قبیله‌ای
‫که در ابتدای باب اول دارید،
‫دو نفر اولی که در داستان خروج ‫نام برده می‌شوند، شفره و پوح هستند [دکتر کارول مایرز ] [استاد بازنشسته ادیان، دانشگاه دوک]
‫و اون‌ها قابله هستند
‫و دست به کار قابل توجهی می‌زنند
‫اون‌ها از دستورات قدرت‌مندترین فرد در دنیاشون سرپیچی می‌کنند،
‫فرعون مصر
‫به دلیل اینکه از اجرای دستورات فرعون خودداری کردند
‫می‌توانید اون‌ها به عنوان
‫ اولین نمونه از نافرمانی مدنی، در نظر بگیرید
‫در کتاب خروج اون‌ها در عبری به عنوان...
‫...که به معنای «قابله‌ای برای عبرانیان» هستش
‫یا می‌تونه به معنای «قابله‌های عبرانی» باشه
‫از نظر دستوری غیرممکنه که بدونیم،
‫منظور کدوم معناست
‫این دو زن که ممکنه خودشون عبرانی نباشند،
‫ولی جون‌شون رو برای عبرانی‌ها به خطر می‌ندازند
‫و متوجه نیستن که دارن چه چیزی رو به حرکت در میارن
‫اما ما می‌دونیم
‫و یکی از چیزهایی که به نظر من بسیار ‫ تکان دهنده‌ست، اینه که شاید، فقط شاید،
‫ رستگاری انسان در مقیاسی بزرگ
‫زمانی آغاز میشه که مردم شجاعانه
‫برای انجام کاری واسه شخص دیگری دست به کار میشن
‫مادر ما، جوکبد ‫(یوکابد)
‫تو را پنهانی به دنیا آورد
‫به گفته میدراش، زمانی که موسی رو به دنیا میاره،
‫تمام اتاق پر از نور میشه
‫وقتی بچه رو می‌بینه، می‌بینه که حالش خوبه
‫در عبری، اینه...
‫اون می‌بینه که حالش خوبه
‫و ما این عبارت رو که اون حالش خوب بوده،
‫از فصل اول در پیدایش تا اینجا نشنیدیم
‫از هفت روز اول خلقت
‫و مادرش میگه: «او خاص است»
‫«او باید پنهان شود. او باید نجات یابد»
‫با سربازان مصری که خانه به خانه در گوشن میگشتن،
‫برای حفظ جونت نقشه‌ای ریختیم
‫- می‌دانیم که نوزادی اینجاست. ‫- دارن میان. دارن میان
‫آرون برو به مخفیگاه. برو به مخفیگاه. برو!
‫وظیفه من این بود که از تو مراقبت کنم
‫تو را پنهان نگه دارم
‫به شما گفتم
‫بچه مرده به دنیا آمده بود
‫جسدش را به ما نشان دهید!
‫دیروز تشییع شد
‫حتماً باید مادری در غم و اندوه را آزار دهید؟
‫شش!
‫صبر کن. صبر کن
‫گوش بده
‫خیلی محکم بغلت کردم، نگران بودم که گریه کنی
‫برخواهیم گشت
‫برویم
‫نه! نه! نه! نه! نه! نه! نه!
‫وای نه!
‫نه!
‫تو در امان بودی
‫اما می‌دانستیم که بازگشت سربازان مصری قریب الوقوع‌ست
‫چیزی که برای من جالب انگیزه اینه که در اون دو فصل اول
‫از کتاب خروج،
‫متن به شدت بر اعمالی خردمندانه،
‫نافرمانی هوشمندانه و شجاعانه توسط زنان، تمرکز دارi
‫که برخی‌شون عبرانی هستند، برخی‌شون نیستن،
‫که همه‌شون در سرپیچی از قوانین و احکام فرعون
‫دست به مخاطرات شجاعانه‌ای می‌زنند
‫مادر موسی، تصمیم دردناکی می‌گیره
‫تا بچه‌ش رو توی یه سبد بذاره
‫و اون رو ناامیدانه در کنار آب‌های نیل راهی کنه
‫چه اقدام نومیدانه‌ای
‫وای خدا
‫«خدایا، امیدوارم کسی جایی باشد که مهیب نباشد»
‫«و اینکه اگر هست، این بچه را پیدا کنند»
‫این واقعاً ویرانگره
‫مادر ما تو را در نیل رها کرد،
‫بدون آن که بداند چه سرنوشتی در انتظارت است
‫اون‌ها تونستن موسی رو به مدت سه ماه مخفی کنند
‫و در پایان سه ماه یک قایق کوچیک می‌سازند
[خاخام ریچل آدلمن] [دانشیار انجیل عبری، کالج عبری]
‫در عبری تواحنامیده میشه. ‫که برای کشتی نوح هم استفاده میشه
‫کشتی نوح یه تواح‌ـه که به همین شکل با زمین احاطه شده
‫خب شما دوتا داستان دارید
[دکتر پیتر اینس] [استاد مطالعات کتاب مقدس در دانشگاه شرق] ‫یکی در قسمت اولیه پیدایش‌ـه،
‫و حالا دوباره قراره در قسمت اولیه ‫کتاب خروج یه اتفاق بزرگ بی‌افته،
‫و به خاطر تواح هستش
‫و این تواح کسی رو حمل می‌کنه که نمایانگر شروعی جدیده
‫شهر پی‌رامسس
[پی‌رامسس] [پایتخت مصریان]
‫بزرگ شده
‫یه هیولاست
‫که از خون انسان تغذیه کرده
‫خون ما
‫با شکوه خواهد بود
‫تو خیلی مغروری، برادر
‫پدر ما معبد آمون را ساخت
‫تا نامش تا ابد به یادگار بماند
‫حالا تو مصمی که آن را با مال خود جایگزین کنی؟
‫پدر کتیبه را قبل از تکمیل معبد ساخت
‫مردم ما از پدر با عشق و محبت یاد می‌کنند
‫پدر مستبد بود
‫به دلیل ترس از شورش کودکان عبری را شکار می‌کرد
‫آمین... ترکیب نیروی کار ما از چیست؟
‫یک پنجم‌شان از مصریان است، خداوندگارا
‫یک پنجم از اسیران جنگی
‫بقیه، از عبرانیان
‫کارگران پر انرژی و ماهر
‫و او می‌خواست که آن‌ها را هرس کند ‫چرا که از شورش‌شان وحشت زده شده بود
‫جوهره من متفاوت از اوست
‫و همانطور که شهر ما سر به فلک می‌کشد، بله،
‫خدایان ما در جلالش غرق خواهند شد
‫مفهوم برده‌داری در مصر وجود نداشت
‫اینجا دست به کار شو!
‫اما اسیران جنگی داشتیم. آه، خدمتکار داشتیم
‫کار اجباری هم وجود داشت
[دکتر مونیکا هانا] [ دانشیار، دانشکده باستان شناسی و میراث فرهنگی] ‫این روال معمول پادشاهان مصر بودش
‫نیروی کار برده‌های مصر
[اسقف اندی لوتر] [مورخ و عضو کلیسای باپتیست] ‫برای اقتصاد مصر حیاتی بودش
‫و وقتی شما بگید، «مردم مرا آزاد کن»،
‫سوال طبیعی فرعون و کل اقتصاد مصر اینه که،
‫«خب، کی می‌خواد کارشون رو انجام بده؟ ‫کی قراره بار این همه کار رو تحمل کنه؟»
‫درست مثل، آه، جریان سال ١٨٦٣،
‫ اعلامیه آزادی این سوال رو برجسته کردش که،
‫«خب، اگر همه برده‌ها رو آزاد ‫کنید، چه کسی پنبه‌ها رو می‌چینه؟»
[گوشن]
‫گوشن در حومه پی‌رامسس قرار داره
‫نوه و فرزنده نوه ابراهیم چهار قرن قبل از آن که
‫قحطی آن‌ها را از کنعان بیرون راند در آنجا ساکن شدند
‫فرعون میگه: «عالیه، همه‌شون رو بیار اینجا»
‫«اینجا ساکن میشن»
‫با گذشت زمان اتفاقی که می‌افته،
‫بنی‌اسرائیل به چشم ستون چهارم دیده میشن
‫اون‌ها تعداشون به سرعت در حال افزایشه. ‫اون‌ها هویت خودشون رو دارند
‫اون‌ها اونطور که ما می‌خوایم باهامون همگون نمیشن
‫باید حواسمون بهشون باشه
‫پس سیستمی تنظیم می‌کنن که به موجبش میشه ‫اون‌ها رو تحت کنترل نگه داشت،
‫ اما این چیزها به تدریج اتفاق می‌افتند
‫حقوق‌شون سلب میشه. قبل از اینکه متوجه بشید، یه نگاه به اطراف می‌ندازید
‫و دیگه به یاد نمیارید که زندگی موقع داشتن این حقوق چطور بوده
‫سلام. سلام
‫میریام
‫این برادر ما موسی‌ست
‫به تو گفتم که او را برنگردانی
‫بیا
‫اشکالی نداره. اشکالی نداره. بیا. لطفاً
‫لطفاً
‫حتماً تشنه‌ای
‫کمی غذا می‌خواهید؟
‫بنوش و بعدش بهتر است بروید
‫آخرین‌بار کی غذا خوردید؟
‫این همان چیزی بود که مادر می‌خواست
‫تو باید به حرفش گوش کنی، میریام
‫خداوند با او سخن گشوده
‫خداوند در خواب به سراغ همه ما میاید
‫رویا نبودش
‫او در کوه با من صحبت کرد
‫او به من گفت که بیایم اینجا، مردم‌مان را آزاد کنم،
‫و آن‌ها را به کنعان برگردانم
‫خدای ما صدها سال است که با کسی صحبت نکرده
‫حقیقت دارد
‫تو این برهه عبرانیان ٤٣٠ ساله که تو مصر هستند
‫و بیشتر اون زمان رو به عنوان برده سپری کردند
‫چه بر سر رابطه خدا و قوم اسرائیل
در تمام این قرن‌های بی‌پایان، نومیدی و بردگی اومده؟
‫اون‌ها دلسرد شدند؟
اون‌ها به این نتیجه رسیدند که داستان‌هایی که
‫در مورد جدشان ابراهیم گفته شده بود
‫ و این وعده که در نهایت مردمی آزاد در سرزمین موعود باشند...
‫یعنی صرفاً به این نتیجه رسیدند که این‌ها درست نیستند؟
‫و تورات چیزی در این مورد بهمون نمیگه
‫اما یکی از جملاتی که واقعاً توجهم رو جلب می‌کنه،
‫اینه که خداوند به موسی میگه: «من قوم خود را به یاد آورده‌ام»
‫فریادهایشان را شنیده‌ام»
‫هر وقت که اینو می‌خونم، اولین ‫واکنشم اینه که «چرا اینقدر طولش دادی؟»
‫مادر
‫- بذار ببرمت... ‫- او کسی را نمی‌شناسد
‫موسی کوچولوی من
‫برگشتی؟
‫متشکرم
‫اوه، سپاسگزارم
‫متشکرم
‫به سرعمله‌ها نگویید
‫آن‌ها موقعیت خود را مدیون مصری‌ها هستند. ‫فعلاً فقط بزرگان را جمع کنید
‫موسی، وقتی که بیایند. می توانی آن‌ها را مورد خطاب قرار دهی
‫من نه. آرون
‫در قرآن وقتی موسی در کوه با خدا صحبت می‌کرده
‫به خدا میگه:
‫«و برادرم هارون به زبان از من فصيح‌تر است، او را همراه من بفرست
‫و او بهتر از من می‌تواند خود را ابراز می‌کند» [دکتر شادی ناصر] [دانشیار زبان‌ها و تمدن‌های خاور نزدیک، دانشگاه هاروارد]
‫پس به بیان قرآن، موسی مشکل حرف زدن داره
‫ شما اینو چطور تفسیرش می‌کنید، ‫این می‌تونه یه نقص جسمانی باشه،
‫یا که صرفاً یه مشکل روان شناختی‌ـه،
‫اینکه او در واقع از بازگشت به پیش فرعون هراس داره،
‫و احتمالاً به اندازه آرون سخنور نبوده
‫این لحظه واقعاً زیبایی‌ـه چون که اون به خدا میگه:
[دکتر سلین ابراهیم] [نویسنده، کتاب زن و جنسیت در قرآن] ‫ «ببین، تو این ماموریت بزرگ کمک لازمم»
‫و خداوند پاسخ میده و آرون در حقیقت به مقام نبوت مشرف میشه
‫پس اون هم در کنار موسی برای کمک به سر انجام ‫رسوندن این ماموریت اقدام می‌کنه
‫این موسی است، برادر من
‫مصری نیست
بلکه یکی از ماست
‫او با پیامی نزد ما آمده است
‫چه پیامی؟
‫داتان، سرعمله اصلی
‫ برادر من را به یاد داری
‫او مرد خوبی‌ست
‫حتی زمانی که به عنوان یک مصری زندگی می‌کرد
‫او نگهبانی که بوکی را شلاق زد، کشت
‫خوب یادم است
‫و خدا...
‫خدای ما...
‫خدای ابراهیم،
‫نزد برادرم آمده است
‫و به او دستور داده که ما را از اسارت رهایی دهد
‫تا به سرزمینی که از آنجا آمده‌ایم بازگردیم
‫و گفته است که چگونه؟
‫چگونگی‌اش را از خودش بپرس
‫از فرعون می‌خواهیم که به ما اجازه دهد ‫تا به خارج از شهر سفر کنیم
‫- خدای من! ‫- نه!
‫همه‌ی ما
‫باید بگوییم که زمان قربانی ما برای خدای ماست
‫قربانی‌ حیوانات، این باعث خشم مصری‌ها می‌شود
‫فرعون اجازه خواهد داد تا سه روز به صحرا برویم
‫به محض اینکه از دیدش دور شدیم، فرار خواهیم کرد
‫پسر عمرام، من می‌خواهم داستان برادرت را باور کنم
‫اما اگر با این درخواست نزد فرعون بروید،
‫او به شما خواهد خندید
‫برادرم با خدا صحبت کرده است
‫چی؟
‫او به من دستور داد که شما را آزاد کنم
‫تا مردم‌مان را آزاد کنم
‫اگر خدا به ما می‌گوید که این کار را انجام دهیم،
‫پس حتماً موفقیت آمیز خواهد بود
‫موسی
‫خدا اسمش را به تو گفته؟
‫بله. بله. اسمش را می‌دانم
‫در هر نسلی،
‫نام خدای ما نسینه به سینه نقل شده
‫تا هنگامی که چنین زمانی فرا رسید، متوجهش شویم
‫سرا
‫گفتند «بیاید با پیرزنه، سرا بت آشر مشورت کنیم» ‫(سارا)
‫که آیا او واقعاً اون کلمات خاص رو داره؟
‫تو اسمش را می‌دانی، نه؟
‫مادرت به تو گفته
‫پس اگر موسی نامش را بداند،
‫او خدای ما را دیده است
‫موسی
‫خدا با ماست
‫سرا میگه: «آه! او آن کلمات خاص را دارد، کلمات رستگاری»
‫«او واقعی‌ست»
‫«او نجات دهنده‌ست. او پیامبر برگزیده خداست»
‫اینم از راز‌داری‌مون
‫حقیقت داره؟ خدای ما بازگشته؟
‫از او برایمان بگو
‫مسیر را به آن‌ها نشان ده
‫او تنها خدای واقعی‌ست
‫او خدایی‌ست که از جوزف وقتی که ‫(یوسف)
‫برادرانش به او خیانت کردند، محافظت کرد
‫او خدایی‌ست که به او گفت
‫که روزی استخوان‌هایش به کنعان بازگردانده می‌شود
‫او همان خدایی‌ست که با ابراهیم عهدی بست
‫پدرجد جوزف
‫تا که مردمان ما برای همیشه متعلق به او باشند
‫ابراهیم بود که با خدا کشتی گرفت؟
‫نه، آن جیکوب بود، پدر یوسف ‫(یعقوب)
‫او در شب هنگام خداوند را ملاقات کرد ‫و تا طلوع فجر کشتی گرفتند
‫و خداوند را رها نکرد تا اینکه او را برکت دهد
‫و چون خداوند او را برکت داد، او را اسرائیل نامید
‫کسی که بر خدا چیره می‌شود
‫وطن ما چگونه جایی‌ست؟
‫حقیقت دارد که آنجا سیل آمد؟
‫حیواناتش چطور؟
‫بله، سیل آمد
‫و مردی که ما را از آن نجات داد نوح نام داشت
‫او یک کشتی ساخت
‫سیل چند روز طول کشید؟
‫چهل روز و چهل شب
‫جهان چگونه ساخته شد؟
‫خدای ما آن را در شش روز ساخت
‫و او از آدم و حوا
‫نوح، اسحاق و اسماعیل
‫یعقوب و عیسو، سخن می‌گوید
‫مردی که از مصر فرار کرده بود، به عنوان پیامبر به خانه باز گشت
‫از کجا فهمیدی من اسمشو می‌دونم؟
‫من یک قابله هستم
‫ما به خدا نزدیک هستیم
‫هنگام تولد و مرگ می‌توانی حضور او را احساس کنی
‫با این حال تو هیچ فرزندی از خود نداری
‫هنگامی که زمان من برای اختیار کردن شوهر بود،
‫آن‌ها همچنان پسر بچه‌ها را می‌کشتند
‫من ترجیح می‌دهم به دیگران کمک کنم
‫تو آنجا بودی
‫نزدیک باغ کاخ زنان
‫وقتی شاهزاده خانم تو را نجات داد
‫تو آن را دیدی؟
‫از وقوعش مطمئن شدم
‫ مادر موسی یه حرف به خواهرش میگه
‫«دنبالش کن»
‫و در عربی در واقع یک کلمه‌ست
‫و برای همین اون به نوعی بسیار شجاعست ‫که این بچه رو دنبال می‌کنه
‫شفره! شفره، باید یه چیزی بهت بگم
‫و اون بسیار باهوش و زیرکه
‫و راهی پیدا می‌کنه تا برادرش رو به مادر خونی‌ش برگردونن
‫منو عفو کنید. بانوی من
‫من یک دایه برای بچه شاهزاده خانم می‌شناسم
‫شاهزاده خانم، دختر فرعون، هرگز نمی‌پرسه:
‫«تو کی هستی؟»
‫احتمالاً اون نمی‌دونه
‫که این مادر خونی نوزاده
‫پس، طبعاً مادر خونیی مقدر میشه که
‫شخصی باشه که موسی ‫از سینه‌ش شیر می‌خوره،
‫و دو سه سال اول رو باهاش سپری می‌کنه
و از سینه مادرش شیر می‌خوره
‫این یعنی که مامه لاشن، زبان مادری‌اش رو، از بچگی می‌شنوه،
‫همون لالایی‌ها، به عبری
‫آه، به گمونم یه آهنگ بوده،
‫یه لالایی که تو حافظه ناخودآگاهش همراهش بوده
‫من عاشق اینم که داستان
‫با یه زن شیرده و نوزادش شروع میشه
‫منظورم اینه که چقدر... در تصورمان چقدر محتمله که
‫فکر ‌کنیم که یه انقلاب ممکنه با یه مادر شیرده آغاز بشه؟
‫نیروی والاتری دخیل بوده
‫همیشه
‫تو را برد و سپس به خانه برگرداند
‫تو پیوند ما هستی
‫آنی که واسط ما خواهد بود
‫مادرم فردا به من کمک خواهد کرد تا با فرعون صحبت کنم
‫خواهر فرعون مادر تو نیست
‫نیست، اما با این حال است
‫کسی نزدیک می‌شود، بانوی من
‫از یک سفر طولانی
‫یک غریبه
‫با این حال او از قلب شما خبر دارد
‫رنگ‌تان پریده، بانوی من
‫مشکل چیه؟
‫پسرم برگشته
‫موسی‌ست
بلبل جان مرجع دانلود رايگان فيلم و سريال با زيرنويس چسبيده .:: www.bolboljan.net ::.
..:: کانال تلگرام و اينستاگرام بلبل جان ::.. .:: telegram: @bollbolljan ::. .:: instagram: @bollbolljan_Com ::.