‫می تونم همه چیز رو کاملا واضح ببینم.
‫زیبایی شدید منحصر به فردی داره.
‫پوچی باشکوهی هستش.
‫زیباست. زیباست.
‫چیز جذابی نیست؟
‫«گیتی»
‫اگر که قرار بود از شما بپرسم ‫که از کجا اومدید...
‫...چی جواب می دادین؟
‫چه داستانی رو تعریف می کردین؟
‫شاید می گفتید، خب، ‫من از زادگاه خودم میام
‫یا از شهر خودم یا کشور خودم میام
‫اگر که چشم انداز گسترده بخصوصی داشته باشید ‫شاید که بگید،
‫«من از سیاره زمین میام.»
‫ولی بزرگترین سازه ای که ما می تونیم...
‫...واقعا خونه صداش کنیم چیه؟
‫خب، از نظر من اون اینه...
‫اون قوس نوری کم نور...
‫...که از یک افق تا افق دیگه ‫در آسمون کشیده شده.
‫این یه بازوی مارپیچی خارج از فضا ‫از کهکشان ما، یعنی راه شیری هستش.
‫خونۀ ما جزیره 400 میلیارد ستاره هستش.
‫راه شیری اسمش رو از ‫نوار متراکمی از ستاره ها می گیره
‫که در صاف ترین شب ها ‫در آسمون کشیده میشه
‫از نقطه نظر ما اینجا روی زمین،
‫ما کهکشان رو از داخل می بینیم.
‫ولی اگر که می تونستیم ‫به خارج از کهکشان سفر کنیم...
‫...می تونیم کل سازه رو ببینیم.
‫راه شیری به شکل یک جزیره نوریِ ‫محصور در تاریکی نمایان شد.
‫صدها میلیارد ستاره ‫در یک صفحه...
‫...که از وقتی که گیتی جوون بوده ‫وجود داشته.
‫فقط الان هست که ما می تونیم ‫گذشته اون رو کاوش کنیم.
‫اینکه چطور زاده شده.
‫اینکه چطور از بین مجموعه ای از ‫وقایع چشمگیر،
‫بزرگ شده تا تبدیل به کهکشانی بشه که ‫امروز در اون ساکن هستیم.
‫و اینکه چطور در نهایت، خاتمه پیدا می کنه.
‫ما در این داستان مسیر خودمون رو هم ‫پیدا کردیم،
‫اونطور که در داخل راه شیری زندگی می کنیم،
‫کمی بیشتر از نیمه راه یکی از ‫بازوهای باشکوهش...
‫...به دور یک ستاره کوچیک اما آشنا.
‫راه شیری به عبارتی یک جزیره هست.
‫تمام ستاره هایی که ‫می تونید در آسمون شب ببینید
‫بخشی از کهکشان ما هست.
‫نزدیکترین همسایه ما در کهکشان های بزرگ
‫دو میلیون سال نوری فاصله دارن.
‫پس قطعا این حس رو داره که ‫ما جدا موندیم و تنهاییم.
‫در اقیانوسی از تاریکی رها شدیم.
‫و این مسئله تا حدی صدق می کنه.
‫هیچ تکنولوژی قابل درکی نیست ‫که یه موقعی به ما این امکان رو بده...
‫...که بتونیم به صورتی فیزیکی ‫جزیره خودمون رو ترک کنیم،
‫ولی علم به ما این امکان رو میده تا ‫در تصوراتمون راه شیری رو ترک کنیم
‫تا کهکشان رو از چشم اندازهای غیرممکن ‫هم در فضا و هم در زمان ببینیم
‫و داستانش رو تعریف کنیم.
‫«جزیره نور» ‫«راه شیری»
‫(شمارش معکوس به زبان فرانسوی)
‫پرتاب!
‫تلسکوپ فضایی گایا ‫آژانس فضایی اروپا - 19 دسامبر 2013
‫یک ماموریت بیشتر از سایر ماموریت ها...
‫...به درک ما از کهکشان عمق بخشیده.
‫فضاپیمایی که نام یک الهه یونان باستان رو ‫به خودش گرفته.
‫همه چیز عالی عمل می کنه.
‫گایا.
‫به مرحله جداسازی بوسترها می رسه.
‫مادر اجدادی تمام حیات روی زمین.
‫چهار بوستر، چهار نقطه نورانی، ‫جدا میشن.
‫ماموریت گایا چیه؟
‫تا موقعیت های میلیاردها ستاره ‫در راه شیری رو...
‫...تقریبا میشه گفت تمامشون رو ‫برای اولین بار مشخص کنه.
‫«رسیدن به مدار نهایی»
‫«به فاصله 1.5 میلیون کیلومتر از زمین»
‫گایا روی محور خودش می چرخه...
‫...حسگرهای اون در تمامی جهات ‫کهکشان رو مورد بررسی قرار میدن.
‫هر ستاره به طور متوسط ‫70 بار نقشه برداری میشه...
‫...و این امکان رو به گایا میده تا ‫سرعت و جهت هر ستاره رو محاسبه کنه،
‫موقعیت های اونا رو با دقتی مشخص کنه....
‫...که به یک هزار ۱ درصد می رسه.
‫بیش از ۱.۵ میلیون ستاره در هر ساعت.
‫تقریبا دو میلیارد ستاره در مجموع، ‫تا اینجای کار.
‫تا نقشه ای رو بسازه که ‫قبلا هیچوقت شاهدش نبودیم.
‫داده های گایا با اختلاف پر جزئیات ترین ‫نقشه ستاره ای هست که تا به حال ساخته شده،
‫انقلابی در درک ما از راه شیری.
‫این داده هستش، ‫و به نظر میاد که شبیه...
‫...برداشت یک هنرمند از کهکشان باشه، ‫یه چیزی از سبک علم تخیلی،
‫ولی این یه نقشه سه بعدی با دقت بالا ‫از خونه ما هستش،
‫از جزیره ستاره های ماست،
‫و ما حتی می تونیم داخلش پرواز کنیم،
‫این نشون دهنده دقت نقشه برداری ‫از موقعیت هستش.
‫تمام این نقاط نورانی ستاره ها هستن،
‫بعضی هاشون تا 30 هزار سال نوری ‫با منظومه شمسی فاصله دارن.
‫نقشه این امکان رو به ما میده تا ‫با سرعتی غیرممکن در داخل کهکشان سفر کنیم
‫...ستاره های دوردست رو ‫دم دست بیاریم.
«نقشه کهکشانی گایا»
‫ولی این یه سفر به داخل زمان هم هست.
‫نکته خارق العاده این نقشه اینه که ‫این نقشه زنده اس،
‫به عبارتی. منظورم اینه که گایا ‫فقط موقعیت های این ستاره ها رو اندازه نگرفت
‫سرعت اون ها رو هم اندازه گرفت.
‫این یعنی می تونیم تشخیص بدیم که ‫اون ستاره ها به کجا میرن.
‫کهکشان در آینده به چه شکلی درمیاد،
‫ولی این رو هم می تونیم بگیم که ‫ستاره ها از کجا اومدن.
‫پس کهکشان در گذشته به چه شکلی بوده.
‫با معکوس کردن جهت حرکت هر ستاره...
‫...می تونیم گذشته هاشون رو برگردونیم...
‫...از میلیاردها سال در زمان سفر کنیم ‫و به گذشته بریم.
‫گایا علم جدیدی رو به راه انداخته،
‫علم باستان شناسی کهکشانی،
‫جایی که می تونیم درباره منشاء کهکشان خودمون ‫سوالاتی رو بپرسیم.
«۱۳.۶ میلیارد سال پیش»
‫اولین کهکشان ها فقط به فاصله ‫چند صد میلیون سال...
‫...بعد از بیگ بنگ ظاهر شدن.
‫یک سازه وسیع از گیتی گذشت...
‫...که به تار کیهانی شناخته میشد.
‫رشته های عظیمی از ماده تیره،
‫که همراهش جاذبه ‫گاز جمع شده متراکم تری رو جذب کرد...
‫...که توسط بخش های عظیم فضای خالی جدا شدن.
‫اولین ستاره ها جایی زاده شدن ‫که رشته ها از هم عبور کردن،
‫جایی که گاز به اندازه کافی متراکم بود ‫تا تحت گرانش خودش فروبپاشه...
‫...و برای ستاره ها تا مشتعل بشن.
‫ستاره های جدید در تعداد میلیاردی شون ‫شکل گرفتن...
‫...با کشش گرانشی متقابلشون ‫به همدیگه چسبیدن.
‫این ها اولین کهکشان ها بودن.
‫در بین اون ها، راه شیری قرار داره
‫که به شکل جنینی خودش هست،
‫با ساختاری به مراتب کوچیکتر ‫و نامنظم تر از...
‫...کهکشانی مارپیچی بالغی که ‫امروز در اون ساکن هستیم.
‫جزئیات دقیق زایش راه شیری ‫موضوع تحقیق باقی می مونه،
‫ولی به لطف مشاهدات امروزی،
‫داستان اینکه کهکشان ما چطوری ‫از اون پیدایش اولیه رشد کرده...
‫...داره خیلی بیشتر به چشم میاد.
‫داده های گایا این امکان رو به ما میده ‫تا ببینم که راه شیری...
‫...چطور در طول تاریخش تکامل پیدا کرده،
‫و یکی از سرنخ ها که نشون میده ‫تاریخچه جالبی داشته...
‫...می تونه توی این انیمیشن دیده بشه.
‫می تونید ببینید که اکثر ستاره ها ‫در مدارهای خیلی منظمی...
‫...به دور مرکز راه شیری می چرخن...
‫...که دقیقا همون چیزیه که انتظارش رو دارین
‫ولی می تونید اینجا ببینید که ‫بعضی از ستاره ها...
‫...مدارهای خیلی متفاوتی دارن
‫انگار که همه جا در حال پرواز هستن
‫و این به ما میگه که در یک مقطعی...
‫...موقعی که کهکشان ما در گیتی حرکت می کرده ‫یک اتفاق چشمگیر رخ داده
«۱۲ میلیارد سال پیش»
‫در سراسر گیتی،
‫صدها میلیارد کهکشان در حال شکل گرفتن بودن
‫بعضیاشون، فقط ده دوازده تاشون، ‫در نزدیکی راه شیری زاده شدن...
‫...اونقدر نزدیک که گرانش کششی متقابل اونا ‫اونا رو به هم نزدیک کرد...
‫چیزی رو تشکیل داد که الان به اسم ‫گروه محلی کهکشان ها می شناسیم،
‫مجمع الجزایر خونه ما
«۱1 میلیارد سال پیش»
‫شش میلیارد سال ‫قبل از اینکه زمین شکل بگیره،
‫بعضی از ستاره های راه شیری ‫سیاره های خودشون رو داشتن
کپلر-۴4۴اف
‫دنیاهای اولیه که قرار بود ‫شاهد...
‫...تغییر شکل پیدا کردن کهکشان باشن.
‫نکته شگفت انگیز اخترشناسی اینه که ‫می تونید به آسمون نگاه کنید...
‫...و حتی اگر که نتونید دنیاها رو ببینید
‫می تونید اونا و داستان هاشون رو تصور کنید
‫اونجا...
‫...در نزدیکی ستاره روشن وِگا ‫کپلر ۴4۴ قرار داره،
‫اون ستاره باستانی کم نور ‫و سیاره هایی که به دورش می چرخن،
‫که تا حد زیادی ‫تمام تاریخچه کهکشان راه شیری رو دیده.
‫و بعدش شاید توی آسمون بچرخیم...
‫...به فاصله خیلی کمی از سیاره صورت فلکی
‫که همه می تونن تشخیصش بدن
‫و اون رو دنبال می کنیم
‫یه ستاره واقعا کم نور اینجاست
‫نمی تونید با چشم غیرمسلح ببینیدش
‫اونقدر وصف ناپذیره که حتی اسم هم نداره. ‫شماره داره.
‫بهش اچ دی ۷۳3۹۴ گفته میشه.
‫ولی اون ستاره یک ستاره بیگانه هستش.
‫توی یک کهکشان دیگه زاده شده،
‫و در یک برخورد کهکشانی ‫با یک کهکشان کوچیکتر...
‫...وارد راه شیری شده.
‫و کپلر 444 که اونجاست ‫شاهد تمام این چیزا بوده
‫و شاهد این بوده که راه شیری ‫به یک آشوب کشیده شده
«10میلیارد سال پیش»
‫چهار سیاره به دور کپلر-444 می چرخیدن
‫و چیز جدیدی ‫در آسمون هاشون اتفاق افتاد
‫کهکشان کوچیکتری ‫داشت به راه شیری نزدیک میشد...
‫...با ستاره هایی که آبی روشن می سوزن.
‫گایا انسلادوس.
‫عضوی از گروه محلی،
‫تقریبا یک چهارم اندازه کهکشان خودمون
‫بیش از صدها میلیون سال، ‫کهکشان ها بهم دیگه برخورد کردن...
‫...ستاره های گایا انسلادوس ‫به اعماق قلب راه شیری نفوذ می کنن.
‫ولی کهکشان ما سر جای خودش ایستاد...
‫...و میلیون ها ستاره که به سمتش میومدن رو ‫به تسخیر خودش درآورد.
‫تمام یک کهکشان به طور کامل بلعیده شد.
‫این ستاره های بیگانه ‫تا امروز توی کهکشان ما موندن.
‫داده های گایا به ما میگن که ‫برخورد ها نیروی پیشرانه...
‫...تکامل کهکشانی هستن.
‫بعضی کهکشان ها به ادامه حیاتشون ‫به عنوان جزایر ستاره ای مستقل ادامه ندادن..
‫...در حالی که بقیه رشد و نمو پیدا کردن.
‫بقای اونی که از همه بزرگتره ‫واضح و آشکاره.
‫وقتی که کهکشان ها برخورد می کنن...
‫...اون عبارت تصاویر فیلم های بلای هالیوودی ‫رو به ذهن آدم میاره...
‫...ستاره هایی که شکافته میشن، ‫ولی اصلا همچین اتفاقی نمیفته.
‫منظورم اینه که، ‫اگر تصور کنید که خورشید ما...
‫...مثلا اندازه یه سنگ ریزه کوچیک ‫یا دونه ماسه رو در نظر بگیرید،
‫نزدیک ترین ستاره همسایه ‫در این منطقه از کهکشان...
‫...جایی در بالای اون تپه ها میشه.
‫فواصل بین ستاره های خیلی زیاده.
‫ستاره ها به همدیگه برخورد نمی کنن،
‫پس وقتی که کهکشان ها روی هم اثر بذارن، ‫ستاره ها پخش و پلا میشن.
‫شکل کهکشان تغییر پیدا می کنه، ‫ولی هیچی نابود نمیشه.
‫و در واقع، ‫گاهی وقت ها برخورد های کهکشانی...
‫...می تونه موتور خلقت باشه.
‫گایا انسلدوس، کهکشان بیگانه،
‫که همراه خودش مواد تازه ای از ‫گاز بین ستاره ای رو آورده.
‫ماده خام تشکیل ستاره.
‫برای زمانی، این گاز ‫میزان ستاره های جدیدی که...
‫...راه شیری می تونست بسازه رو بالا برد
‫...به رشد اون کمک کرد.
‫ولی خیلی قبل تر از زاده شدن ستاره ما،
‫دوران برخورد گایا انسلدوس ‫خاتمه پیدا کرد.
‫اینکه چه چیزی باعث تشکیل خورشید شد
‫یک معمای قدیمی باقی مونده.
‫ولی تلسکوپ گایا سرنخ هایی جدیدی رو...
‫...از منشاء اون پیدا کرده...
‫...در وقایعی که میلیاردها سال بعد ‫اتفاق افتاده...
‫...وقتی که جزیره ستاره های ما ‫به تکاملش ادامه داد.
‫در سواحل دوردست راه شیری،
‫گایا سازه ای از نسبت های حماسی رو ‫بررسی کرد.
‫جویباری از ستاره ها ‫که به دور کهکشان رفتن.
‫این جویبار از ستاره های عظیمه.
‫تقریبا از لحاظ مقیاس ‫غیرقابل تصوره.
‫به آسمون شب نگاه کنید، ‫اون ستاره هایی که می تونید ببینید
‫در بیشترین حالت ‫چند هزار سال نوری فاصله دارن.
‫بهش فکر کنید، نور سفرش به سمت ‫چشم شما رو شروع کرده
‫اونم از دورترین ستاره های ‫از زمانی که فرعون های مصری حکومت می کردن.
‫بعدش اگر که به راه شیری نگاه کنید،
‫به سواحل کهکشانمون نگاه کنید،
‫نوری از فاصله چند ده هزار سال نوری ‫ رو می بینید.
‫منظورم اینه که، اون نور سفرش رو ‫از وقتی که نئاندرتال ها...
‫... اینجا در اروپا بودن شروع کرده.
‫ولی این جویبار کهکشان رو به آغوش کشیده.
‫صدها هزار سال نوری هست.
‫سازه ای به اون بزرگی ‫نیاز به توضیحات داره.
‫جویبار باقی مونده هستش، ‫فرض کنید رد پاهایی هستش،
‫از یک اتفاق خیلی خشن.
‫گایا منشاء این سازه عظیم رو...
‫...از طریق توانایی منحصر به فرد تلسکوپ ‫برای کمک به ما...
‫...تا بتونیم در زمان سفر کنیم...
‫...به ما ثابت کرده.
‫داده ها داستانی از...
‫...عصر جدید زایش ستاره رو تعریف می کنن.
‫از تغییر حالت پیدا کردن راه شیری...
‫...که توسط یک برخورد کهکشانی دیگه ‫شروع شده.
‫یک کهکشان دیگه از گروه محلی ما بود.
‫کهکشان کوتوله قوس.
‫شاید 20 مرتبه کوچیکتر از راه شیری باشه،
‫در برخورد از هم پاشید.
‫کوتوله قوس مواد اولیه حیاتی تازه رو...
‫...برای زایش ستاره آورد.
‫این صدای مشترک ترین عنصر ‫در گیتی هستش.
‫این رادیو تلسکوپ ‫به سمت راه شیری گرفته شده،
‫که تازه از افق اونجا ‫پشت اون ابرها بالا اومده.
‫و چیزی که دارید بهش گوش میدید ‫این گاز هیدروژن هستش.
‫رادیو تلسکوپ سیگنال ضعیف هیدروژنی رو...
‫...از اون سمت کهکشان رو تشخیص میده.
‫هیدروژن در راه شیری پیدا میشه،
‫گاهی اوقات به شکل ابرهای ستونی، ‫که سال های نوری ارتفاع دارن.
«ستون های آفرینش» «سحابی عقاب»
«سحابی سر اسب»
«سحابی فرشته برفی»
‫این مناطق کارخونه های ستاره هستن،
‫جایی که ابرهای متراکم گاز هیدروژن ‫تحت جاذبه از بین میره...
‫...تا ستاره های جدیدی رو شکل بده.
‫اتم های هیدروژن امواج رادیویی رو...
‫...در طول موج های خیلی بخصوص، ‫۲۱ سانتی متری ساطع می کنن.
‫و همینطور که صحبت می کنم، ‫اون تابش داره توسط رادیو تلسکوپ گرفته میشه.
‫تصور کنید که اتم هایی اونجاست، ‫و از اونجا،
‫منظورم، هزاران، ‫فاصله ده ها هزار سال نوری هست.
‫در یک مقطعی، ‫خیلی خیلی در گذشته،
‫تشعشع بیرون میاد،
‫و ما می تونیم بهش گوش کنیم.
‫پس داریم به نیروی حیات کهکشانمون گوش می کنیم
«۵.۷ میلیارد سال پیش»
‫با گذشتن کوتوله قوس از راه شیری،
‫گاز تازه ‫و انرژی تازه رو به همراه آورد.
‫برخورد امواجی رو ‫به سراسر راه شیری فرستاد...
‫...عصر تماشایی دیگه ای از ‫شکل گیری ستاره رو رقم زد.
‫و در مناطق خارجی کهکشان...
‫...ستاره خود ما زاده شد.
‫طولی نکشید که زمین ‫به خورشید ملحق شد.
‫و در کنار همدیگه...
‫...به سفرشون در کهکشان راه افتادن.
‫ما در کهکشان راه شیری بدنیا اومدیم...
‫...ولی شاید هم حاصل یک برخورد بوده باشیم.
‫نمی تونیم به یقین بگیم که...
‫...کوتوله قوس باعث تشکیل خورشید ما شده.
‫تاریخش به اندازه کافی دقیق نیست
‫و درک ما از اون اونقدر عمیق نیست.
‫ولی می تونیم بگیم که ‫زایش خورشید مصادف با...
‫...میزان بهبود یافته تشکیل ستاره ‫در راه شیری شده...
‫...که علتش اون برخورد بوده.
‫ولی این آخر داستان نیست،
‫چون به عبارت خیلی منطقی ای، ‫برخورد هنوز در راهه.
‫بقایای کوتوله قوس...
‫...هنوز دارن بر مدار لبه های راه شیری ‫می چرخن.
‫طی پنج میلیارد سال اخیر،
‫این کهکشان دو بار دیگه از مسیر ما رد شده...
‫...هر برخورد منجر به ‫زایش نسل جدیدی از ستاره شده.
‫نور افشانی تازه ای ‫به درون بازوهای مارپیچی کهکشان ما.
‫ریزه کاری های نهایی ‫روی آفرینش یک شاهکار کهکشانی.
‫شاعر جان دان، خیلی خوب نوشته که،
‫«هیچ انسانی یک جزیره جدا نیست،
‫«هر انسانی یک تکه از قاره هست، ‫جزئی از کل،»
‫منظورش این بود که هیچ بنی بشری ‫نمی تونه خودش رو...
‫...از بقیه بشریت جدا کنه ‫چون ریشه ها و سرنوشتمون...
‫...خیلی عمیق در هم تنیده شدن،
‫در نتیجه باید عمیقا ‫مراقب همدیگه باشیم.
‫و همین مورد در مورد کهکشان ها صادقه.
‫هیچ کهکشانی برای خودش یک جزیره نیست.
‫و تاریخچه راهی شیری به...
‫...۱۳ میلیارد سال یا بیشتر برمی گرده.
‫تا حد زیادی کل تاریخچه گیتی میشه،
‫و داستانش، داستانی از برخوردها ‫و عمل متقابل...
‫...بین کهکشان هایی از رودخونه ها ‫و جریاناتی از جویبارهای ستاره هاست...
‫...که در خلاء بهم می خورن و ‫تشکیل دنیاهایی مثل دنیای ما رو رقم می زنن.
‫شما، من، همه می تونن ‫منشامون رو دنبال کنن...
‫...تا به یک برخورد بین کهکشان ها برسن.
‫شما شاید کوچیک باشید، ‫ولی نتیجه وقایع بزرگید.
‫و اون وقایع بزرگ متوقف نشدن.
‫ما اینطور حس می کنیم چون ما ‫رویدادهایی که بیش از میلیاردها سال پیش....
‫...با وجود میلیاردها ستاره رخ داد رو ‫درک نمی کنیم.
‫ولی نکته خاص این دوره از تاریخ اینه که ‫می تونی با اعتماد به نفس صحبت کنیم،
‫نه تنها از گذشته کهکشانمون بگیم،
‫بلکه از آینده کهکشانمون بگیم.
‫و هر چقدر که به طور اجتناب ناپذیر ‫اون جزایر ستاره ای...
‫...توی گیتی حرکت کنن، ‫تغییر دوباره اتفاق میفته.
‫ما با درک تازه ای از جایگاهمون ‫در کهکشان...
‫...به آینده می ریم.
‫ما ساکنین سیاره کوچیکی هستیم...
‫...که به دور یک ستاره عادی می گرده،
‫جایی که یک اتفاق خارق العاده افتاده.
‫ولی هر چند که کهکشان ما رو ساخته، ‫ولی برای ما ساخته نشده.
‫ما محصول جانبی اتفاقی گذشته اون هستیم.
‫و ما شاهدان منفعل ‫تکامل در حال انجام اون میشیم.
‫راه شیری نجات یافته بزرگ هست،
‫و پژواک گذشته متلاطم اون...
‫...رسما در آسمون نوشته شده. ‫اونجا، در جنوب غرب،
‫بقایای کوتوله قوس، ‫نخاله های اون برخورد...
‫...جایی در حواشی راه شیری ‫هنوز سرگردانه.
‫و در اون جهت، ستاره شباهنگ ‫در شرق بالا میاد...
‫...در صورت فلکی سگ بزرگ،
‫بقایای یک کهکشان کوتوله دیگه هست...
‫...که فکر می کنیم خیلی وقت پیش ‫با ما برخورد کرده.
‫پس راه شیری تقریبا هر چیزی که ‫به این منطقه از فضا بیاد رو می بلعه...
‫...چون بزرگترین کهکشان محله هست...
‫...به استثنای یک کهکشان.
‫گروه محلی منزلگاه یک کهکشان دیگه هست ‫که از لحاظ اندازه رقیب کهکشان ماست.
‫کهکشانی که جلوی چشممون قایم شده.
‫درست اون بالا،
‫بین صور فلکی ذات الکرسی
‫و چهارگوش پگاسوس،
‫یک تیکه مه آلود کم نور در آسمون هست،
‫تقریبا دو برابر قطر ماه کامل رو داره،
‫قطعا می تونید با دوربین دو چشمی ببینیدش.
‫و حتی توی شهر، ‫می تونم با همچین دوربینی ازش عکس بگیرم.
‫اوناهاش!
‫اون شیء کهکشان آندرومدا هستش.
‫می بینید که به یک شکل مارپیچی هست.
‫حتی می تونید توی این عکس ببینیدش.
‫از جهات زیادی، آندرومدا کهکشان دوقلوی ماست.
‫و اون دوقلویی هستش که ‫تونستیم با جزئیات باورنکردنی ای کشفش کنیم.
‫سه، دو، یک.
‫و بلند شدن شاتل فضایی آتلانتیس...
‫...در آخرین سفر برای بهبود بخشیدن ‫به قدرت دید هابل...
«تلسکوپ فضایی هابل» آخرین ماموریت - 11 می 2009
‫...به سمت عمیق ترین شکوه گیتی مون.
‫در انتظار جداسازی اس آربی.
‫تلسکوپ فضایی هابل
‫در چهارمین دهه ماموریتش هست.
‫ماموریت در حال انجامش ‫بعضی از با جزئیات ترین تصاویر...
‫...که تا به حال از گیتی دیده شده رو ‫به ما داده.
‫طی سالیان،هابل به طور مرتب...
‫...توجهش رو به آندرومدا جلب کرده
‫...۲.۵ میلیون سال نوری از زمین.
‫سازه ای مارپیچی رو نقشه برداری کرده ‫که شبیه به مارپیچ راه شیری هست...
‫...با اون دقت خوبی که نه تنها تونستیم...
‫...حرکت ستاره های آندرومدا رو محاسبه کنیم،
‫بلکه حرکت خود کهکشان رو هم محاسبه می کنیم.
‫و حالا می دونیم که تمام کهکشان ‫داره به سمت ما میاد.
‫با سرعتی بیش از ‫400 هزار کیلومتر بر ساعت.
‫حالا شاید با خودتون فکر کنید که، ‫یه برخورد دیگه چیه؟
‫منظورم اینه که، ‫راه شیری در تمام تاریخ گیتی...
‫...از این برخوردها جون سالم به در برده.
‫خب، این برخورد متفاوته ‫چون کهکشان آندرومدا از ما بزرگتره.
‫راه شیری، اونجوری که امروز می شناسیمش، ‫جاودانه نیست.
‫و زمین شاهد مرگ اون میشه.
«۴.۵ میلیارد سال در آینده»
‫دو کهکشان در یک آسمون،
‫به تدریج، ولی به طرز سختی ‫در یکی ادغام میشن.
‫در برخوردی که، ‫آخرین انفجار عظیم تشکیل ستاره شکل می گیره.
‫ولی این خیلی با برخوردهای قبلی متفاوت میشه.
‫این بار،
‫کهکشان ما به دیدار همزاد خودش میره.
‫کهکشان های بزرگ مچ های مارپیچ همدیگه رو ‫خم می کنن...
‫...ستاره ها پخش و پلا میشن...
‫...تا وقتی که هیچ اثری از ‫سازه های اصلی باقی بمونه.
‫تقدیر راه شیری مشخص شده.
‫آندرومدا یکی از اولین مجموعه ادغام ها هستش
‫در حالی که بقیه کهکشان های گروه محلی ما ‫به هم نزدیک میشن،
‫توسط گرانش به سمت همدیگه میرن.
‫ولی هابل این امکان رو به ما داده ‫تا حتی نگاهی به آینده داشته باشیم.
‫به فراتر از گروه محلی نگاه می کنه...
‫...به سمت لبه گیتی قابل دیدن،
‫و شاهد این میشه که هر کهکشان دوردستی ‫داره از ما دور میشه.
‫در آخرین چرخش، ‫این کهکشان های پس رونده...
‫...نکته عمیقی درباره ماهیت خود گیتی رو ‫به ما میگن.
‫ما توی گیتی در حال گسترشی زندگی می کنیم.
‫در واقع، ما توی گیتی ‎ای زندگی می کنیم ‫که داره در گسترشش شتاب می گیره،
‫پس تمام کهکشان ها دارن ‫از همدیگه فاصله می گیرن،
‫و در آینده دور ‫چنان سریع از همدیگه دور میشن...
‫...که اگر یک پرتو نور رو ‫به کهکشان ها بفرستیم،
‫هرگز به اونا نمی رسه.
‫میلیاردها سال از الان، ‫بقایای راه شیری...
‫...مجموعه ای تنها و غول آسا ‫از ستاره ها رو تشکیل میده...
‫...بقایای ادغام شده ‫از گروه محلی...
‫...تنها، در حالی که هر کهکشان دیگه ‫به دوردست عقب میره.
‫در نهایت، تمام کهکشان ها ‫از دید خارج میشن،
‫و کهکشان ما
‫در نهایت...
‫...در انزوای کامل می مونه.
‫یک جزیره...
‫...به خودی خودش.
‫به نظرم توی خوب وقتی ‫در تاریخ گیتی هستیم...
‫...چون می تونیم به آسمون نگاه کنیم ‫و کهکشان ها رو ببینیم.
‫اخترشناس های آینده دور ‫شاید تصور کنن که...
‫...اونا توی گیتی ای زندگی می کنن که ‫از میلیاردها جزیره میلیارد ستاره ای پر هست،
‫ولی نمی تونن این رو ثابت کنن.
‫اونا نمی تونن مقیاس صحیح ‫و شکوه گیتی رو ببینن.
‫«کاوش در گیتی»
‫ما سعی کردیم کمربند ستاره ای رو درک کنیم...
‫...که از زمان یونان باستان ‫در طول آسمان شب کشیده شده.
‫داستان کهکشان ما، راه شیری، ‫اینکه چطور شروع شده،
‫چطور شکل گرفته
‫و اینکه چطور تغییر شکل پیدا کرده ‫واقعا داستان ماست.
‫در داخل راه شیری،
‫همیشه چشم انداز نسبتا کجی از...
‫...اونطور که راه شیری به نظر میاد دارید.
‫پس ما داخلش هستیم.
‫خب کاری که دوست داریم انجام بدیم اینه که ‫بریم بالاش و از بالا به پایین نگاه کنیم
‫و ببینیم که چه شکلیه.
‫اگر که میلیون ها برابر سرعت نور سفر نکنید..
‫...نمی تونید این کار رو بکنید، و ما نمی تونیم،
‫تنها راهی که برامون می مونه تا انجامش بدیم
‫اینه که دقیق بفهمیم که تمام ستاره ها کجان،
‫مخصوصا چقدر از ما فاصله دارن.
‫گویان فرانسه ‫(اکتبر 2013)
‫گایا فضاپیمای آژانس فضایی اروپا هستش،
‫که در اصل یه چیز کوچیک خیلی ساده اس.
‫دو تلسکوپ اون نور رو می گیرن، ‫به پایین می فرستن
‫داخل یک دوربین غول آسا. در واقع میشه گفت ‫بزرگترین دوربینی که به فضا فرستاده شده.
‫اونقدر می تونه به طور دقیق ‫موقعیت ستاره ها رو ببینه
‫که می تونید لبه یک سکه یورویی روی ماه رو ‫از زمین ببینید.
‫و این مغز آدمو منفجر می کنه.
‫پرتاب!
‫پرتاب گایا ‫(19 دسامبر 2013)
‫یک پرتاب زیبا بود. ‫واقعا تماشایی بود.
‫بعدش وارد این وضعیت خطرناکی شدن ‫که باید محافظ خورشید رو باز می کردن.
‫باز شدنش حیاتی بود
‫تا از بار فضاپیما ‫در مقابل خورشید محافظت کنه.
‫و اون لحظه مرگ و زندگی بود.
‫خبر خوبی هستش.
‫گایا با اندازه گیری اختلاف منظر کار می کنه.
‫دقیقا به همون شکلی که ‫چشم ها و مغز شما کار می کنن،
‫اینجوری می تونید تشخیص بدید که ‫یک شی چقدر دوره
‫به خاطر اختلاف جزئی و زاویه ای که ‫از این چشم تا اون چشم هست.
‫پس کاری که با گایا انجام میدیم اینجوریه که ‫یه تصویر در تابستون می گیریم
‫و یه تصویر در زمستون،
‫و در اون مقطع، ‫گایا نصف راه دور خورشید رو رفته،
‫در نتیجه این دو چشم دو برابر شعاع ‫مدار زمین هستن.
‫و ما اینجوری اختلاف منظر رو درست می کنیم.
‫تمام این روند یک نسخه بزرگ ‫از سر شماست.
‫آخرین داده هایی که از گایا رسید ‫در دسامبر 2020 بود،
‫و چیزی که واقعا هیجان انگیزه اینه که ‫ما تونستیم تا...
‫...فواصل و حرکات ستاره ها رو...
‫...تا سطح خیلی بهتری از دقت به دست بیاریم.
‫اکثر ستاره ها در صفحه راه شیری
‫همشون در یک جهت حرکت می کنن،
‫به صورت ساعتگرد ‫به دور مرکزیت کهکشان می چرخن،
‫و یکی از هیجان انگیزترین چیزایی که...
‫...از اولین داده به دست اومد ‫نمونه بزرگی از ستاره هایی پیدا شد...
‫...که به نظر میومد دارن نسبت به ‫اکثریت ستاره ها در صفحه راه شیری
‫ در جهت مخالف دارن می چرخن،
‫و این واقعا غافلگیرکننده هستش.
‫احتمالا همشون از یک کهکشان دیگه اومدن،
‫پس این ستاره های بیگانه هستن که ‫به کهکشان آورده شدن.
‫ستاره های بیگانه از کهکشان هایی که ‫خیلی وقت پیش همسایه گوشه گیتی بودن.
‫نکته مهمی که باید ‫در مورد همسایه های کهکشانی خودمون بدونیم
‫اینه که هیچی در واقع بی حرکت نیست.
‫همه ما داریم به سمت همدیگه نزدیک ‫یا دور میشیم.
‫و یه اجرایی داریم انجام میدیم.
‫و پیش بردن رقص کهکشان ها
‫اغفال کننده ترین شکل ماده گیتی هستش.
‫ماده تاریک چیزی هستش که جاذبه داره ‫ولی هیچ نوری رو تولید نمی کنه.
‫ما رو احاطه می کنه.
‫در واقع، به جرم موجود در کهکشانمون ‫غالب میشه،
‫و با این حال ما نمی دونیم که چی هستش.
‫نمی تونیم لمسش کنیم. ‫نمی تونیم حسش کنیم.
‫تونستیم خیلی دقیق ‫نحوه حرکت ستاره ها رو...
‫...از رو سرعت های شعاعی اندازه بگیریم، ‫که مقابل و دور از ماست،
‫و این قضیه این امکان رو به ما داد ‫که برای اولین بار دقیق اندازه بگیریم...
‫...که ماده تاریک چطور در نزدیکی ما پخش شده.
‫تیم اطلاعات اینکه ماده تاریک چطور...
‫...مجموعه ای از برخوردهای کهکشانی رو ‫رهبری کرده رو کنار هم گذاشت...
‫...که میلیاردها سال طول کشیده.
‫ماده تاریک واقعا در برخوردهای کهکشانی مهمه
‫چون خیلی فراوونه،
‫پس واقعا تعامل گرانشی بین کهکشان ها رو ‫پیش می بره.
‫این ماده تاریک هستش که معین می کنه ‫برخورد چقدر خشن باشه،
‫چقدر سریع و با چه شدتی...
‫...کهکشان ها به هم نزدیک بشن ‫و برخورد کنن.
‫از جهات زیادی، مشخص می کنه که بعد از برخورد ‫چی به سر کهکشان ها بیاد.
‫پس چیزی که گایا به ما نشون داد ‫این نیست که این اتفاق پذیرفتنیه
‫به ما نشون داد که اتفاق افتاده.
‫به این شکل اتفاق افتاده.
‫پس دیگه حدس و گمان نیست. ‫علم کَمی هست.
‫کهکشان چیز پویایی هستش. ‫یک ارگانیسم زنده در نظر بگیریدش.
‫داره نفس می کشه، تغییر می کنه، ‫تغییر شکل میده.
‫همه چیز آخر سر جمع میشه ‫تا به ما بگه که چطور به اینجا اومدیم
‫و جایگاهمون در گیتی واقعا کجاست.
‫در قسمت بعدی، ‫ابرسیاهچاله کهکشانمون رو بررسی می کنیم.
‫هیولایی که می تونه دنیاها رو نابود کنه...
‫...زمان رو متوقف کنه
‫و داره مجبورمون می کنه تا درکمون از واقعیت ‫رو دوباره ارزیابی کنیم.
‫با دانشگاه اوپن یونیورسیتی ‫به داخل گیتی سفر کنید
‫و اطلاعات بیشتری درباره ستاره ها، سیارات ‫و کهکشان رو با این پوستر رایگان یاد بگیرید
‫پوستر خودتون رو با گرفتن شماره ‫03003035746 سفارش بدید.
‫یا به وبسایت bbc.co.uk/theuniverse برید
‫و لینک ها رو دنبال کنید ‫تا به دانشگاه اوپن یونیورسیتی برسید.