از سال 1939 تا سال 1952
ويراني هاي جنگ و تولد زباني جديد در سينما
ما در اين قسمت به سراغ دوران درخشان حضور اورسون ولز در سينما خواهيم رفت
و نيز بخش تاريك سينماي آمريكا در دهه 1940 را بررسي خواهيم كرد
ايتاليا 1939
يك راهمپايي گسترده صورت گرفته است
اين فروشنده يعني موسوليني در اين جا برتري و خلوص بشر را به فروش مي رساند
او با اين مرد هيتلر دوست شد
اين دو رفيق بخش از اعظمي از جهان را نابود كردند
از درون خرابي هاي ايتاليا زبان جديدي از سينما تحت عنوان نئورئاليسم متولد شد
شيوه ايي از فيلمسازي كه در آن اثرات و تلفات جنگ به تصوير كشيده مي شد
اين يكي از مشهورترين صحنه هاي فيلم هاي اين مكتب است اتفاقي دردناك و ناگهاني به شكلي رئاليستي به تصوير كشيده مي شود
فيلم ها در دهه 40 ميلادي
به اين تلخي شده بودند چون زندگي به اين تلخي شده بود
اما پيش از اينكه فيلم ها اين چنين تلخ و دردناك باشند
موضوع روز فيلم دليجان و يا فيلم هاي اورسون ولز بود
فيلم « دليجان » از جان وين يك ستاره ساخت
دوربين با سرعت به سمت صورت وي حركت ميكند
آره
سلام كيد
سلام كرلي
سلام باك
خانوادت چطورند ؟
اين فيلم نود و چهارمين فيلم جان فورد بود
در اينجا فورد در اين لوكيشن مورد علاقه اش در حال گفت وگو است
اين مصاحبه توسط يك فيلمساز بزرگ ديگر يعني پيتر باگدانوويچ انجام شده است
اين مصاحبه كاملا نشان مي دهد كه جان فورد چقدر از تحليل هايي كه از فيلم هايش مي شود متنفر است
برداشت اول
بيشتر از يك برداشت كه نمي خواي بري ؟ درسته ؟
شروع كن
آقاي فورد من مي دانم كه ديدگاه شما نسبت به دنياي غرب
سال به سال افسرده تر وسياه تر مي شود
براي مثال من دو فيلم ارابه ران و
مردي كه ليبرتي والانس را كشت را باهم مقايسه ميكنم
آيا شما از اين موضوع آگاه بوديد كه حال و فضاي فيلم عوض شده است؟
نه
حالا كه من بهش اشاره كردم آيا چيزي هست در مورد آن به ما بگوييد ؟
من نمي دونم چي داري ميگي
آيا شما با اين قضيه موافقيد كه حرف اصلي فيلم قلعه آپاچي
سنت گرايي است در واقع در آن فيلم عقايد سنتي ارتش
از عقايد افراد مهم تر است ؟
كات
فورد دوست نداشت درمورد فيلم هايش صحبت كند اما ديگران در مورد آثار او بسيار گفته اند
يك منتقد نوشته است كه جان فورد در فيلم هايش
زندگي هاي متزلزل و قهرمانه هاي افسانه ايي رو به زوال را به تصوير مي كشد
فيلم « دليجان » يك افسانه سينمايي است
فيلم داستان گروه از افراد مختلف است كه در يك دليجان در حال سفرند
يكي از اين افراد يك زن روسپي است كه به ديگران محل نمي گذارد
ولي زن با يك كابوي به نام رينگو كيد را دوست دارد
بسياري از نماهاي داخلي دليجان با استفاده از سيستم بك پروجكشن فيلمبرداري شده است
فورد بين فضاي تنگ و وتنگنا ترسي در داخل دليجان و
نماهاي كلاسيك معمولي با تركيب بندي هايي ساده مثل اين صحنه كنتراست به وجود آورده است
در اين مكان رينگو با شجاعت جلوي دختر
خودي نشان مي دهد
درسته ..من يك بزدلم مي دونم كه هستم
به خاطر همينه كه كارهاي احمقانه مي كنم
هشت يا نه بار خودم را عوض كردم
كه ثابت كنم كه بزدل نيستم
اما بعد ازيه مدت همه چيز تمام شد من هنوز مي دونم ،هنوز ميدونم
كه يك بزدلم
من هميشه در فيلم هايم يك قهرمان ساكت و ساده انتخاب ميكنم
كه كسي به وي توجه نمي كند در صورتي كه اين شخص بسيار
با دل و جرات تر و شجاع تر آدم هاي لاف زن و يا پر ادعا
و يا رفقاي رك گويمان است
او فقط يك مرد ساده است كه دست به كارهاي شجاعانه و دلاورانه مي زند
در اين صحنه رينگو و دختر زندگي جديدي را آغاز ميكنند
در علم اسطوره شناسي و كهن الگوها اين شايسته سالاري غرب است
خيلي خوب كيد...بهت گفتم دنبال من راه نيفت
فورد در اين صحنه به فضا عمق داده است
فيلم « دليجان » شكل جديد بصري به سينما داد كه بعدها به شكل
عمق دادن به فضا و نيز تصوير فوكوس با عمق ميدان زياد در سينماي دهه 40 مورد استفاده قرار گرفت
كه البته ما در قسمت هاي قبل در ژاپن
و در فيلم هاي ميزوگوچي اين نوع فوكوس با عمق ميدان زياد را تماشا كرديم
ولي فورد و فيلمبردارش عمق در فضا را با عمق در فوكوس تصوير تركيب كردند
..:: ارائه شده توسط وب سايت بلبل جان ::.. ‏.:: www.bolboljan.net ::.
اين در حالي بود كه در آن دوران استفاده از لنزهاي با فاصله كانوني زياد مد بود
لنز هايي كه تصاويري با فوكوس هاي با عمق كم و چشم ها واضح و دور تا دور موها نرم
و البته با پس زمينه ايي مات خلق مي كردند
فوكوس با عمق ميدان زياد كه توسط لنزهاي وايد گرفته مي شد به بازيگر ها و اجزاي صحنه اين
اجازه را مي داد كه به طور واقعي در فاصله دور و يا نزديك دوربين قرار گيرند
و واضح ديده شوند
در فيلمبرداري با عمق ميدان زياد در فواصل بين اجزاي صحنه تاكيد مي شود
زماني كه نما داخلي در اتاق است تصوير چنين چيزي فوق العاده ايي خواهد بود بخصوص اگر دوربين در ارتفاع پايين قرار گيرد
چون در اين موقعيت بين سقف و تصوير پس زمينه عمقي ايجاد شده
و خطوطي با تركيب بندي قابل توجه ايي به وجود مي آيند
اين عمق ايجاد كردن در فضا و نيز در تصوير
به مخاطب اين اجازه را مي داد كه خود انتخاب كند كه به كجا نگاه كند
همانگونه كه آيزنشتاين در اوايل دهه 20
سبك جديدي از تدوين را به وجود آورد
كه به چشم ما اجازه مي داد تصاوير را عوض كند
و مكان را به مكان ديگر تبديل كند
ابداعات فيلم « دليجان » تاريخ سينما را تغيير داد
يكي از افرادي كه بيش از 30 بار فيلم دليجان را در سال 1940 ديده بود
اين مرد است اورسون ولز مردي كه در اينجا در حال قدم زدن در صحنه است
شعبده باز سينما كه به غول سينما تبديل شد
در اين صحنه از فيلم اول وي همشهري كين
به نظر ولز و فيلمبردارش گرگ تولند
تا آنجا كه مي توانستند به صحنه و تصوير خود عمق داده اند
ولز خود نقش يك روزنامه نگار مغرور را ايفا ميكند
او در فاصله ي كمتر از يك متري دوربين است
اورت سولان آنقدر دور ايستاده است كه كوچك تر از دماغ ولز به نظر مي رسد
اين عمق دادن در مكان منجر به نوعي قياس اندازه ها شده است
اين نوع مقايس مثل سايه اي اكسپرسيونيستي در فيلم كاليگاري است
بيش از هر فيلم ديگري در آن زمان همشهري كين
فوكوس و نورهاي كم عمق و نرم سينماي رمانتيك هاليوود را به چالش كشيد
ولي چرا اين اتفاق افتاد؟
علت اين كار استعداد ذاتي و غريزه ي شعبده بازي است كه آن را خلق كرده است
استوديو آر كي او جايي است كه ولز در آن همشهري كين را ساخت
او از چهار سالگي در تئاتر شكسپير بازي ميكرد
مادر ش زماني كه وي 8 سالش داشت مرد و پدرش نيز در 12 سالگي وي از دنيا رفت
او در شانگهاي چين زندگي ميكرد
او قصر هاي فراموش شده امپراطور هاي چين را مي ديد
تا بفهمد كه پايان قدرت و خود بزرگ بيني نابودي است
او را بايد گريفيث عصر دوم سينما ناميد
اورسون ولز در طول 50 سال كارنامه هنري اش
حتي يك فوت حلقه فيلم نيز براي 4 استوديو اصلي هاليوود فيلم نساخت
نورمن لويد در تئاتر ستايش شده اورسون ولز يعني جوليوس سزار نقش
سينا شاعر را بازي ميكرد
داستان اتفاقات او نمايش به شكلي غلط در فيلم تازه به نمايش در آمده
من و اورسون ولز روايت شده است
نمي دانم اسمم چيست ؟
نمي دانم به كجا مي روم ؟
نمي دانم كجا زندگي ميكنم ؟
بسه
اين بدتر از فاجعه بود
سيناي شاعر نشانگر اعتراض شكسپير به رونشفكران است
او يك شخص والا و در عين پر جنب و جوش بود
مي دونيد من كاملا مخالفم با اين قضيه
من و اورسون ولز هيچ وقت چنين بحثي نكرديم
وقتي فيلم را ديدم واقعا خجالت زده شدم
چون هيچ وقت بين من واورسون ولز چنين بحث هايي و جدل هايي پيش نمي آمد
البته رابطه لويد و ولز فقط به عنوان بازيگر بود و همانطور كه لويد براي ولز احترام قائل بود
و ولز نيز براي شخصيت هاي قهرمان آثارش احترام قائل بود
اگرچه كه ولز بسيار تحت تاثير « دليجان » جان فورد بود
اما پشتوانه تئاتري وي بود كه او را اين چنين
در سينما قدرتمند كرد
در اين صحنه او نقش فاستاف از شخصيت هاي شكسپير را در يك نماي خنده دار با ايجاد عمق در فضا بازي ميكند
او عاشق نقاشي هاي دوران رنسانس ايتاليا بود
اورسون مثل شكسپير عاشق شخصيت هاي قدرتمندان شاهان ، سرمايه دارها و ابداع گران بود
و همچون شكسپير در آثارش به دوران گذشته نگاهي مي انداخت
دوران پيش از دموكراسي و آزادي در جهان
اينجا دوران هنري چهارم را به تصوير مي كشد
در اينجا جان گيلگاد در برابر عظمت كليسا همچون آدم كوتوله ها به نظر مي آيد
كين در فيلم همشري كين خود را همانند شاهان و امپراطوران ميدچي و يا مغول مي داند
كين پر از شور و قدرت است
جهان او بسيار بزرگ است اما در عين حال بسيار تو خالي است
شايد آخرين بازي كه او حس واقعي بودن را داشته است
به دوران كودكي اش بر ميگردد كه در برف با سورتمه اش كه نامش« رزباد » در اين
صحنه استثنايي با ايجاد عمق در فضا و حركت تركينگ دوربين بازي مي كند
همشهري كين تمامي شكوه و عظمت ، خود پسندي و يا حتي
خودنمايي هاي سينمايي كه در نماهاي تركينگ فيلم كابريا
و يا در صحنه حماسي حركت دوربين بر روي پله ها در فيلم « تعصب
و يا در صحنه هاي پر خرج فيلم « ژنرال » مشهود بود را محكوم كرد
فيلم هاي باستر كيتون به گران تمام شدنشان معروف بودند
شكسپير ، شاهان مديچي ، مغولي ، عثماني و يا فيلم « دليجان » تنها
منابع الهام بصري و شخصيت پردازي ولز در فيلمهايش نبودند
يكي از منابع الهام وي بدن خود او و صدايش بود
صدا و فيزيك او به همان مقدار كه پخته و يا قوي بودند خام نيز بودند
ولز طوري به نظر مي رسيد كه گويي هابلين نقاش او را كشيده است
او هرگز نقش يك جوان اول و يا نوجوان
و يا مرد معمولي و يا يك مرد قرن بيستمي شبيه به ديگران را بازي نكرد
فضاي فيلم هايش بسيار قدرمتند و بزرگ بود چون شخصيت خود ولز نيز قدرتمند و بزرگ بود
ولز صدايش نيز قدرتمند بود در اين نماي كلوزآپ
يك نجوايش تا مايل ها اكو دارد
49,000 acres of nothing but scenery and statues!
I'm lonesome!
'Til just yesterday we've had no less than 50 of your friends at any one time.
I think if you look carefully in the west wing, Susan,
you'll find about a dozen vacationers still in residence.
او نوع ديالوگ گويي در هم برهم هوارد هاكز را توسعه داد
و به وسيله آن تمام فيلمش را پر مي كرد
Can you prove it isn't?
Mr. Bernstein, I'd like you to meet Mr. Thatcher.
How are you doing, Mr. Thatcher?
Leland. Hello Mr. Thatcher, my ex-guardian.
We have no secrets from our readers, Mr. Bernstein.
Mr. Thatcher is one of our most devoted readers.
ايده هاي تصويري ولز و گرگ تولند يا ايجاد عمق ميدان زياد
فيلمساز هاي سرتاسر جهان را به وجد آورد
به عمق ميدان در اين صحنه از فيلم شاهين مالت دقت كنيد
فاصله انگشت شصت همفري بوگارت با دوربين كمتر از 20 سانتي متر است
اما تصوير به طور كامل واضح است
و حالا به اين صحنه فوق العاده از فيلم بهترين سال هاي زندگي ما» كه در يك كافه اتفاق مي افتد نگاه كنيد
مرد پير ، فردريك مارچ از مرد جوان ، دانا اندروز مي خواهد
كه به رابطه عاطفي اش با دخترش پايان دهد
اندرو موافق كرده و به همين خاطر از جايش بلند شده و به باجه تلفن مي رود تا تماس بگيرد
زماني كه اندروز در حال تماس گرفتن است و اين اتفاق مهم در داستان فيلم در حال رخ دادن است
شما انتظار داريد ويليام وايلر كارگردان و گرگ تولند فيلمبردار
دوربين را به نزديكي باجه تلفن ببرند
تا ما هم حركات او را ببينيم و هم صدايش را بشنويم
ولي به جاي آن وايلر و فيلمبردارش دوربين را دورتر از باجه تلفن در كنار اين پيانو قرار ميدهند
جايي كه در آن يك سرباز پيشين جنگ در حالي كه يك دست ندارد در حال نواختن پيانو است
پدر دختر نير در كنار مرد پشت پيانو ايستاده است
اگر خيلي مشتاقانه و با دقت نگاه كنيد باجه تلفن را خيلي كوچك در پس زمينه خواهيد ديد
اين طور به نظر مي رسد كه قسمت با ارزش و مهم داستان به خاطر يك چيز بي ارزش كنار گذاشته شده است
اما در اينجا خود ما بايد مكالمه مرد در باجه تلفن را تصور كنيم
درست مثل زندگي واقعي كه ما قدرت ديدن و فهميدن هر چيزي
كه بخواهيم ببينم و يا بفهميم را نداريم
چندين سال بعد فيلمساز اتريشي ميشائيل هانكه يا عمق دادن به فضا
زني را نشان مي دهد كه در قطار از مزاحمت چند مرد فرار ميكند
و فيلمساز مجارستاني بلاتار نيز با عمق دادن به فضا چشم مخاطب را مدام
به پيش زمينه تصوير و بعد پس زمينه و دوباره به پيش زمينه تصوير مي برد
در تمامي اين مثال هايي كه زده شد يك هدف با بعد هاي مختلف وجود داشت
و آن اين است كه جهان يك نيرويي ميداني دارد كه انسان ها را ثابت نگه مي دارد
از عمق دادن به فضا در سينماي دهه 1950 آمريكا كمتر استفاده شد
فيلم هاي با رنگ هاي جديد و صفحه هاي عريض به حساسيت هاي نوردهي شان نمي توانستند
تمامي اطلاعات را با عمق ميدان زياد در يك جا به تصوير بكشند
به همين خاطر در اين صحنه از فيلم چگونه با يك ميليونر ازدواج كنيم اجزاي صحنه
و بازيگر ها روي خط جلوي تصوير واضح اند و همچون تكان خوردن لباس ها روي بند خشك كردن لباس ها حركت ميكنند
لنز هاي با فاصله كانوني زياد در دهه 60 و 70 ميلادي بسياري از فيلمساز ها مشتاق به گرفتن تصاوير با عمق ميدان كم كردند
در اين فيلم كه با لنز با فاصله كانوني زياد فيلمبرداري شده ، آنوك امه بازيگر غرق
همچون گرتا گاربو در دهه 20 غرق در دنياي خيالي اش است
و در دهه 1990 ميلادي مايل مان تحت تاثير دنياي موزيك ويدئو با استفاده
از لنز هاي با فاصله كانوني كم جديد سعي دارد كه عمق ميدان را تاجايي كه مي تواند كم كند
تا نورهاي پشت سر آل پاچينو در اين صحنه همچون تصاوير رويايي به نظر بيايند
اين مكان يعني كشور ايتاليا
در دهه 1940 به مركز توجه سينماي جهان تبديل شد
اين مدرسه فيلمسازي كه نامش چنترو سپريمنتاله است زير نظر موسليني در دهه 1930 ساخته شد
اين استوديو فيلمسازي مشهور
جايي كه دكور ها و صحنه هايي زيادي در آن ساخته شده بود
جايي كه فيلم هاي حماسي و يا فيلم هاي كمدي ايتاليايي در آن ساخته شده بود
به عنوان سربازخانه در طول جنگ جهاني دوم مورد استفاده قرار مي گرفت
ساخت فيلم با محدوديت هاي مواجه شده بود
به همين خاطر فيلمساز ها دوربين هاي خود را به خيابان ها بردند
قبل از جنگ شهر رم اين چنين بود
اما در سال 1945 به اين شكل در آمد
مردم به زندگي روزمره خود ادامه دادند اما دنيا ديگر عوض شده بود
شهر عوض شده بود
صنعت فيلمسازي عوض شده بود
و به همين طريق با ساخت فيلم هايي بين سال 1945 تا 1952 در كشور ايتاليا
زبان سينما نيز تغيير كرد
فيلم هاي آواره جنگي كه امروز مي شناسيم در آن موقع متولد شد
اولين نمونه اين فيلم ها رم شهر بي دفاع بود
به كارگرداني روبرتو روسوليني
فيلم در ابتدا به شكلي مستند گونه داستان كشيشي در رم در خلال جنگ جهاني دوم را روايت مي كند
سپس روايت بعد گسترده تري پيدا ميكند و داستان شهر و مردمان شهر را به تصوير مي كشد كه در برابر فاشيست و نازيسم ايستادگي ميكنند
اين صحنه نشان مي دهد كه بازيگر زن در اين نوع فيلم ها چگونه و با چه نوري به تصوير كشيده مي شود
با سر و ظاهر قديمي و با يك لباس خواب و فربينده به تصوير كشيده شده است
حال نگاه كنيد كه ديگر بازيگر زن در فيلم چگونه به تصوير كشيده مي شود
بدون هيچ زرق و برقي و فقط با يك منبع نور ، نورپردازي شده است
او حامله است اما ازدواج نكرده است
اين امري گستاخانه و جسورانه در آن زمان بود
در ضمن زن يك ضد فاشيست نيز است
ديگر شخص ضد فاشيست در فيلم دن پلگريني كشيش اين كليسا است
روسوليني مي خواست تصاويرش ساده و تخت باشند
او از لنزهاي 50 ميلي متري استفاده مي كرد به جاي اينكه از
لنزهاي وايد ولزي و يا
لنزهايي با فاصله كانوني زياد استفاده كند
او حتي اگر تصوير كاملا واضح نبود نيز اهميتي نمي داد
حتي زماني كه دوربين روي دست نبود
روسوليني به فيلمبردارش مي گفت كه سر سه پايه قسمت اتصال دوربين را شل كرده
تا بتواند حس حركت را بيشتر به تصوير بكشد
منبع نور در فيلم هاي نئورئاليسم ايتاليا به شكلي واضح و بدون واسطه مشخص اند
مارتين اسكورسيزي اعلام كرده كه تحت تاثير اين فيلم ها از منبع نور بدون واسطه و كاملا مشخص در فيلم گاو خشمگين استفاده كرده است
البته اسكورسيزي اين حرف را درمورد همه فيلم هاي اين مكتب گفته است كه ما فقط يكي از آن ها را ديده ايم
روسوليني مي گفت اگر حتي از روي شانس يك نماي زيبا هم گرفته مي شد آن را در تدوين دور مي انداخت
اگر زيبايي شناسي طبيعي در فيلم هاي اروپايي در دهه 40 تغيير پيدا كرد
مي توان گفت عامل آن چزاره زاواتيني نويسنده بوده است
او گفته است در گذشته زماني كه كسي براي ايده فيلمش فكر مي كرد به طور مثال يك اعتصاب
ديگري بلافاصله براي آن اعتصاب داستاني طراحي ميكرد
و اما در فيلم خود اعتصاب تبديل به پس زمينه ايي براي داستان فيلم تبديل مي شد
او بعدها در مصاحبه اي گفت ما مي خواستيم خود اعتصاب را شرح بدهيم
ما به اتفاقاتي كه افتاده بود به حقايق و به مردم اعتماد كامل داشتيم
اين يك انقلاب در سينما بود كم رنگ كردن داستان در فيلم
دراماتيزه نكردن فيلم
زاواتيني چيزي ديگري را به شكلي واضح تر گفت
وقتي ما در مورد يك صحنه فكر مي كرديم ما احساس مي كرديم كه آن ايده را بايد در همان جا رها كنيم
چون ممكن بود خود آن ايده اثرات و بازتاب هاي ( پيرنگ هاي ) متفاوتي داشته باشد
اين امر نيز كاملا انقلابي بود
اينكه اتفاقات بايد در زمان هاي واقعي اتفاق بيفتند
جزئيات و اتفاقات ريز معمولي مهم اند
همانطور كه گفته شد كه هيچكاك گفت
سينما زندگي ايي است كه لحظات خسته كننده و روزمره از آن بيرون كشيده شده باشد
زاواتيني و ساير نئورئاليست ها گفتند زندگي همان چيز هاي كوچك خسته كننده و روزمره است
معروفترين فيلم اين مكتب سينمايي توسط چزاره زاواتيني نوشته شد فيلم دزد دوچرخه
داستان مردي بيكاري را روايت مي كند كه دوچرخه اش را كه تنها اميدش براي پول در آوردن است دزديده اند
او و پسرش تمام شهر رم را دنبال دوچرخه زير پا مي گذارند
در پايان فيلم مرد از ترس اينكه شايد حتي يك كار ساده هم نتواند گير بياورد
خود دوچرخه اي را مي دزدد
كارگردان فيلم ويتوريو دسيكا صحنه را در يك نماي باز كه همه چيز در آن مشخص است
و با استفاده نورهاي شديد به تصوير كشيده است او دوربين را خيلي دور تز از صحنه دزدي قرار داده است
تا مزاحم احساس شرمندگي پدر نشود
اما بعد پسر صحنه دزدي پدرش را مي بيند
ما به پسر نزديك مي شويم
اين نماي تركينگ در فيلم دزد دوچرخه نشان مي دهد كه اين فيلم
نگران اين نيست كه خارج از عرف فيلمسازي كه شامل صحنه هاي
همذات پنداري ، نقطه ديد شخصيت ، تنش و احساسي مي شود عمل كند
اما اين صحنه كه در چند لحظه قبل است بسيار غير معمولي تر است
پسر بچه نزديك بود تصادف كند
آن هم دوبار
در يك هاليوودي اگر اين صحنه اتفاق مي افتاد پدر پسر را از جايش بلند مي كرد
كمي سرزنشش مي كرد و يا حتي پسر بچه آرام مي كرد و همان موقع مي فهميد كه چقدر پسرش را دوست دارد
اما در نئورئالسم ايتاليا اين اتفاق بدون هيچ تاثير و يا عواقبي مي افتد
فيلم پايان باز دارد
و ارجاعي به قصه اصلي فيلم ندارد
فيلم هاي پيش از جنگ زنجيره ايي از اتفاقات و گره هاي مختلف بودند
ولي در نئورئاليسم ايتاليا گاهي اوقات اين زنجير پاره مي شد
نئورئالسم ها آن شورشها و دگر انديشي هاي فيلم هاي رئاليست دهه 20 ميلادي را
به يك مكتب فيلمسازي ملي در دهه 40 تبديل كردند و آن را به سرتاسر جهان انتقال دادند
خيلي دورتر از نئورئاليسم و ويرانه هاي اروپا
در مركز سينماي آمريكا يعني هاليوود
از زرق و برق فيلم هايشان در دهه 40 كاسته شد
يك ستاره سينما به اسم پگ انتويستل
با پريدن از اين بنر نام هاليوود خودش را كشت
بعد يك روز طولاني در لس آنجلس شب فرا مي رسد
غير از وجود چند نور ، باقي خيابان تاريك است
به سختي مي توان در اينجا قدم زد و اگر كسي هم قدم بزند صداي قدم هاي خودش را خواهد شنيد
شكوفه ها و گلهاي اكاليپتوس تقريبا بوي گند گرفته اند
نرده هاي پشت پنجره سايه هايي همچون ميله هاي زندان را به وجود مي آورند
در طول جنگ جهاني دوم هاليوود به ساخت اين نوع فيلم ها مي پرداخت
بتي گرابل با اين لباسش از جنس پر و در دكوري پر زرق و برق يكي از مشهورترين ستاره هاي هاليوود در طول جنگ جهاني بود
اما فيلمساز هاي كنجكاو آمريكايي
يا به خارج سفر كرده و يا در اخبار اين تصاوير را ديدند
و يا اين تصوير را
يك تراژدي مستند گونه به نام رم شهر بي دفاع
حس افراطي رمانتيك از فيلم هاي هاليوودي محو شد
اين بخش از دست رفته بهشت بود
و اين بخش به تصوير كشيده شد
در بين سال 1940 تا 1953 بيش از 360 فيلم سياه و تلخ
در هاليوود ساخته شد كه ما امروز آن ها را با نام فيلم هاي نوآر مي شناسيم
يكي از اولين و تاثيرگذارترين فيلم هاي اين دوره اين فيلم يعني غرامت مضاعف بود
به اين صحنه نگاه كنيد
بازيگر زن و ديواري كه در انتهاي راهرو قرار دارد هر دو واضح ديده مي شوند
اين همان عمق ميدان بصري است كه در فيلم هاي ميزوگوچي و دليجان و هميشهري كين از آن استفاده شده بود
موقعيت به اين شرح است : كارمند بيمه از در خارج مي شود
او عاشق زني شده است كه پشت در قايم شده است
زن همسر يكي از مشتري هاي مرد است
او مرد را متقاعد كرده است كه با كمك وي همسرش را كشته و پول بيمه او را بگيرند
آن ها اين كار را مي كنند
رئيس مرد كه كت و شلوار تيره به تن دارد به زن مشكوك شده
كه همسرش را كشته است او به آپارتمان كارمند آمده
تا حدسيات خود را به او بگويد
اگر رئيس زن را اينجا ببيند
حدسش به يقين تبديل شده و كارمند را نيز متهم به شراكت در جرم مي كند
به همين خاطر زن پشت در قايم مي شود
خداحافظ كيز
خداحافظ والتر
كارگردان فيلم غرامت مضاعف بيلي وايلدر
يك يهودي اتريشي است كه در دهه 30 از دست نازي فرار كرده بود
به شكلي طعنه آميز او فيلم هايش را در اين مكان آفتابي و زيبا در سانتا مونيكا مي ساخت
اما فيلم هايش بسيار تلخ و سياه بودند
مثل خيلي از فيلمساز هاي مهاجر كه فيلم هاي نوآر مي ساختند مثل فريتز لانگ ، رابرت سيودماك
اوتو پره مينجر ، مايكل كورتيز ، ژاك تورنر و ديگران او عاشق آمريكاي بدون جلال و ابهت بود
و به شدت از پول پرستي متنفر بود
زن در اين صحنه شيفته پول است
و مرد شيفته زن شده است و از آنجا كه او شخصيت ضعيفي است
او نيز تشنه پول مي شود
رابرت تاون فيلمنامه نويس فيلم محله چيني ها
در سينماي نوآر شخصيت ها گرفتار تقدير خود هستند
و بين آن ها يك شخصيت ضعيف وجود دارد
شخصيت ها مثل حشرات شب پره و شعله هاي آتش هستند
شما به شخصيت والتر در غرامت مضاعف نگاه ميكنيد
اما من ميخواستم دوباره ببينمش مي خواستم از نزديك تر ببينمش
بدون اون پلكان احمقانه كه بين ما است
او نمي تواند تاب بياورد كه پابند زن را ببيند
شما به رابرت ميچم در فيلم خارج از گذشته نگاه كنيد
او نمي تواند اين كار را كند...چون او دوست دارد با يك دختر متشخص باشد
ول او نمي تواند به مسير خودش ادامه دهد كه عامل آن به طور معمول يك زن فريبنده است
حتي زماني كه وي مي خواهد دوباره خود را از اين گرفتاري خلاص كند بازهم نمي تواند
شخصيت گدس در فيلم محله چيني ها
در او ضعف هايي وجود دارد كه او را به تباهي مي كشاند
حتي زماني كه او مي خواهد جلوي اين تقدير را بگيرد بازهم اين اتفاق مي افتد اين اتفاق فقط محدود به آن جهان تاريكي كه
او در آنجا مورد ضرب و شتم قرار مي گيرد نمي شود
اين شخصيت ها مرداني هستند كه در ناخودآگاهشان در جست و جوي تقدير خود هستند
حتي اگر بخواهند جلوي خود را بگيرند
پل شريدر نويسنده فيلم راننده تاكسي و گاو خشمگين
شخصيت ضعيف يكي از اولين چيزهايي كه
در فيلم هاي تحت تاثير عقايد فرويد نمايان شد اين اتفاق
بعد از جنگ و زماني كه اين آدمها از جنگ به خانه شان برگشته اند صورت گرفت
و حالا شما با يك جابه جايي هاي اجتماعي مواجه بوديد يعني زن ها در طول جنگ براي كسب در آمد كار مي كردند
و حال انتظار داشتيد كه ان ها دست از كا كردن بكشند چون مردان كه در جنگ بودند به خانه باز گشته بودند
و هيچ پولي نداشتند
به همين خاطر استيصال و درماندگي در جامعه زياد شد و قهرمان هاي فرويدي متولد شدند
قهرماناني كه بيشتر احساس واقعي قهرماني دارند نسبت به قهرمانان
دهه 1930 و يا 1940
جنگ ، شهر لس انجلس ، شخصيت هاي ضعيف و انحطاط جامعه و قانون
فيلم هاي نوآر و چيز هاي ديگري مثل
سايه هاي اكسپرسونيستي با شكل هاي خاصشان در اين فيلم ها ديده مي شد را ساخت
در فيلم هاي آلماني نور ها سايه هاي شكل دار مي ساختند
اما خود نرده ها نيز شكل دار بودند
غرامت مضاعف با همكاري ريموند چندلر نوشته شده بود
چندلر در كنار داشيل همت شخصيت ها و موقعيت هاي فيلم هاي نوآر را خلق كردند
هوارد هاكس فيلم « خواب بزرگ » را بر اساس داستاني از چندلر در سال 1946 ساخت
همفري بوگارت در نقش فيليپ مارلو به ايفاي نقش پرداخت
فيلم پر از ديالوگ هاي طعنه آميز و زخم زبان دار است
اين يكي از خصوصيات بهترين فيلم هاي نوآر تاريخ سينما است
May I use your phone, Mr. Marlowe?
Hello.
Police headquarter, please.
Hello. This is Mrs....
Hello. What do you want, please?
I don't want a thing! What! You called me. I called you?
Say, who is this?
This is sergeant Reilly at headquarters.
Sergeant Reilly, well, there isn't any sergeant Reilly here.
I know there's not...
Wait a minute. You better talk to my mother.
I don't wanna talk to your mother. Why should I wanna talk to your mother?
فيلم « خواب بزرگ » بعد از فيلم غرامت مضاعف از مهم ترين فيلم هاي نوآر تاريخ سينماست
با داستاني پيچيده و طراحي لباس و صحنه كه مد روز بود
اين فيلم با همكاري فيلمنامه نويس لي براكت يكي ديگر از فيلمنامه نويسان مشهور زن نوشته است
براكت در نوشتن فيلمنامه اين فيلم « ريوبراوو » نيز با هاكر همكاري كرد و چنين ديالوگ هاي زيبا و به يادماندني را براي آنجي ديكنسون نوشت
You see, that's what I'd do,
if I were the kind of girl that you think I am.
و همچنين او در نوشتن فيلمنامه اين فيلم جنگ ستاركان : امپراطور مي تازد همكاري كرده است
در نقطه اوج فيلم لوك همچون فيلم هاي رمانتيك هاليوود مي فهمد
كه دارت وادر پدرش است
براكت سبك داستان گويي سنتي هاليوود را به سينماي دهه 70 انتقال داد
زنان فيلم هاي نوآر سينما را تسخير كرده بودند
جين گرير در فيلم « خارج از گذشته » بدون عجله و خيلي آهسته راه مي رود
گرير مي داند كه مرد ضعيف است و به او زل زده است و هركاري كه منفعت زن است را انجام خواهد داد
كه بيشتر اين معاملات و منفعت ها در فيلم هاي نوآر خلاف قانون و اخلاق بوده است
در بيش از 350 نوآر ساخته شده
فقط و فقط همين يك فيلم نوار است كه توسط يك زن ساخته شده باشد. فيلمي به كارگرداني ايدا لوپينو
او استادانه از تكنيك و فرم هاي سينما استفاده مي كند او در اين فيلم از نورهاي اسپات لايت و نيز دوربين سوبژكتيو استفاده كرده است
به نظر در كل فيلم چشم به زمين خيره شده است
كارگرداني در سينماي امريكا مثل كارگرداني چنين صحنه هايي كاري كاملا مردانه بود
صحبت و بحث هايي زيادي درباره ي فيلم هاي نوآر باقي مانده است
شخصت جنگجو و محكم ادوارد جي رابينسون درفيلم غرامت مضاعف
كاملا به ما نشان مي دهد كه فيلم هاي نوآر چقدر از فيلم هاي گنكستري دهه 30 كه در
آن ها رابينسون بازي ميكرده است وام گرفته اند
در آن فيلم ها او آدمي زبل و مغرور بود
و البته اين بدبيني فيلم هاي نوآر بخشي از ان ريشه
در فيلم هاي رئاليست شاعرانه فرانسه در دهه 30 دارد
مثل اين برخورد بين اين دو آدم بي هدف و بي حوصله در فيلم بندر مه آلود
اگر بخواهيم اين قضيه را كه سينماي فرانسه بر سينماي آمريكا در دهه 40 تاثير گذاشته است را اثبات كنيم
به اين فيلم نگاه كنيد « فاحشه » ساخته ژان رنوار
مردي ديوانه وار عاشق يك زن جوان شده است
اين فيلم توسط فريتز لانگ 14 سال بعد تحت عنوان « خيابان بدنام» بازسازي شد
صحنه ايي كه مرد عاجزانه از زن مي خواهد كه او را بپذيرد بسيار شبيه به نسخه اصلي است
اما اين بار با حضور يك ستاره
ادوارد جي رابينسون
در اينجا در مونترس در حومه لس آنجلس
يك فيلم رده ب با نام « جنون اسلحه » در سال 1950 ساخته شد
اين يكي از خلاقانه ترين و زيباترين فيلم هاي نوآر تاريخ سينما كه در آن
تاثير سينماي مستند و نئورئاليسم ايتاليا بر روي اين ژانر مشخص است
اين فيلم توسط توسط اين مرد كارگردان فيلم هاي رده ب جوزف اچ لوئيس
كه اينجا در قايق ماهيگري اش نشسته و همچون همينگوي صحبت ميكند
زن و مردي بي باك و پر شور تصميم دارند به بانكي دستبرد بزنند
قلب آن ها به تپش افتاده است
اگر فيلم هاي نوآر معمول بود ما چهره و چشم و ابروي زيباي آن ها را ميديدم
اما در اينجا لوئيس دوربين را در پشت سر آن ها نگه مي دارد
فيلمبردار وي در عقب ماشين روي يك زين اسب سواري نشسته است
او صفحه ايي ساخته بود كه بتواند به وسيله آن حركت پن را براحتي نجام دهد
Alright?
لوئيس ميكروفون هاي كوچك دكمه ايي كه جديد بودند را به مرد و زن
و افسر پليسي كه ما او را خواهيم ديد متصل كرد
لوئيس به بازيگر ها اين اجازه را داد كه خود بداهه بازي كنند
There's a car just pulled out.
We can get in there.
We'll have to... Yeah, yeah. Okay.
Right in here. Fast as you can.
Don't worry, I won't be a minute longer than I have to.
Here goes nothing! Okay!
اكر فيلم طبق برنامه ريزي فيلم هاي معمول ساخته مي شد اين صحنه بايد در 4 روز فيلمبرداري مي شد
اما لوئيس گفت كه كل اين صحنه را در سه ساعت گرفته
و نيز كل صحنه در طول حدود سه و نيم كيلومتر بدون برش بوده است
Get out.
Go on.
That's right, stand right there.
Okay.
دوربين و فيلمبرداري كه روي زين اسب نشسته مدام به جلو و سمت راست حركت ميكنند
ديگر ضبط كننده صدا با نوار به سقف ماشين بسته شده است
Well, that's a nice get up.
I like it.
Good looking gun.
Thanks.
That's English, ain't it?
That's right
What show are you with?
Cheyenne rodeo in Hollywood.
The bus will be coming through in a few minutes.
I got to stay too far out in front.
You gonna play here?
No.
Well, it's an easy town on shows.
Three tickets and you've covered the whole police force.
That's a pretty nice gun you've got too.
I'm sorry, I don't let
anybody handle it.
Killed a man with it last year.
Did he have it coming to him?
Yes, but it wasn't much fun watching him go down.
He had no idea, he was getting...
صحنه آنقدر طبيعي به نظر مي رسيد كه چند عابر فرياد زدند :
اونا يك بانك زدند
Take off!
اين عشق و شوق ديوانه وار و نيز خلاقيت هاي بصري و سبكي تاثيري شگرف بر روي
فيلم « باني و كلايد » كه سال ها بعد از اين فيلم ساخته شد گذاشت
در اين صحنه كه شخصيت هاي اصلي با اضطراب و نگراني در حال سرقت از يك بانك هستند
Your mama could take this bank.
Straight between the eyes.
She didn't fool me for a minute. Not this time.
پل شريدر مي گويد ژانر نوآر در سال 1958 مرد
اما تاثيرات آن بر روي فيلم هاي دهه هاي بعد مشخص است .در فيلم « محرمانه لس آنجلس »كه
در آن كيم بسينگر در شمايل ورونيكا ليك در فيلم اسلحه كرايه ايي حضور دارد
در فيلم « بليد رانر » شان يانگ
در زير سايه هاي ايجاده شده همچون زن هاي فربينده فيلم هاي نوآر قدم مي زند
در فيلم « شواليه تاريكي » نيز شهر را تاريكي و تباهي فراگرفته است
و يا حتي در فيلم هاي نوآر بنگالي مثل اين فيلم با نام « شيوا » ساخته رام گوپال وارما
تمامي سايه ها و ارتفاع كم دوربين وام گرفته از فيلم هاي نوار است
تاثير پذيري از فيلم هاي نوار يك امر جهاني شد
به همين خاطر نام سينماي آمريكا در دهه 40 دوباره بر سر زبان ها افتاد
ولي آيا فيلم هاي نوآر حباب شيشه ايي فيلم هاي رمانتيك هاليوودي را شكستند؟
اگر شما اين صحنه را
اين حركت دوربين زيبا و اين تبادل احساسات زيبا را ديده باشيد
جواب شما « نه » خواهد بود
سينماي رمانتيك هاليوود همچنان ادامه دارد
اما زندگي كردن در اواخر دهه 40 و اويل دهه 50 در لس آنجلس بسيار متفاوت شده بود
ارنست لوبيچ در سال 1947 دار فاني را وداع گفت
ديويد وارث گريفيث خالق سينماي آمريكا
و گرگ تولند خالق تصاوير با عمق ميدان زياد هر دو در سال 1948 دار فاني را وداع گفتند
لوئي لومير در فرانسه و آيزنشتاين نيز در روسيه دار فاني را وداع گفته بودند
پدر جودي بالابان دهه ها كمپاني پارامونت را اداره مي كرد
خود جودي بالابان نيز در مركز اين كار قرار داشت و با مونتگمري كليفت نيز نامزد كرده بود
در ابتدا رفقاي ما خيلي اميدوار و خوشحال بودند
دورهمي ها و مهماني هاي مختلفي
خوش و بش هاي كوتاه ، تعطيلات رفتن و چيز هايي از اين قبيل در ان دوران زياد بود
منظورم اينكه مي دونيد ما خيلي به جنت لي و توني كرتيس و يا دين مارتين
و جين مارتين نزديك بوديم خود من از نيويورك با سامي ديويس دوست بودم
ما به سامي و كل گروه « رت پك » نزديك بوديم
فرانك سيناترا و جين كلي درآن طرف خيابان ما زندگي مي كردند
و همين طور دبي و ادي و مي دونيد كلي آدم سرشناس ديگر
راستش در آن دوران مهماني هاي مختلفي برگزار مي شد
اما در يك لحظه همه چيز عوض شد
من در آن دوران همسر توني فرانسيوسا بودم
در واقع مردم فهميده بودند كه دنيا فراتر از اين است كه
كه تو خود را با مسائل ساده و سرشار از كوته فكري مثل اينكه همسايه ات كيست
و يا كجا زندگي ميكند در ميد وست و يا در هاليوود درگير كني
به شكلي ناگهاني جهان هوشيار شده بود
من به زماني نگاهي ميكنم كه فيلم ها از همه چيز جلوتر بودند
و يا بعد به زماني نگاه ميكنم كه فيلم از همه چيز در دنيا
عقب بودند
به همين خاطر براي مثال دوران مك كارتيسم
زماني كه فيلم ها در آن دوران عقب رفتند
كميته مبارزه با فعاليت هاي ضد آمريكايي به رياست
جي پارنال توماس در نيوجرسي دستور داد تا
در مورد نفوذ احتمالي كمونيست ها در صنعت فيلمسازي هاليوود تحقيق و افراد را مورد بازجويي قرار دهند
كميته ايي كه شما الان آن را مشاهده ميكنيد اعلام كرد كه افراد عضو حزب سرخ رنگ
كه در سينما در حال تبليغات و خرابكاري هستند ممنوع الكاراند
سوال اين است : آيا شما عضو حزب كمونيست هستيد ؟
من طوري جواب دادم كه هر شهروند آمريكايي هم بود
به همين شكل پاسخ مي داد
يعني شما انكار ميكنيد
در اين بازپرسي ها كه از سال 1947 شروع شد
حدود 50 رئيس استوديو و تهيه كننده راضي شدند تا افراد استخدامي خود را كه با كميته
فعاليت هاي ضد كمونيستي و مبارزه با فعاليت هاي ضد آمريكايي
همكاري نكردند را اخراج كنند
اين سم ، زندگي كردن در هاليوود را نيز مسموم كرده بود و به همين دليل فيلم هاي نوآر جدي تر و تاريك تر شدند
خيلي از فيلمساز هايي كه به اصول اخلاقي پايبند بودند از شهادت دادن عليه همكاران چپ گرايشان امتناع كردند
اما ديگران شروع به نام بردن افراد كرده و خيلي از هنرمنداني كه در ليست سياه قرار گرفتند ممنوع الكار شدند
اين هنرمندان ممنوع الكار افرادي مثل چارلي چاپلين آبراهام پولانسكي ، دولورس دل ريو
پل رابسون و دالتون ترومبو بودند
كميته مبارزه با فعاليت هاي ضد آمريكايي بزرگترين ضربه را به سينماي آمريكا وارد كرد
فيلمبردار سرشناس جهان هاكسل وكسلر كه فيلم آمريكا آمريكا را براي
اليا كازان كارگرداني كه بر عليه هنرمندان چپ گرا شهادت داد ، فيلمبرداري كرد
كازان بسيار آدم باهوشي بود يادمه چند باري
در مورد اين موضوع با او حرف زدم و هميشه او با يك چيز پاسخ من را مي داد
مهمترين مسئله كارگرداني هدايت بازيگر است
وقتي كه نام كازان
را براي دريافت اسكار يك عمر فعاليت هنري اعلام كردند
من فكر مي كردم جايزه حق اون رفيق آچار فرانسمون نبود ما به او آچار فرانسه مي گفتيم
يادمه كارل رولينس گفت نگاه كنيد او داره مي ميره و فيلمساز بزرگي هم بوده
من كه مي خوام به اون راي بدم
به همين خاطر من نامه ايي نوشته ام به كازان و گفتم : رفيق عزيز من به تو راي دادم
چون فكر مي كنم تو سزاوار اين جايزه بودي
من فكر مي كردم بهتر بود تو يك چيزي مي گفتي
كه مي توانست اين طور برداشت شود كه تو از اينكه به
چند نفر آسيب رسوندي بسيار متاسف و شرمنده ايي
من كلماتي كه نوشته بودم را دقيق يادم نيست اما لقب من سال ها « بچه خوشتيپ » بود
اين اسمو يك فاحشه تو پورتريكو روي من گذاشته بود
و يادمه كازان با نامه ايي جوابمو داد كه نوشته بود بچه خوشتيپ ، برو درتو بذار .از طرف رفيق آچار فرانسه ات
و اين اخلاق وي تا لحظه مرگش بود
او بايد گناهي كه كرده بود را مي پذيرفت ؟
مي دونيد خوب..اين مشخصا يك موضوع مهم بود
او نبايد لو مي داد
او مجبور نبود اين كارو بكنه او در اوج بود در بالاترين نقطه جهان بود
و حق با شماست راد استايگر و خيلي هاي ديگر اين
چيز ها را در مورد كازان قبول نكردند
اسكار گرفتن كازان از تلويزيون پخش شد
در نماهايي كه از عكس العمل حضار در قبال اين جايزه نشان داده مي شد حرف مهمي نهفته بود
كارل مالدن و وارن بيتي ايستاده كازان را تشويق مي كنند
استيون اسپيلبرگ نشسته او را تشويق مي كند اد هريس و ايمي مديگان اصلا براي او دست نمي زنند
مريل استريپ و لين ردگريو تشويق مي كنند نيك نولتي دست نمي زند
به سال 1949 بر مي گرديم رئيس كميته مبارزه با فعاليت هاي ضد آمريكايي
جي پارنال توماس به جرم اختلاس به زندان محكوم شد
ستاره هايي كه روي زمين در بلوار هاليوود به افتخار هنرمندان هاليوودي
و اشخاص فرعي كه در بازار فروش فيلم بودند به ان ها اعطا شده است اما همچنان ستاره ايي به بعضي از افرادي كه
در ليست سياه بودند اختصاص داده نشده است
تغيراتي مهم ديگري در صنعت فيلمسازي امريكا در آن دوران صورت گرفت
در سال 1948 پنج استوديو مهم هاليوود به اجبار ديوان عالي ايالات متحده آمريكا چند سينماي خود را فروختند
يكي از اين كمپاني ها يعني پارامونت حدود 1450 تا از آن ها را فروخت
دولت آمريكا براي اين استوديو ها قانون ضد انحصار را وضع كرد
طبق اين قانون شما حق توليد و پخش و عرضه محصولات خود بدون اينكه از قانون ضد انحصار پيروي كند
را نداشتيد
به همين خاطر دولت شروع به تحقيق و بازجويي كرد و عليه صنعت شكايت كرد
براي سال هاي متوالي اين دولتي ها به پدر من فشار مي آوردند . مي تونيد ببينيد .اين دست خود اوست
كه روي ديوار است و روي آن نوشته شده است مهم نيست كه آن ها چقدر مبارزه ميكنند مهم اينكه آن ها شكست خواهند خورد
به همين خاطر با وجود فشارهاي زياد پدرم سعي داشت تا بهترين تصميم را براي
سرمايه دار هاي كمپاني بگيرد به گونه ايي كه آن ها دست از مبارزه بردارند
و ديگر پول زياد خرج نكنند و به اين موضوع آگاه باشند
كمپاني به دو سازمان تبديل شده است
كه وظيفه يكي از آنها توليد و پخش فيلم هستند
و سازمان ديگر به يك كمپاني تئاتري تبديل شد
اما در اوايل دهه 50 و در همان دوران استوديويي
كه استنلي دانن آن را باغ ناميده بود كه در آن شكوفه هايي زيبايي
سر بيرون مي آورد اين باغ در حال مرگ بود
در كمپاني ام جي ام تهيه كننده مشهور جهان آرتور فرد اين فرصت را
به افرادي مثل جين كلي وينست مينه لي و استنلي دانن داد
تا بتوانند به اين باغ نشاط
و زيبايي دوباره بخشند
اين يكي از سكانس هاي هاي طولاني رقص در فيلم يك آمريكايي در پاريس است
كه بسيار تحت تاثير يكي از بهترين فيلم هاي تاريخ سينماي بريتانيا
يعني كفش هاي سرخ است
در اين صحنه از نورهاي فلش استفاده شده و پس زمينه نقاشي شده است
جين كلي چپ گرا بود و از فعايت هاي ضد كمونيستي و شكار آن ها به شدت بيزار بود
هر دوي آن ها يعني او و استنلي دانن در ابتدا به عنوان طراح رقص شروع به كار كردند
از آنجا كه هردو مهاجر نبوده و در آمريكا متولد و بزرگ شده بودند ديدگاهي بسيار خوشبينانه داشتند
اين ديدگاه خوشبينانه و سرشار از شادي در اين صحنه مشخص است
مثل خيلي از هم نسلانش دانن نيز عاشق رقص ، طراحي ها و جذابيت هاي جنسي
فرد آستر و جنيجر راجرز در فيلم هاي موزيكال دهه 1930 شده بود
من نه ساله بودم و يك پسر كوچكي بودم كه در قسمت جنوبي
كاروليناي جنوبي جايي كه در آنجا متولد شده بودم زندگي مي كردم و در آنجا هرگز چنين
چيز هايي را تجربه نكرده بودم
و هيچ ارتباطي با اين نوع فيلم ها نداشتم ...حتي خانواده من نيز هيچ رابطه خوبي با سينما و يا رقص
و يا هرچيزي كه از زندگي واقعي و روزمره فراتر مي رفت را نداشتند
اين در حالي است كه در اين فيلم ها رقصيدن با موسيقي و لذت بردن از زندگي نهفته بود
در واقع آن ها در فيلم احساسات خود را بروز مي دادند
ايده جين كلي در فيلم آواز در باران در صحنه ايي كه او زير باران آواز مي خواند
كاملا نشان مي دهد كه لذت بودن در زير باران يك موهبت است
او اصلا نگران اين نيست كه خيس شود
او از اين كه عاشق شده به وجد آمده است
دوربين نيز اين لذت را خود به تنهايي حتي بدون
بدون خود جين كلي شرح ميدهد
آن هم فقط از طريق يك حركت به سمت بالا
اما در واقع اين بالا رفتن دوربين نيست كه منجر به انتقال اين حس مي شود
بلكه تصويري كه دوربين در هنگام بالا رفتن ثبت ميكند است كه اين لذت را شرح ميدهد
در واقع آن چيزي كه دوربين مي بيند لذت بخش است نه آن كاري كه دوربين ميكند
اين همون چيزي بود كه ما از دوربين مي خواستيم
و از آنجا كه من نمي توانستم با دوربين حرف بزنم و به آن بگويم كه
حالا برو بالا من مي خوام اين لذت را احساس كنم اين سبكي را احساس كنم
من اين موضوع را قبلا گفتم كه اين قضيه مثل اين مي ماند كه
بگوييد آيا اين قلم است كه داستان ها را مي نويسد ؟ معلومه پاسخ نه خواهد بود
پس دوربين نيز نقش همان قلم را براي ما ايفا مي كرد
در يكي از صحنه هاي رنگارنگ فيلم آواز در باران كلي و دانن
از آنجا كه از شلوغ بازي هاي بازبي بركلي متنفر بودند با آن شوخي كردند
من قبل ها فكر مي كردم كه واقعا آن صحنه ها افتضاح اند
خيلي افتضاح اند و فكر مي كردم آن ها تا ساليان دور چنين افتضاح خواهند ماند
اما حالا وقتي به آن ها نگاه ميكنم به نظرم آن صحنه خيلي خاص و فوق العاده اند
و در واقع آن ها ديدگاهي داشتند كه بسيار از آن خوشم مي آيد
نكته قابل توجه اين است كه آن ها هيچ تغييري نكردند بلكه اين منم كه تغيير كردم
آن ها همان طوري كه بودند هستند پرونده آن فيلم همان موقع بسته شده بود
مثل كلمات نوشته شده روي يك كاغذ اند
كه هيچ گاه تغيير نمي كنند
فقط اين عقايد ماست كه با مرور زمان تغيير مي كند
The president isn't in the theatre.
No, that's right.
تغييري كه در زندگي و آثار دانن صورت گرفت نشان دهنده تغيرات به وجود آمده در هاليوود بود
در فيلم « بي احتياط» با بازي كري گرانت و اينگريد برگمن او قانون سانسور
هاليوود را با ايده ايي خلاقانه به چالش كشيد
بازيگر نقش اول مرد و نقش اول زن حتي اگر ازدواج هم كرده بودند
نبايد در تخت در كنار هم مي بودند
خوب اين قانون سانسور بود
اگر آن ها باهم ازدواج كرده بودند بايد در دو تخت جداگانه در يك اتاق مي بودند
من مي خواستم نشان بدهم كه آن دو چه رابطه خصوصي با هم دارند
و گفتم كه من يك ايده دارم اينكه آن دو را در يك تخت نشان خواهم داد
طوري كه سانسورچي ها هم نتوانند به آن ايراد بگيرند
من دستور دادم كه دكور را آماده كنند و براي اين كار زمان گذاشتم
و دو تخت خواب را در همان استوديويي كه فيلمبرداري مي كرديم ساختيم
من بالاي سر هر شخصيت دوربيني قرار دادم
و مي توانستنم هر دوي آن ها را ببينم و به آن ها بگويم اين كار و آن كار را انجام دهيد
و در نهايت از تكنيك تصوير جداگانه استفاده كرديم كه در آن صحنه طوري به نظر مي رسد
كه همه اين اتفاقات در يك تخت صورت مي گيرد
تا كي مي خواد اين ادامه پيدا كنه ؟
تا كي مي خواد ادامه پيدا كنه ؟
اينكه وانمود كنيم كه خيلي خوشحاليم ؟
ما هيچ وقت وانمود نكرديم كه خوشحاليم
كي وانمود كرد ؟ تو
تو ووانمود كردي كه ما ازدواج خوبي داشته ايم
و وانمود كردي كه مي خواي با من بموني
همزمان با سينماي آمريكا يك جور افسردگي و ماليخوليا نيز وارد فيلم هاي استنلي دانن شد
فيلم «دو نفر در راه» داستان يك زوج را روايت ميكند
فيلمي به گونه ايي است كه ما در فيلم يك بار آن ها را در اول راه مي بينيم و يك بار در آخر
در فيلم دوره هاي مختلف زماني به هم كات مي خورند
تا تو اين موضوع را تاييد كني كه ما تغيير كرده ايم
من تاييد مي كنم كه ما تغيير كرده ايم
اين ناراحت كننده است ولي واقعيت دارد
من يادمه كه در آن دوران مردم بهم مي گفتند من فيلم را دوست داشتم فيلم خيلي عاشقانه بود’
وقتي اين را شنيدم جا خوردم بهشون گفتم كه اين خيلي فيلم دردناكيه اينكه وقتي شما به آن زوج و زندگي سختشان نگاه ميكنيد
چطور فكر مي كنيد كه خيلي عاشقانه است؟
'دليل اين مسئله اين است كه من دوست داشتم
نشان بدهم كه مردم در كنار هم چطور زندگي مي كنند
آن ها هميشه به يكديگر لطمه و ضربه روحي مي زنند
اما هنوز راهي هست كه شما واقعا از شريك زندگيتان قدر داني بكنيد
در آن دوران دانن 21 فيلم ساخته بود
بعضي از آن ها بزرگترين فيلم هاي هاليوود بودند
او در آن دوران فقط 43 سال داشت
آيا شما از اين كار احساس خستگي كرديد ؟?
اوه خدا .. نه نه
منظورم اينكه اگه شما از اين كار خسته بشيد و بيرون بياييد
شما مثل يك احمق خواهي بود و چيزي براي گفتن نداريد,
من هيچ وقت اونجوري فكر نكردم حتي امروز هم اينطور فكر نمي كنم.
آن موقع چه حرفي مي خواستيد بزنيد و امروز چه حرفي مي خواهيد بزنيد؟
فكر كنم يك بار دياگليف به نيژينسكي ، متوجه هستي ؟
مثل اينكه زماني كه دياليگف از نيژينسكي
در نمايش مرا متحيركن
رقص باله انجام دهد به او گفته بود كه
مرا متحير كن ...اين همان كاري است كه من هنوز سعي دارم انجام دهم
من هنوز مي خواهم شما را از اينكه چه انديشه ايي داشتم
و اين انديشه ها در مورد چه چيز هايي بودند
ما چطور واكنش نشان مي دهيم يعني چكار مي توانيم بكنيم؟ شما را متحير كنم
درست همزمان با رشد استنلي دانن در سينما
سينماي جريان اصلي آمريكا نيز در دهه 40 و اوايل دهه 50 رشد كرد
سال هاي كه همه چيز ويران شده بود
تاثيرات جنگ و سينماي نئورئاليست ايتاليا
فيلم هاي آمريكايي را تيره تر كرد
زندگي در فيلم هاي جريان اصلي سينماي آمريكا ديگر خيلي شيرين نبود
و طراحي صحنه و عمق ميدان زياد در تصوير نورهاي فيلم هاي نوآر
و نيز تاثيرات اورسون ولز
همگي به استايل سينماي آمريكا شكل جديدي بخشيده بود
در دهه 40 و 50 ميلادي در بريتانيا ما به سراغ فيلم هايي مي رويم
كه در آن ها پيچيدگي هاي فيلم هاي جنگي در آنها به بهترين شكل ممكن خلاصه شده است
هوايپماي بمب افكن يك خلبان نيروي هوايي انگلستان آسيب ديده و آتش گرفته است
خلبان هيچ چتر نجاتي ندارد به همين خاطر به مرگ فكر مي كند
او اخرين حرف هايش را به يك زن آمريكايي
در برج مراقبت است مي زند
كارگردان انگليسي و نويسنده مجارستاني امريك پرسبرگر
ما در درامي سوزناك با ديالو گ هايي عاشقانه
با تصاويري با عمق ميدان كم ،و نورها و رنگ هاي شديد كه اشك ها را پنهان كرده ، غرق مي شويم
عاشق كسي شدي؟
نه ... به اين سوال جواب نده
من مي تونستم عاشق مردي مثل تو باشم
من عاشقتم ، جون تو زنده ايي و من تو را ترك ميكنم
تو كجا زندگي ميكني؟ در يك ايستگاه ؟
نه در يك روستاي بزرگ كه در فاصله پنج مايلي اينجاست
يك خانه چوبي
يه خونه ي قديمي؟ آره ، خيلي قديمي
خوبه من بعد ها روح ميشم و ميام ميبينمت
تو از روح ها نمي ترسي مي ترسي؟
اگر تو باشي ترسناك خواهد بود
آن ها با هم در سال 1942 كمپاني فيلمسازي ساختند و در آن فيلم هايي مثل اين
كه در آن ها اخلاق و فرهنگ انگليسي شان و تفكرات عاشقانه شان نهفته است
با سينماي مستند نيز در مغايرت است .
ظاهرا خلبان نمي ميرد
اما به جاي آن او ضربه مغزي مي شود
و در حين از دست دادن هوشياري اش او تصور ميكند كه به بهشت مي رود
او در زمين مدت بيشتري را به صحبت كردن مي گذراند به اين خاطر كه وي عاشق زن آمريكايي
شده است
طبق فانتزي هاي ذهن كارگردان هنري بهشت سياه و سفيد است
نام فيلم « مسئله مرگ و زندگي
به ما مي گويد كه ماجرا از چه قرار است
بزرگترين و مهمترين چيزهايي كه در زندگي است به خصوص زماني كه جهان در جنگ است
پاول و پرنسبرگر نشان دادند كه فيلمساز ها مجبور نبودند كه بين
واقعيت جنگ و آسيب هاي آن و يا سينماي رمانتيك يكي را انتخاب كنند
هيچ فيلمساز ديگري اين دو نوع سينما را با هم تركيب نكرد
ديگر فيلمساز انگليسي در دهه 40 ميلادي
به ما گفت كه از اين آسيب هاي جنگي و خرابي هاي جنگ مي توان بهترين چيز ها را بيرون كشيد
اين فيلمساز در اين صحنه حضور دارد هنري جنينگ
او در اينجا با ظاهري شيك و لاغر اندام در نقش يك مامور پست كه به شدت به وظيفه اش پايبند است
به ايفاي نقش پرداخته او حتي زماني كه اوضاي خوبي ندارد از كار دست برنداشته و نامه ها را مي رساند
خيلي زود او شروع به فيلمسازي كرد و فيلم هايي با سيك و سياق شاعرانه خودش ساخت
كارگردان مشهور انگليسي ترنس ديويس هميشه به جنينگ اداي احترام كرده است
بله با وحود اينكه او فقط فيلم « به بريتانيا گوش دهيد
را ساخت اما اين فقط يكي از شعرهاي فوق العاده او بود اين فقط قسمتي از صداي او بود
صحنه ايي كه در آن دوربين بيشترين حركت را دارد در صحنه گالري ملي
زماني كه مردم از آهنگ لذت مي برند
و زماني است كه شايد اين آخرين تابستاني باشد كه آن ها آزادند
و شما ماري هرش را ميبينيد كه يكي از قطعات موتزارت را مي نوازد
در آن لحظه شما به اين فكر ميكنيد كه جنينگ چه چيزي را مي خواسته است بگويد؟
چيزي كه به اصالت بريتانياي بر ميگردد
كه هيچ كس ديگري آن را نفهميد
ولي ما فهمديم و ما آماده شديم كه براي دفاع از آن بجنگيم
جنينگ اعتقاد داشت از آنجا كه مردم بريتانيا
زمين ها ، تاريخ و فرهنگ مشتركي دارند
داراي يك ناخودآگاه جمعي اند
چيزي كه او نام آن را ميراث احساسات ناميد
اين همان چيزي است كه مردم زخم خورده را دور هم جمع كرد
طبق اصول و قواعد سينمايي جنينگ احساس مي كرد
بين نماهايش بايد جاذبه ايي قوي برقرار باشد
به اين صحنه از فيلم «به بريتانيا گوش دهيد نگاه كنيد
حدود دوازه كلاه باريك
سپس كات به سر بي كلاه پنج زن
سرهاي آنها همان جايي است كه كلاه ها است
سپس كات به مجسمه چارلز اول شخصيتي كه سر از تنش جدا كردند
اين سه تصوير در كنار يكديگر حس وحشت از دست دادن سر را به ما انتقال ميدهند
يك معادله ايي سينمايي كه از هر بخش آن بزرگتر است
اين همان معادله 1+1=3 است كه آيزنشتاين گفته بود
در سال 1949 آخرين فيلم بريتانيايي كه به شكلي شگفت انگيز همه چيز را خلاصه كرد
و تحولي در سينماي غرب در نمايش آسيب هاي جنگي ، حس هاي شاعرانه و اكسپرسوينسم
بازي با سايه هايي كه در اين سال ها رواج داشتند را متحول ساخت
داستان «مردم سوم » در شهر وين بعد از جنگ جهاني دوم اتفاق مي افتد
شهري كه بين فاتحان جنگ تقسيم شده بود
نويسنده فيلمنامه فيلم ، نويسنده مشهور كاتوليك گراهام گرين بود كه
در هسته مركزي فيلم يك جنايت اخلاقي را قرار مي دهد
يك مرد با نام هري ليم با بازي اورسون ولز از طريق فروش پني سيلين پول در مي آورد
كه اين كار وي ممكن است به كودكان آسيب برساند
كارگردان فيلم اينكه اين ايده يك معضل مهم را بيان ميكرد را بسيار دوست داشت
اين بدبيني بود كه سينماي شاعرانه فرانسه را به او يادآوري كرد
سينمايي كه او ستايشش مي كرد
او و فيلمبردارش تصميم گرفتند كه برخي از نماهاي فيلم را خارج توازن افقي بگيرند
تا از اين طريق بتوانند ناتوازني اخلاقي را نمايش دهند
كارگردان فيلم كارول ريد قبلا اين مستند برنده اسكار كه در دوره جنگ ساخته شده بود را تدوين كرده بود
Miles of wire netting for the beaches.
Seventy-two hundred tons of petrol per day.
With an underwater pipeline to carry it to France.
A white star is the emblem of liberation -
و مثل ايتاليايي ها و برخي از فيلمساز هاي آمريكايي
احساس كرد كه سينما بايد بيشتر با واقعيت درگير باشد
در اين سكانس فيلم « مرد سوم » جايي كه براي اولين شخصيت اورسون ولز نشان داده مي شود
از ساختاري شجاعانه اكسپرسيونيستي همچون فيلم خود اورسون ولز يعني همشهري كين استفاده شده است
در اين صحنه پاياني مشهور فيلم بعد از اينكه ليم از بين رفته است دوست نااميد وي هالي مارتينز
در سمت چپ كادر منتظر آنا دوست دختر ليم است
كه هالي سخت گرفتارش شده است
دختر از راه دور به سمت او حركت مي كند
تصويري با عمق ميدان زياد همچون آثار اورسون ولز
كارول ريد در اين صحنه هيچ برش و يا ديزالوي انجام نمي دهد
اين همان كاري است كه اسكورسيزي بعدها در فيلم « راننده تاكسي» انجام داد
كارول ريد اجازه مي دهد كه آنا كل راه را در زمان واقعي طي كند
اين همان دراماتيزه نكردن زمان است كه ايتاليايي ها در نئورئاليسم آن را انجام ميدادند
گرين يك پايان خوش براي فيلم در نظر گرفته بود كه در آن آنا آمده و بازوي هالي را ميگيرد
كارول ريد همچون كاري كه دهه ها بعد رومن پولانسكي در فيلم « محله چيني ها » انجام داد
با چنين پايان خوشبينانه ايي مخالفت كرد
آنا دور زده و از سمت ديگر هالي از قاب خارج مي شود
او زندگي كردن با خاطرات هري ليم سركش را به
زندگي با يك مرد ضعيف و نجيب ترجيح ميدهد
اين يكي از شجاعانه ترين پايان هاي فيلم هاي جريان اصلي در تاريخ سينماست
فيلم « مرد سوم » به يكي از بزرگترين فيلم هاي تاريخ سينما تبديل شد
فيلم به خلاصه اي پر محتوا براي سينما دهه 40 تبديل شد
مسائل و معضلات مهم روز كه در فيلم هاي جديد به كار گرفته مي شدند و نيز تفكر واقع گرايانه فيلمسازها و استفاده آن ها از عمق ميدان زياد
در سرتاسر جهان در دهه 50 رواج پيدا كرد در مناطقي مثل هند ،آفريقا ،آمريكاي جنوبي و ژاپن
فيلمسازي در قاره هاي ديگر داراي شكلي جديد ، داستان هاي جديد ، استايلي جديد
و تصاويري بديع بود
براي اولين بار در داستان سينما سينما امري جهاني مي شود
..:: کانال تلگرام و اینستاگرام بلبل جان ::.. .:: Telegram: @bollbolljan ::. .:: Instagram: @bollbolljan_Com ::.
بلبل جان مرجع دانلود فيلم و سريال با زيرنويس چسبيده ‏.:: www.bolboljan.net ::.