از سال 1953 تا 1957
به نظر داستان هيجان انگيز سينما به اوج خود مي رسد
در اين بخش ما به سراغ فيلم هاي احساسي هاليوودي
داگلاس سيرك خواهيم رفت
و سپس با فيلم هاي ملودرام ساير كشور هاي جهان آشنا مي شويم
دهه 1950
تصوير عريض به وجود آمده است
فيلم ها رنگي شده اند
بازيگر جواني به نام جميز دين وارد عرصه سينماي شده است
او اينجا با گردني خميده ، پر از آشوب به ميز مشت و لگد مي زند
احساسات او طغيان كرده است
اين يكي از تصاوير مهم در سينماي دهه 1950
و يكي از موضوعات اصلي فيلم در آن دوران از تاريخ سينما بوده است
براي اينكه اين لحظات احساسي را درك كنيد
شما نبايد از آمريكا شروع كنيد شما بايد از اينجا شروع كنيد : از مصر
جوان شرور و آشوبگري مثل جميز دين نيز در اينجا وجود داشت
كه حتي به مراتب عصيان تر از او بود
همان طور كه گفته فيلم هاي هر دوره سينما نماينگر وضعيت جوامع در آن دوران هستند
دهه 1950 دهه فيلم هاي ملودرام بود
از سال 1920 در اينجا در مصر فيلمسازي با فرمول خاصي رواج داشت
تا اينكه اين شورش به وجود آمد
شورش همزمان با شورش جميز دين در دهه 50
اين مرد پدر سينماي هنري آفريقا است
در سال 1958 يوسف شاهين تاريخ سينماي آفريقا را متحول كرد
تا آن دوران سينماي آفريقا حضور قابل توجه ايي در تاريخ سينما نداشت
اما در آن سال شاهين اين فيلم ملودرام پر اوج و فرود را تحت عنوان ايستكاه قاهره
نوشته و كارگرداني كرد خود او نيز در فيلم بازي كرد
اين اولين فيلم مشهور قاره آفريقا و اولين فيلم مهم سينماي عرب است
صحنه هايي اين چنيني در فيلم پر از احساس اند
شاهين فيلم هايش را بر اساس تصورات اروتيك خودش مي ساخت
شاهين در يك شهر مرزي و در يك خانواده فروشنده لب مرز همانطور كه در فيلم ايستگاه قاهره است به دنيا آمد
او بيش از هرچيز تلاش داشت تا تنش موجود در زمانه خودش را به تصوير بكشد
او سعي داشت سركوب جنسي را به تصوير بكشد
خشم و عصيان خفه شده را نشان دهد
اين كار جسورانه ايي در آن دوران محسوب مي شد
من يادمه در شب افتتاح فيلم من داشتم درمورد انحراف جنسي صحبت مي كردم كه چند شخص در پاسخ به من تف به صورت من انداختند
هيچ كس جرات نداشت درباره ي چيز هاي كه در واقعيت وجود داشت صحبت كند
حدود 20 درصد جوانان مصري سرخورده بودند كه علت آنها تابوهايي بود كه وجود داشت
و يا به خاطر مذهبشان و يا به خاطر سخت گيري هاي خانواده شان بود
كه به اندازه كافي متمدن نشده بودند و يا با اين مسائل ملايمتر برخورد نميكردند
شاهين در فيلم نقش يك روزنامه فروش درمانده را بازي ميكند كه شيفته زني با بازي هند رستم شده است
هندي رستم نقش يك نوشابه فروش بوالهوس را بازي ميكند
شاهين در اين صحنه خود از دور به دوربين نزديك شده و به داخل آن نگاه ميكند
به اين صحنه نگاه گنيد كه در آن شاهين صداي سكس كردن زن را با يك مرد مي شنود
..:: ارائه شده توسط وب سايت بلبل جان ::.. ‏.:: www.bolboljan.net ::.
يك حركت دالي كوتاه ،برش، دوباره دالي و دوباره برش
سپس دوربين همزمان با حركت پر خروش قطار شروع به تركينگ ميكند
اين سمبلي از طغيان احساسات در درون شخصيت شاهين در فيلم است
هيچ فيلمساز آفريقايي و يا عربي تا پيش از اين فيلم اين چنين سينمايي فكر نكرده بود
ايستگاه قاهره يك شاهكار است
كه در آن نشانه هاي ملو درام ، كشش هاي جنسي و يا عدالت اجتماعي
همچون بهترين فيلم هاي ملودرام دهه 50 ميلادي وجود دارد
چه كسي فكرش را مي كرد كه سينماي شاهين اين چنين خلاقانه باشند؟
در اين قسمت جهان همه چيز عوض شده بود
در سال 1955 رهبران 29كشورهاي آسيايي و آفريقايي
در باندوگ اندونزي دور هم جمع شدند تا وضعيت اقتصادي و روابط فرهنگي را بهبود بخشند
آن ها با يكديگر متحد بودند نه مثل كشورهاي كاپيتاليست جهان اولي
و نه مثل كشورهاي كمونيست جهان دومي
آن ها به يك سبك وشيوه خود ساخته رسيدند كه نامش « جهان سوم » است
فيلم « ايستگاه قاهره » از جايي بيرون مي آمد كه احساسات و عواطفِ خيلي ملايم در آن كم پيدا ميشد و بيشتر سرشار از عصيان بودند
اما اين عصيان و اعتماد به نفس
در بسياري از كشورهاي جهان قابل مشاهده بود
و در هيچ جايي بيشتر از اين كشور پهناور يعني هند موجود نبود
داستان سينماي هند به بزرگي و وسعت خود كشور هند است
هندي ها همان طور كه خيلي از ما مي دانيم در ويراني دست كمي از كشور هاي اروپا در دهه 50 نداشت
اين كشور مستعمره ،به قسمت هاي مختلف تقسيم شده بود و قحطي در آن موح مي زد
و نطام هاي هاي كست و قبيله ايي هندي مردم را در تنگنا قرارداده بودند
با وجود اين همه آشفتگي و بدبختي
احتمالا شما فكر خواهيد كرد كه هندي ها ديگر مجالي براي فكر كردن به سينما نداشتند
اما بايد گفت اين تفكر اشتباه است
در دهه 1950 به نظر هندي ها براي سينما ساخته شده بودند
از آنجا كه هندي ها در فرهنگ خودشان از رنگ استفاده مي كردند به همين خاطر در طراحي صحنه بسيار چيره دست شدند
آنها ضمنا عاشق استفاده كردن از نور آرك در استوديو بودند
به اين صحنه از يكي از مشهورترين فيلم هاي هندي تحت عنوان گل هاي كاغذي نگاه كنيد
باريكه اي نور وارد سالن استوديو مي شود
دوربين در اين نور مي چرخد و به سمت مردي مي رود كه كارگردان فيلم است
گورو دات كه اورسون ولز هندي هاست
او در فيلم نقش كارگرداني را ايفا ميكند كه به زني نگاه ميكند كه قرار است در فيلمش بازي كند
به زن از زير نور تابانيده شده است و برخلاف فيلم هاي هاليوود روي موهاي او هيچ نوري وجود ندارد
به خيابان هاي هند باز مي گرديم شما مي توانيد احساس كنيد كه
يك كارگردان سينما در اينجا چگونه يك اتفاق و اكشن را طراحي مي كند
بازيگر هاي پر طرفدار سينماي هند هيچ ارتباطي با مردم نداشتند
خود كشور فوتوژنيك بود همانگونه كه مرلين مونرو فوتوژنيك بود
اولين فيلمي كه در هند درباره ي قديسان ساخته شد
فيلم هايي كه ما آن ها را با نام فيلم هاي اساطيري مثل اين فيلم مي شناسيم
در اين فيلم براي نشان دادن افسانه يك شاه از تكنيك سوپر ايمپوزيشن همچون فيلم هاي مليه س استفاده شده است
بعد ها كه در دهه 1930 در سينماي هند صدا وارد شد
آن ها سريعا به سنتهاي تئاتر هاي موزيكال در كشور خود پرداختند
به همين خاطر سينماي هند به تنها سينماي ملي جهان تبديل شد
كه در آن وجود ميان پرده هاي موزيكال امري معمول به نظر مي رسيد
و اين بذر سينمايي را كاشت كه ما امروزه تحت عنوان باليوود آن را ميشناسيم
رنگ ، صحنه آرايي وتئاتري بودن از ويژگي هاي اين سينماست
اين سينما بسيار به هاليوود نزديك بود
و در اينجا نيز سينما همچون يك حباب شيشه ايي بود
اما بهتر است به اصل مطلب بپردازيم اينكه چگونه سينما در اين كشور به سمت واقع گرايي رفت
چيزي كه ما امروزه آن ها با نام فيلم هاي اجتماعي مي شناسيم اين نوع فيلم ها
نظام كستي هندي ها ، ماترياليسم و فقر و قحطي را در دهه 1930 به چالش مي كشيد
رئاليسم در اين فيلم ها همچون در اين صحنه به فيلم هاي نئو رئاليسم شبيه بود
موجي كه رئاليسم در سينماي بعد ازجنگ جهاني دوم
در اواخر دهه 40 و دهه 50 به وجود آمده بود آنقدر وسيع شد
تا در اينجا و در آثار مردي كه در اين خانه زندگي مي كرده است يعني ساتيا جيت راي سر در آورد
پدر و پدر بزرگ راي در اينجا ناشران و روشنگران مشهوري بودند
فيلم هاي باليوودي همچون فيلم هاي هاليوود در مكان هايي
رويايي اتفاق مي افتادند ولي ساتيا جيت راي مي خواست
داستان فيلم هايش در مكانهايي مشخص و مخصوصي روايت شوند.
به همين خاطر او و فيلمبردارش سوباترا ميترا
و بازيگران غير حرفه ايش براي فيلمبرداري به مكان هاي خاصي مي رفتند
آن ها حدود سي دقيقه از كلكته خارج شده و به روستايي با نام بورام مي رفتند
تا اولين فيلمشان را تحت عنوان « پاتر پانچالي » را بسازند
بسياري از عوامل فيلم هيچ تجربه ايي سينمايي نداشتند
اما تصاويري كه آن ها ساختند تاريخ سينما را متحول كرد
فيلمبرداري اين فيلم بسيار درخشان و تصاوير داراي بافت و تركيب زيبايي بودند و نيز حس بخشندگي و مهرباني را انتقال مي دادند
انگار ما براي اولين بار چشم به روي كشور هند گشوده ايم
پاترپانچالي داستان كودكي آپو پسر يك مبلغ مذهبي را روايت مي كند
و روابط او با مادر و خواهرش و نيز عمه پيرش
كه نقش او را چانيبالا دوي به شكلي درخشان بازي ميكند
خط و خطوط صورت وي برخلاف صورت هاي صاف بازيگران در سينماي تجاري است
اين واقعا چيز جديدي بود
ساتيا جيت راي او را در يك فاحشه خانه پيدا كرده بود
و هر روز به او مرفين مي داد تا بتواند از او در فيلمش استفاده كند
آن چيزي كه براي ما تازگي داشت اين بود كه
ما براي اولين بار با شكل واقعي يك روستا در هند آشنا ميشديم
اين فيلم تصورات ما از زندگي روستايي را كه از روي نا آگاهي بود متحول كرد
همه چيز در فيلم واقعي است در فيلم خبري از زندگي ايده آل بچه ها نيست وسايل خانه
آشپزي كردن خشك كردن لباس ها همگي با جزئيات كامل به تصوير كشده مي شود
ولي چه چيزي در دهه 50 وجود داشت كه جيت راي را به يك فيلمساز مدرن تبديل كرد
جيت راي اعتقاد داشت كه برنامه وزير اول دولت هند براي صنعتي كردن هند و
و ورود قطار به اين مكان كار ساز خواهد بود اتفاق خوب و اميدوار كننده ايي را رقم خواهد زد
دود قطار در اينجا تصويري به زيبايي تصوير يك دشت سر سبز مي سازد
دوربين با هيجاني خاص پن مي شود
آپو با هيجان مي دود
اين مرد سوموندو روي دستيار فيلمبردار در فيلم «پاتر پانچالي » بوده است
كه بعد ها به فيلمبردار فيلم هاي سايتيا جيت راي تبديل شد
موقع ساخت فيلم پاتر پانچالي
من يك جوان بي تجربه بودم
من به عنوان كار آموز در استوديوهاي بنگالي مشغول به كار بودم
و در آنجا من به تجربه هاي زيادي در مورد سينماي جريان اصلي كشور دست پيدا كردم
به ياد دارم كه
هم بازيگر هاي زن و هم بازيگر هاي مرد گريم مي شدند
رنگ سفيد در اين فيلم ها بسيار كم استفاده مي شد
حتي به لباس هاي سفيد معمولي كه در فيلم استفاده مي شد هم رنگ هاي ديگر اضافه مي كردند
و ديالوگ هايي كه بين بازيگران برقرار مي شد خيلي دراماتيك اجرا مي شد
اما زماني كه من در فيلم « پاتر پانچالي » شروع به كار كردم
به عنوان يك دستيار فيلمبردار براي من همه چيز متفاوت بود
هيچ چيز مصنوعي و ساختگي در فيلم وجود نداشت
لباس ها ، ديالوگ ها و همه چيز معمولي بود
بعد ها بود كه من فهميدم ما آن جا بر عليه هنر تصنعي بوديم
روي هنوز دوربيني كه آن ها در آن دوران با غرور از آن استفاده مي كردند را نزد خود نگه داشته است
اندازه اين دوربين نسبت به دوربين هاي امروزي همچون اندازه يك تانك است
اين مسئله شگفت آوري است كه آن ها اين تصاوير گرم و زيبا
را با اين وسيله سنگين فيلمبرداري كرده اند
بسياري از صحنه هاي فيلم در همان لوكيشن ساخته شد
اما برخي از صحنه هاي مهم فيلم در اين اين استوديو به نام توليگانج در جنوب كلكته فيلمبرداري شد
جايي كه بسياري از فيلم هاي بزرگ و مهم بنگالي در آن ساخته شد
اين استوديويي است كه در آن بسياري از دكور پاتر پانچالي در آن ساخته شد
بازيگر مشهور هندي شارميلا تاگور در چند فيلم با جيت راي همكاري كرد
تاگور فقط 14 سال سن داشت كه در شاهكار جيت راي تحت عنوان « الهه » بازي كرد
فيلم داستان دختري را روايت مي كند كه پدر شوهرش در خواب ديده كه او يك الهه است
صورت او در فيلم با نور شمع فيلمبرداري شده و چشمان او خمار است
با اينكه فيلم « الهه » دومين همكاري من با او
بعد از فيلم « آپور سانسار » بود اما من هنوز يك هنرپيشه آماتور بودم
و خيلي سن كمي داشتم حدودا 14 ساله بودم
همان طور كه مي دونيد جيت راي خيلي قدش بلند بود به همين خاطر او روي چهار پايه مي نشست
و به چشم هاي بچه نگاه كرده و از او مي خواست كه يك دور صحنه را باصداي بلند بخواند
او خيلي محكم و سرحال همانطور كه خودتون مي دونيد شروع به بازخواني صحنه با صداي بلند ميكرد
و باز هم همان طور كه مي دونيد او به شدت صداي رسا و صافي داشت
و اينطور بود كه او در بازخواني صحنه هيجاني ايجاد مي كرد كه بازيگر كودكش نيز اين هيجان را بتواند حفظ كند
و با ارتباطي كه مي توانست با بازيگر هاي كودك برقرار كند نتيجه كار
اين مي شد كه بچه ها دقيق همان كاري كه او كرده بود را تكرار ميكردند
او مي دانست كه چه نوع چهره ايي را براي فيلمش مي خواهد
ولي با اين وجود در چشم ها و تصاويري كه از صورت مي گرفت همچنان استرس ديده مي شد
من فكر ميكنم كه او اين را باور داشت به طور مثال در فيلم الهه
نقش من نماي كلوز آپ زيادي مي طلبيد
و زماني كه فيلم تمام مي شود صورت من شما را تسخير كرده است
و درصحنه ايي كه من در معبد نشسته ام
و زماني كه همسرم مي آيد بين او و من
كه در آن جا در نقش الهه هستم ارتباطي برقرار مي شود
من فكر ميكنم آن صحنه فوق العاده است به خاطر اينكه آن حركت كوچك سر من
آن چيزي نيست كه به نظر مي رسد
در واقع آن نماد درماندگي دختر است و نماد
جنون و سردرگمي تدريجي دختر است
منظورم اين است كه شخصيت دختر يك دختر روستايي با سن كم است
كه از اين ازدواج و موقعيتي كه در آن قرار گرفته سردرگم شده است
دختر هنوز به اندازه كافي بزرگ نشده است
به نظر من موقعيتي كه دختر در آن قرار گرفته بسيار تراژيك است
اينكه اين دختر قرباني تفكرات عقب افتاده
و افراطي يك سري آدم شده است
مانيك دا مي دونيد كه ما به جيت راي مانيك دا مي گوييم
بسيار با هنر نقاشي و ساير هنرها آشنا بود
و به ياد دارم كه همه چيز را با قاطعيت كامل تحت كنترل خود در مي اورد
در واقع حتي يك نت موسيقي هم نبود كه از زير نظر او نگذشته زده شود
من فكر ميكنم او هميشه در جست جوي حقيقت بود
حالا چه در آثارش و يا چه درون خودش
او دوست داشت در فيلم هايش به تكامل برسد مي دونيد منظور چيست ؟
او هميشه در تلاش بود كه به آن دست يابد و نشانه هاي درون فيلم هايش را براساس اين تكامل قرار مي داد
قسمتي از اين نشانه ها در رابطه او و موسيقي در فيلم هايش نهفته است
او براي اينكه خودش و درونياتش را براي ما شرح دهد از مديوم زيباي سينما استفاده مي كرد
ساختماني ويران شده با سايه هاي بلند و بچه هايي در حال بازي كردن اند
دنياي فيلم «پاترپانچالي » جهان را تحت شعاع خود قرار داد
اين فيلم به مدت شش ماه در نيويورك به تنهايي اكران مي شد
مناظر طبيعي ، گذرگاه هاي با سايه هاي زياد و صداهاي طبعيت در فيلم هاي هندي
سينماي هند را براي مدتي كوتاه به مركز سينماي جهان تبديل كرد
اين فيلم و دو دنبال آن كه به «سه گانه آپو» مشهورند
براي مدتي برخي آن ها را بهترين فيلم هاي آسياي تاريخ سينما مي دانستند
فيلم هاي ساتيا جيت راي به اندازه ملودرام هاي دهه 50
مملو از احساسات نبود
در واقع فيلم هاي جيت راي خيلي ساكت تر و آرام تر از آن ها بود
اما بعد ها در سينماي هند فيلم هايي ساخته شد كه سرشار از لحظات احساسي بودند
فيلم « مادر هندي » داستان اين زن به نام رادا روايت مي كند
او ازدواج كرده است
او زير روپوشي قرمز رنگ پنهان شده است
نماي بسته از دست ها و پاهاي زن ورود آهسته آهسته او را به دنياي جديدي نشان مي دهد
اين دنيايي است كه او كشف خواهد كرد
كار كردن و عرق ريختن در گل و لجن
كارگري در هند شكلي مستقل مدرن و سوسياليسم به خود گرفته بود
در فيلم از رنگ هاي طبيعي و بدون آلايش استفاده شده است
درگيري ها و كشمكش هاي عاشقانه در طول فيلم باعث شد تا خيلي ها
به فيلم لقب برباد رفته هندي بدهند
در اين صحنه استثنايي كشاورزها
همچون فيلم هاي موزيكال هاليوودي و فيلم هاي پروپاگندا شوروي روي نقشه هند ايستاده اند
شخصيت اصلي و ديگر مردمان هند انسان هاي قوي هستند اما تقدير شومي در انتظار آنها است
فيلم « مادر هندي » به يكي از قسمت هاي اصلي سينماي ملي هند
و به نقطه ي عطف سينماي جهان تبديل شد
اينجا ديگر كشور پهناوري است كه در شمال هند قرار دارد چين
چيني ها در دهه 1950 نيز مشكلات اجتماعي خودشان را داشتند
همان طور كه ديديم سينما در دهه 30 در اين كشور دوران طلايي اش را سپري ميكرد
مائو از اواخر دهه 40 كنترل كشور را در اختيار گرفته بود
و فيلمسازي نيز كاملا تحت كنترل صورت مي گرفت
كمتر كسي بود كه بيشتر از اين كارگردان مشهور سينماي چين يعني ژايي جين به اين موضوع آگاه باشد
ژائي در سال 1923 در اينجا در خانواده ايي پولدار متولد شد
ثروت آن ها آنقدر زياد بود كه گفته شده است كه جهزيه مادر وي را بيست قايق حمل مي كردند
او اولين فيلمش را در دهه 50 ساخت كه او را به
بزرگترين فيلمساز چين در آن دوران و يك استاد صاحب سبك تبديل كرد
او يك فيلمساز مشهور و ستايش شده بود
ژائي اعتقاد داشت كه فرهنگ مردم چين بسيارخاص است
مردم چين زياد از فيلم هايي كه تحت تاثير سينماي غرب اند خوششان نمي آيد
در واقع اين موضوع در بين همه كشور هاي داراي فرهنگ و سبك هنري خاص اند مشترك است
مردم اين كشور ها اعتقاد دارند كه فيلم هاي بايد نمايانگر فرهنگ آن ها باشند
به همين خاطر مردم چين فيلمي را دوست دارند كه توسط چيني ها و با فرهنگ چيني ها ساخته شده باشد
فيلم هايي چيني هم در شرايط بسيار خاصي ساخته مي شدند
حالا به يكي از فيلم هاي ژائي نگاه كنيد نام فيلم « خواهران بازيگر » است
زني گريه ميكند
نوري با هاي لايت توي چشم هاي او مشخص است
دوربين به سمت او مي رود تا احساسات او را به تصوير مي كشد
ما با اين نوع فيلمسازي آشنا هستيم
همچون فيلم هايي كه در دهه 50 در مصر و هند ديديم اين فيلم نيز يك شاهكار ملودرام بود
زن و خواهرش به دسته ي خوانند گان اپرا ملحق مي شوند
به اين نمايي كه ژائيي گرفته است نگاه كنيد
دوربين با سرعت به سمت چپ مي رود ، رنگ هاي استفاده شده
در اين نما بسيار چشم گيرند ، دوربين به سمت پرده مي رود
سپس بازيگرهاي زن پديدار مي شوند
در اين پلان حركتي همه چيز به درستي و به زيباترين شكل سر جاي خود قرار گرفته است
خواهر بزرگتر انقلابي به پا ميكند
خواهر كوچكتر فريب شهرت و خوشبختي را مي خورد
يك داستان درام انساني از دريچه يك لنز با تصاويري خيره كننده نمايان است
چه لنز استثنايي
ژائيي دوربين را به پايين و به سمت جهان داستان فيلم تيلت مي كند
بعد ما مي فهميم كه در اين صحنه علاوه بر تيلت دوربين روي كرين نيز به سمت پايين حركت كرده است
سقف صحنه به نظر بالا رفته است
و از ديد خداوند به مردم رعيت نگاه ميكند
اين تفكري بسياري چيني است
اين صحنه اوج ملودرام است
و اوج سبك كاري مرسوم در دهه 50 است
انقلاب فرهنگي مائو ، كارنامه هنري ژائيي را نابود كرد
در دوران انقلاب فرهنگي مجوز ساخت هيچ فيلمي داده نمي شد
ما بي كار شده بوديم
آن دوران واقعا يك جهان ديگر بود
پدر و مادر ژائي خودشان را كشتند و فيلم « خواهران بازيگر
به « كنفوسيوس گرايي سينمايي » متهم شد
ژائيي را وادار كردند كه دستشويي هاي استوديويي را تميز كند
كه خود روزي بهترين فيلمساز آن بود
كمتر كسي در تاريخ سينما به چنين وضعي دچار شد حتي رومن پولانسكي نيز
تا اين حد زندگي اش نابود نشد
در شرق دور و در اويل دهه 50 ژاپني ها در حال بازسازي
و از بين بردن تجارب مصيبت بار جنگي بودند
بازيگر مشهور ژاپني كيكو كاگاوا كه با اوزو
و ميزوگوچي و كوروساوا كار كرده است
خوب بعد از اينكه جنگ در سال 1946 پايان يافت
مردم احساس آزادي مي كردند در واقع مردم هر كاري كه دوست داشتند انجام مي دادند
من فكر مي كنم اين احساس فقط محدود به سينما نمي شد
من فكر مي كنم كل كشور در آن دوران قدرت و روحيه زيادي داشتند
و اين مسئله در سينما و همه چيز در كشور بازتاب داشت
همان طور كه مشاهده كرديم سينماي ژاپن در دهه 1930
دوران طلايي اش را سپري ميكرد
در دهه 1950 دوباره به دوران طلايي اش باز گشت
مركز اين عصر طلايي آكيرا كوروساوا بود
به نظر من كوروساوا و ميزوگوچي بسيار شبيه به هم كار مي كردند
اول اينكه هر دو آن ها از نماهاي طولاني استفاده مي كردند
وقتي كه به گذشته نگاه مي كنم مي بينم كه در پنج تا از فيلم هاي كوروساوا بازي كرده ام
كوروساوا بيشتر تمايل داشت از لنز هاي با فاصله
كانوني زياد براي گرفتن نماي كلوزآپ استفاده كند
به همين خاطر دوربين در فاصله ايي دور از بازيگر
قرار مي گرفت و ما با آزادي بيشتري حركت مي كرديم
به همين خاطر ديگر ما نگران موقعيت دوربين و جاي دوربين نبوديم و راحت بازي مي كرديم
آكيرا كوروساوا با ديدي انسان دوستانه از درون لنز تله به آدم ها نگاه مي كرد
به اين صحنه از فيلم « زيستن » نگاه كنيد
يك مامور دولت متوجه شده است كه سرطان گرفته است
او سنگيني جهان را روي دوشش احساس مي كند
او هميشه سر به زير است
او در دوران فئودال امپراطوري بزرگ شده است
اين دوران از او آدمي منفعل ساخته است
او به آهستگي راه مي رود
بعدها او در زير چرخ زندگي مدرن له مي شود
ژاپن در جنگ شكست خورده است
او مجبور است به خودش فكر كند
كوروساوا دوربين را عقب مي كشد تا وسعت زندگي را نشان دهد
مرد كجاي اين زندگي قرار دارد؟
بيشتر فيلم هاي كوروساوا در باره ي اين موقعيت هاي فردي اند
اينكه يك شخص چگونه خودر ا بدون خود خواهي و خودپرستي در بين ديگران ممتاز مي كند
اين دغدغه اصلي فيلم هاي دهه 50 بود
فيلمساز و منتقد دونالد ريچي
قهرمان هاي فيلم هاي كوروساوا به خاطر استقامت شان برجسته شدند
آن ها اگر در كاري شكسته بخورند بار ها و بارها دوباره تلاش مي كنند
همه قهرمان هاي كوروساوا اين كار را ادامه مي دهند تا اينكه در نهايت به نتيجه برسند
يك بار همراه كوروساوا بودم و اين قضيه را عينا ديدم
او يك خودكاري داشت كه نمي نوشت از اين خودكارهاي سر ساچمه ايي
وقتي اين خود كار ها كار نمي كنند مردم بلافاصله مي گويند
يك خودكار ديگه بهم بديد ولي كوروساوا اين كار را نكرد او سعي كرد با همان خودكار بنويسد
و در نهايت بعد از حدود ده دقيقه دست كاري و ور رفتن با آن بالاخره آن خودكار نوشت
و هميين جا بود كه فكر كردم اين قضيه استعاره ايي از خود اوست
و او در مورد شخصيت فيلم هايش نيز اين طور فكر ميكند
به طور مثال شخصيت كاراگاه در فيلم سگ ولگرد هيچ شانسي ندارد كه بتواند
اسلحه اش را برگرداند اما او تلاش مي كند و دوباره تلاش ميكند
و آنقدر تلاش مي كند كه در نهايت آن را باز مي گرداند
در فيلم حماسي كوروساوا با نام « هفت سامورائي» گروهي
شمشير زن وظيفه دارند از دهكده ايي دفاع كنند
اين مرد در سمت راست با موهاي مشكي كاتوشيرو است
او بهترين شمشير زن تمام دوران بوده است
در پايان صحنه جنگ حماسه ايي شان كاتوشيرو همچنان فكر ميكند كه بر اين جنگ فاتح شده است
او دور خود مي چرخد و عقب مي رود و بعد شمشيرش را پرتاب ميكند
او تير مي خورد
دوران شمشير زني به سر رسيده است
و عصر اسلحه گرم و تفنگ آغاز شده است
اين فيلم هرچند داستان دوران گذشته را روايت مي كند اما در جامعه روز نيز مصداق داشت
به اين خاطر كه در دهه 50 نيز دوران جديدي آغاز شده بود
جان فورد تا پيش از اينكه تاثير باران گل و لجن را در فيلم كوروساوا ببيند
دوست داشت چنين صحنه هايي را ساده و تميز بسازد
كوروساوا بيش از فورد و بيش از هر كارگردان ديگري به تاثيرات اتمسفر و فضاي حاكم صحنه
و شلوغي ها وريخت و پاش هاي شاعرانه در تصوير علاقه داشت
در فيلم « سرير خون » كه يكي از اقتباس هاي كوروساوا از شكسپير است
ببينيد كه او چگونه شخصيت بانو مكبث را به تصوير مي كشد
بانو مكبث شبيه به يك روح است و او همچون روح در اتاق
حركت مي كند لباس او روي زمين كشيده شده و صدا مي دهد
حالا نگاه كنيد كه كوروساوا در اين فيلم جنگل برنهام
در داستان شكسپير را چگونه به تصوير در آورده است
جنگل همچون يك كابوس است جنگل همچون يك موج مي ماند
گويي درختان انگشت دارند
نگاه كنيد كه مكبث در فيلم چطور مي ميرد بدن او سوراخ سوراخ مي شود
كاملا مشخص است كه اين صحنه از فيلم « پدر خوانده از اين فيلم كوروساوا الهام گرفته شده است
در اين صحنه نيز شخصيت قبل از مردن با سرعت تكان مي خورد و بدنش سوراخ سوراخ مي شود
كارهاي كوروساوا به يك كتاب مرجع سينمايي تبديل شد
خود او به تنهايي يك مدرسه سينما بود
فيلم « هفت سامورايي » وي با عنوان هفت دلاور بازسازي شد
كه در آن جميز كابرن نقش كاتوشيرو را بازي كرد
در اين فيلم از صفحه عريض و رنگ استفاده شده بود اين صحنه زير آفتاب فيلمبرداري شده است
كه با صحنه ميدان در باران شديد در فيلم كوروسا بسيار متفاوت بود
چاقويي كه به عنوان عنصري سمبليك در فيلم استفاده شده است اين بار در نمايي بسته نشان داده مي شود
دنياي غرب در دهه 50 از حضور فيلمساز هايي مثل ساتيا جيت راي
كوروساوا و اوزو باخبر شده بود اما زماني كه صحبت از سينماي غرب مي شد
هيچ حرفي از سينماي آمريكاي لاتين زده نمي شد
اين در حالي است كه در مكزيك و برزيل سينما در حال دگرگوني بود
همانطور كه ما ديديم برزيل رهبر سينماي آمريكاي لاتين بود
يكي از فيلم هاي خلاقانه اين كشور فيلم « حبس » بود كه در سال 1930 ساخته شده است
دوربين در فيلم به پرواز در آمده تا آزادي زن را به تصوير بكشد
بيست و پنج سال بعد اين فيلم با نام «ريو 40 درجه
سينماي برزيل را دوباره در مركز توجه جهان قرار داد
فيلم با نماهاي هوايي كه با موسيقي پر شور همراه شده است همچون فيلم هاي توريستي آغاز مي شود
اما دوربين بر روي زمين به دنبال پسر بچه هايي مي رود كه در فقر زندگي ميكنند
بچه هايي كاغذ و آجيل مي فروشند
دوربين عقب مي كشد پسر بچه اي در پيش زمينه تصوير قرار مي گيرد
كارگردان به شكلي واضح از عمق ميدان زياد استفاده مي كند
كارگردان فيلم نلسون پريرا دو سانتوس
تحت تاثير سينماي نئوراليسم ايتاليا بود
و به يكي از مهمترين فيلمساز هاي برزيل در دهه 50 تبديل شد
سانتوس فيلم را در محل زاغه نشين ريو ساخت ولي در آن از تكنيك هاي پيشرو بصري استفاده كرد
ريو 40 درجه چند داستان را روايت مي كند
اينجا سانتوس دوربين را از روي بچه ها حركت داده و به سمت
دو مردي مي رود كه درباره ي مشكلات بزرگسالي با يكديگر در حال صحبت اند
يك تغيير در داستان فيلم بدون انجام هيچ برشي
به من گفت ساعت 9 اينجام اگه نيومد چي ؟
يا يه جوري حلش مي كنم يا اينكه بدجور تو دردرسر ميوفتم
ولي هر كار ميكني سريع باش چون رزينا براي ناهار منتظر ماست
حس واقع گرايي و انرژي فيلم ريو 40 درجه
همچون فيلم « ايستگاه قاهره» يوسف شاهين است
حالا به شمال غرب برزيل مي رويم و با صنعت فيلمسازي مكزيك در دهه 50 آشنا مي شويم
كه به مراتب پيشروتر از برزيلي ها بودند
سينما در مكزيك از دهه 1910 با زندگي مردم آميخته شده بود
پانچو ويلا انقلابي مكزيكي از حمله كردن به شهر اوچيناگا صرف نظر كرد
تا اينكه از طرف يك كمپاني آمريكايي با دوربين آشنا شد
ويلا مبلغ هنگفت 25000 دلار پرداخت كرد تا او نيز بتواند از دوربين استفاده كند
در دهه 30 كارگردان هاي بزرگي در سينماي مكزيكي آغاز به كار كردند
فرناندو دو فونتس كه اين فيلم را با نام دون باربارا
ساخت كه يكي از بهترين هاي فيلم هاي سينماي مكزيك است
مي توان او را تقريبا پدر سينماي ملي مكزيك دانست
سينمايي كه تم اصلي آن تضاد بين مردم فقير و پولدار مشكلات زنان و نمايش بود
يكي از درخشان ترين ملودرام هاي كنترل شده تاريخ سينما
در اين صحنه از يكي از فيلم هاي فونتس مشهور ترين بازيگر سينماي مكزيك
ماريا فليكس در قايقي نشسته است شخصيتي كه فليكس در فيلم
نقش او را بازي ميكند قرار است مورد تجاوز قرار گيرد
فونتس به فيلمبردارش گفته است كه دوربين در زاويه ديد دون باربارا قرار داده و از ارتفاع پايين فيلم بگيرد
در اين صحنه همچون بسياري از فيلم هاي مكزيكي انسان در تضاد با آسمان به تصوير كشيده مي شود
دون باربارا به واسطه اي اين حمله به شخصي قوي تر تبديل مي شود
او به زمين داري تبديل مي شود كه قوانين سرسختانه ايي عليه رعيت وضع مي كند
فيلمساز بعدي كه به مراتب تاثيرگذار تر از فونتس در سينماي مكزيك بود
اين مرد كه سمت چپ ايستاده يعني اميليو ال دينو فرناندز بازيگر و كارگردان است
او اينجا در فيلمي از سام پكين پا با نام اين گروه خشن به ايفاي نقش مي پردازد
او اخلاقي به شدت مغرورانه و مردانه ايي داشت و به همين خاطر پكين پا از او در چنين نقش هايي استفاده ميكرد
در فيلم هايي كه خود فرناندز كارگرداني كرده بود نيز مثل اين فيلم « مرواريد » او چنين نقش هايي را بازي ميكرد
او در داستان گويي بسيار ماهر بود
اين شخصيت اصلي فيلم كه ماهيگيري فقير از سرخپوست هاي مكزيك است
فرناندز خود نيز دو رگه بود و رگه سرخپوستي نيز داشت به همين خاطر شخصيت هاي وي تركيبي از اين دو رگه بوند
ماهيگير مرواريدي پيدا ميكند
زندگي او به وسيله اين مرواريد مي تواند بهتر شود
اما مردم به او و همسرش حسادت مي كنند
و به همين خاطر ماهيگير و همسرش نمي توانند مرواريد را بفروشند
اين مرواريد همچون سرطان به جان زندگي آن ها مي افتد و همه چيز را فاسد مي كند
اين فيلم توسط گابريل فيگورا فيلمبرداري شده است
كه يكي از بهترين فيلمبردار هاي دوران خودش بود
و همراه با فيلمساز مورد علاقه اش اورسون ولز و گرگ تولند در يك جا درس خوانده بود
فيلم هايي كه فرناندز و فيگورا در آن ها با هم همكاري كردند داراي تصاويري با نور زياد و عمق ميدان زياد و نورهاي باريكي كه از بيرون به روي صحنه مي تابيد، بودند
نور كه روي شخصيت ها افتاده يادآور آثار ميكل آنژ است
آن دو با اين كار زندگي رو به تباهي و بد فرجام شخصيت ها را به تصوير مي كشيدند
يك تركيب بندي خلاقانه تركيبي از بخشي ها روشن و بخش هايي تاريك وجود آدمي
مي توان اين فيلم را يك فيلم نوآر مكزيكي ناميد با اين تفاوت كه داستان آن در دشت ها و مناظر طبيعي اتفاق مي افتاد
در اواخر دهه 1940 ميلادي سينماي مكزيك روي غلتك افتاد
بعدها لوئيس بونوئل نيز به اين سينما ملحق شد
آخرين باري كه ما با بونوئل ملاقات كرديم و در مورد او صحبت كرديم اينجا
در افتتاحيه فيلم سورئالش «عصر طلايي» بود
در دهه 50 ميلادي علاقه بونوئل به سفر او را به مكزيك كشاند و او در اينجا فيلم فراموش شدگان را ساخت
او به مدت يك ماه در محلات زاغه نشين مكزيك قدم مي زد تا وضعيت
زندگي ، فقر و جوانان را ببيند
او زندگي شخصيت هاي اوباش خياباني فيلمش و يك معلول جسمي را
در زير آفتابي سوزان و با استفاده از نگاتيو هاي با كنتراست بالا به تصوير كشيد
اما واقع گرايي براي بونوئل كافي نبود
او اين واقع گرايي را خيلي معمولي و زميني ديد
به همين خاطر او اين سكانس را به فيلم اضافه كرد
يكي از پسر ها كه بسيار گرسنه است رويايي مي بيند
تصوير اسلو موشن است
باد در اتاق خواب مي وزد
او به همان اندازه كه براي خوردن اين تكه گوشت عطش دارد به همان اندازه نيز از آن مي ترسد
سينماي مكزيك به فيلم هايي كه بونوئل در بين سال هاي 1946 تا سال 1965 ساخت افتخار ميكتد
با وجود اينكه او عقايد مذهبي را به سخره مي گرفت در عين حال به مهر مادري و رنج كشيدن مردم و
زندگي مردم طبقه متوسط در آن زمان ايمان داشت
و تركيبي از انواع حس ها به وجود مي آورد
در ادامه سفرمان در دهه 50 در سرتاسر جهان اين بار
ما به سراغ سرزميني كه به آن سرزمين آزادي مي گويند مي رويم
آمريكا
يك آمريكاي ايده آل و آرماني
آيزنهاور در سال 1953 رئيس جمهور آمريكا شد
در حالي كه رهبران كشورهاي مصر مكزيك ، چين و هند تفكرات سوسياليسم داشتند
تفكرات آيزنهاور به طور كلي متفاوت بود
او شخصي محترم ، مسيحي از خانواده ايي طبقه متوسط و از حومه نشينان بود
در نگاه اول بهترين و عامه پسند ترين فيلم هاي آمريكا
در آن روزگار به نظر اين نوع زندگي را بازتاب ميكردند
اينجا در فيلم « هرچه خدا مي خواهد » آن آمريكاي خرم و آرماني آيزنهاور كاملا نمايان است
نرده هاي چوبي سفيد رنگ
يك روز پاييزي زيبا
يك ماشين تر وتميز
صداي دامن زنانه
و يك حركت دوربين روي كرين
اما فيلم « هرچه خدا بخواهد » بسيار خلاقانه تر و ويرانگرتر از آن چيزي است كه به نظر مي رسد
Martin always made the arrangements with the nursery
and after his death the service just automatically continued.
كري اسكات كه اينجا در سمت راست ايستاده است شوهرش را از دست داده است
عرف فرهنگ جامعه به او مي گفت كه
به كارهايي مثل كارهاي خيريه و يا قهوه خوردن صبحگاهي بپردازد و آرامش بگيرد
اما وقتي او اين كار را نميكند و با باغبانش
راك هادسن كه بسيار از او كوچكتر است و از طبقه ي فرودست جامعه است
كه در صحنه هايي با رنگ هاي تيره تر و نور هاي متغيير به تصوير كشيده مي شود رابطه عاشقانه برقرار ميكند
دوستان زن او را طرد ميكنند
داگلاس سيرك كه از دست نازي ها فرار كرده بود تباهي و همسان سازي اجباري نهفته
در روياي آمريكايي دهه 50 را آشكار كرد
جامعه نمي توانست اين تمايلات و كشش جنسي كري به باغبانش را تحمل كند
فرزندان وي نيز در فيلم نمي توانند اين قضيه را درك كنند
در اين صحنه نابود كننده ، فرندان كري براي او پر فروش ترين كالاي مصرفي آن دوران
يعني تلويزيون مي خرند تا بدين وسيله كري را از تنهايي در آورند و او را از باغبانش دور نگه دارند
سيرك در يكي از بهترين استعاره هاي سينمايي تاريخ سينما دوربين را عقب مي كشد
كري تلويزيون نگاه نمي كند اما در قاب مستطيلي تلويزيون زنداني شده است
بر روي صفحه تلويزيون همه چيز نهفته است
درام
كمدي
نمايشي از زندگي انسان به وسيله فشار دادن نوك انگشتانتان بر روي قطعه ايي آغاز مي شود
در فيلم از دنياي پر زرق و برق فريبنده هاليوودي استفاده شده تا اين تصاوير پر رزق و برق را مورد حمله قرار دهد
زيبايي ظاهري و سركوب مسائل جنسي در دهه 50
دقيقا همان مضاميني كه در فيلم هاي يوسف شاهين در دهه 50 موجود بود
فشار هايي اجتماعي در جوامع متفاوت با يگديگر در سرتاسر به وجود آمده بود
روان كاوي ، بررسي ناخودآگاه آدمي بيماري هاي رواني
وارد سينماي جريان اصلي در دهه 50 شده بود
و سينما عاشق اين مضماين شده بود
در هر ژانري احساسات و تفكراتي كه فرويد از آن ها صحبت مي كرد نهفته بود
نيكلاس ري كارگردان اين تفكرات جنسي در دهه 50
را وارد سنتي ترين ژانر آمريكا يعني ژانر وسترن كرد
او عاشق مشروب خوردن بود
در اينجا در يكي از فيلم هاي آخر وي ، او در صحنه اي با دوربين روي دست و ساختاري دانشجويي
با عصبانيت با بازيگر زنش جر و بحث ميكند
در اين فيلم وسترن با نام « جاني گيتار » نيكلاس ري با ستاره فيلم هاي دهه 30 آمريكا جون كرافورد همكاري ميكند
زن به دنياي ياغي ها قدم مي گذارد او اين مشروبفروشي بزرگ را ساخته است
سالني با ديوار سياه همچون يك غار
شما يك رقاص مي خواهيد مارشال ؟
او منتظر است كه خط راه اهن آماده شود تا مشتري هايش بتوانند به آنجا بياند
اما ماموران خطوط راه آهن از اين اتفاق بيزارند
آن ها گروه هاي مختلف براي براي جلوگيري از اين كار تشكيل مي دهند
اين يكي از آن ازگروه هاست
اما در اين صحنه لباس سياه به تن دارد سياه كه رنگ شرارت است
او تقريبا خشم فاشيستي را از خود بروز مي دهد
او هزاران مشتري را از شرق به آنجا مي كشند
كشاورزها ، كشاورزهايي پوشيده از گل مسافران
اونا ما رو بيرون ميكنند
ديالوگي كه اما در باره ي مردم شرق مي گويد در روزگار مدرن آن دوران نيز مصداق داشت : كمونيست ها
نيكلاس ري مكاني كه «اما» و دار و دسته اش در آن جمع مي شوند را همچون مركز مبارزه با
فعاليت هاي ضد آمريكايي مي بيند اين حمله و خشم سياسي بود كه در فيلم نهفته بود
زبان بدن كرافورد شخصيت زن را به قدرتمندترين شخصيت فيلم تبديل ميكند
او به پايين و به مرداني كه ايستاده اند نگاه ميكند او از تفكرات منحرف مردان متنفر است
تا حالا زني نديدم كه اينقدر مرد باشه و مثل مردا فكر كنه و يا مثل اونا رفتار كنه
بعضي وقت ها اينقدر مردونه رفتار مي كنه كه كه من به مرد بودن خودمم شك مي كنم.
ادي اون روزنامه مال ماه پيشه
چند بار مي خواي بخونيش؟
زماني كه فيلم « جاني گيتار » در آمريكا اكران شد نقد هاي تندي عليه آن نوشته شد
ولي اين فيلمساز و منتقد فرانسوي يعني فرانسوا تروفو
درباره ي فيلم نوشت : هركس كه اين فيلم را انكار كند ديگر نبايد به سينما برود
چنين افرادي اصلا نمي دانند كه يك الهام پذيري، يك نما ، يك ايده
و يك فيلم خوب و يا حتي سينما چيست
فيلم جاني گيتار سرشار از تفكرات جنسي فرويدي است
كه نشان مي دهد كه نمي توان روي فشار و تفكرات جنسي موجود در فيلم هاي
دهه 1950 سرپوش نهاد
در اين فيلم از فيملساز زيرزميني آمريكايي به نام كنت آنگر سرپوش گذاري روي اين مسائل به طور كلي نفي مي شود
در اين صحنه از فيلم «آتش بازي خود انگر
و توسط چند ملوان لخت شده و مورد ضرب و شتم قرار ميگيرد
فيلم صامت ساخته شده است نور از زير به بازيگر ها تابانيده شده است
رويايي درباره ي رنج و تفكرات جنسي
كارگردان فرانوسوي يعني ژان كوكتو كه فيلم خون يك شاعر را ساخته بود
و تاثيري شگرف بر پيدايش سينماي شاعرانه زيرزميني داشت
فيلم « آتش بازي» را ديد و نامه ايي براي كنت انگر نوشت و در آن فيلم را ستايش كرد.
هفده سال بعد دوباره در فيلم رستاخيز عقرب ساخته انگر
بازيگران عضلاني ، نماهاي بسته ار عضلات ، نور دهيي از پايين و تمايلات جنسي باهم تركيب مي شوند
اما اين بار آهنگ هاي راك ان رول به فيلم اضافه شده اند
اين اولين بار بود كه چنين اتفاقي مي افتاد
اين كار به شدت خلاقانه بود
اين تكنيكي بود كه بعد ها مارتين اسكورسيزي در فيلم « پايين شهر » و
و يا ديويد لينچ در فيلم « مخمل آبي» از آن استفاده كرد
اين تكنيك عجيب از مليه س شروع شد سپس به كوكتو و سپس به انگر
و در نهايت به اسكورسيزي و لينچ رسيد
يك زنجيره تاثير پذيري كامل
كنت آنگر ، داگلاس سيرك و نيكلاس ري همگي در كاليفرنيا كار ميكردند
اما بيشتر از همه آن ها تفكرات آيزنهاور
مبني بر اينكه آمريكا بهشت است در اينجا در نيويورك به چالش كشيده شد
همه چيز در اينجا بوي بد گماني مي داد از آفتاب گرفته تا آسمان و يا درخت هاي زيتون
نيويوركي ها تفكرات و عقايد خود را در مورد واقعيت بازيگري ، طبيعت و مسائل جنسي داشتند
دستگاه تلويزيون در اينجا اختراع شد
تصاوير سياه و سفيد با كيفيت پايين تلويزيون بسيار با هاليوود پر زرق و برق تفاوت داشت
اما يك نمايش تلويزيوني مثل اين فيلم « مارتي » كه در باره ي يك قصاب تنها بود به شدت تاثيرگذار شد
او به دختري زنگ مي زند و از او مي خواهد كه با وي بيرون برود
اما اعتماد به نفس مرد كم است او چندين بار توسط زن ها پس زده شده است
اين يك برنامه زنده تلويزيوني بود
دوربين درست در كنار بازيگر قرار گرفته است راد استايگر نقش قصاب را بازي ميكند
در اينجا شخصيت بيشتر از تصاوير پر زرق و برق اهميت دارد
نمايش تلويزيوني مارتي را مي توان سرآغاز راهي دانست كه فيلم هاي شخصيت محور مثل « دربارانداز
و يا حتي « راننده تاكسي» آن را ادامه دادند
راد استايگر در اينجا در استوديو اكتور تمرين مي كرد
بعضي از درس هاي او به اين شرح اند
اينكه بازيگر ها بايد به جاي اينكه ترس هاي دروني شان و يا غرايزشان را سركوب كنند بايد به آن ها دسترسي داشته و آز آن ها استفاده كنند
دسترسي داشتن و استفاده كردن به جاي سركوب كردن بازيگري همچون يك زودپز مي ماند
هويت بخشي به شخصيت همچون فيلم هاي ملودرام
نتيجه اين تفكر نوع جديدي از اجرا با نام « متد » بود
يكي از بهترين فيلم هايي كه از اين روش استفاده كرد فيلم « دربارنداز» بود
كه در اينجا در اطراف رودخانه ايي در منهتن فيلمبرداري شد
كارگردان فيلم اليا كازان بود
مارلون براندو كه او نيز يكي از بازيگران دانش آموخته در استوديو اكتور بود
براي اثبات ماجراي يك قتل با رئيس اتحاديه رو در رو مي شود
هي فرندلي جان فرندلي بيا بيرون از اون جا
فرندلي بيا بيرون
شخصيت براندو در فيلم به هيچ وجه به خودش فكر نمي كند
او به زور ساكت شده است او خيلي دير عصباني مي شود ، اما خشم او
خشمي كه مدت هاست سركوب شده سرانجام فواران مي كند
Wait a minute you.
You take them heaters away from you and you're nothing!
You know that?
You'll talk yourself in the river.
You take the good goods away and the kickbacks and a shakedown cabbage
and them pistoleros are you're nothing!
You're guts is all in your wallet and your trigger finger, do you know that?
او طبق آموخته هايش براي آماده شدن در اين صحنه
از خشم هايي كه در زندگي شخصي اش داشته استفاده كرده و آن ها را به ياد اورده است
سپس اين خشم ها را پنهان كرده و در اين صحنه آن ها را بيرون مي ريزد
You give it to Jerry, you give it to Dugan, you give it to Charley,
it was one of your own.
در اين صحنه بسيار مشهور راد استايگر نقش برادر براندو را بازي ميكند
او براي رئيس اتحاديه كار ميكند
او در اين صحنه كتي پشمي به تن كرده است تا موقعيت وي كاملا مشخص باشد
Listen to me, Terry!
Take the job, just take it.
No questions, take it.
استايگر تفنگي به سمت برادرش نشانه مي گيرد
شما فكر ميكنيد كه الان براندو از اين حركت عصباني مي شود
اما خلاف انتظار شما اتفاق مي افتد
او به آرامي اسلحه را كنار مي زند
Oh, Charley.
اين همان حسي است كه مدت ها سركوب و پنهان شده بود اين حس خشم نيست
اما حس نا اميدي است و يا حتي مي توان گفت حس عشق برادر به برادر است
Okay, Derrik.
تا پيش از اين انواع مختلفي از بازيگري واقع گرايانه وجود داشت
اما الان بازيگر ها ديگر نمي خواستند شخصيت خود را به
معرض نمايش بگذارند آن ها مي خواستند آن را پنهان كنند
درست مانند تقكر فرويد كه مي گفت ظاهر يك دروغ است يك ماسك است
دنياي وسترن هاي مدرن نيز از دل صحنه ي
صندلي عقب تاكسي در اين فيلم بيرون آمد
در اين صحنه از فيلم « رود سرخ » ساخته هوارد هاكز
سينما وسترن قديمي با وسترن جديد رودرو مي شوند
You're soft. Won't anything make a man out of you?
You once told me never to take your gun away from you.
جان وين بازيگر قديمي سينماي آمريكا رو به روي بازيگري كه
در اكتور استوديو دانش آموخته و بسيار رنج كشيده تر
از براندو بود يعني مونتگمري كليفت قرار مي گيرد
درسته
حدود چهارده سال من مي ترسيدم اما رفته رفته داشت بهبود پيدا مي كرد
اما كليفت جلوي جان وين بر مي خيزد و خودي نشان مي دهد
Come on, get up.
در واقع سينماي دهه 1950 جلوي سينماي دهه 30 و40 قرار گرفته و خودي نشان مي دهد
جودي بالابان نامزد مونتگمري كليفت بود
مونتي در اينكه مرد ها به موجوداتي حساس تبديل شدند.
پيشرو بود مي دونيد منظورم چيه ؟
او در واقع اولين كسي بود كه نشان دادن تصويري كه ما از مردها
بايد داشته باشيم اين نباشد كه فقط به عضلات بيرون زده
و يا به طوركلي صفات مردانه در آن ها توجه شده باشد
و من فكر ميكنم او در اين قضيه حتي از براندو و جميز دين نيز پيشرو تر بود
در واقع او اولين كسي بود كه مردان و بازيگران قديم را به مردان و بازيگران جديد تبديل كرد
جميز دين در فيلم « شورش بي دليل » به نمادي براي مردان مدرن تبديل شد
او در فيلم پسر يك خانواده پولدار است
پدر جلوي من بلند شو وايسا
كارگردان فيلم نيكلاس ري با انتخاب تصوير پرده عريض خانه اعياني خانواده را به تصوير مي كشد
اما جميز دين همچون خود سينماي دهه 50 طغيان ميكند
دوربين تيلت مي كند او به سمت پدرش حمله ور مي شود
مي خواي پدرتو بكشي؟
جميز دين در اين صحنه به تمام چيز هاي زيبا و تجملاتي لگد ميزند
هيچ مشكل و منطق اجتماعي براي اين شورش وي وجود ندارد
اين شورش كاملا شخصي و مربوط به درگيري هاي وجودي اوست
جيمز دين در سال 1955 در سن 24 سالگي از دنيا رفت
اما با رفتن جميز دين اين خشم و شور جواني تازه شروع به طغيان كردن كرد
ناگهان در سينماي آمريكا مضمون اصلي فيلم ها جوانان ، عصيان سواحل شرق و مردان افسار گريخته شدند
شما فهمديد كه سينماي دهه 50 فقط فيلم هاي دوريس دي و والت ديزني نبودند
تنش و كشمشي بين فرزندان و والدين
بين رئيس ها و كارگرها بين سفيد و سياه به وجود امده بود
دوباره به كاليفرنيا بر ميگرديم در اينجا تنش در سينماي دهه 50 به مراتب كنجكاو برانگيزتر شده بود
براي اثبات اين قضيه نبايد فقط فيلمساز هاي جواني را كه
فيلم هاي خشمگينانه دهه 50 را مي ساختند در نظر گرفت
بلكه بايد به چهار استاد فيلمسازي سينماي آمريكا
يعني اورسون ولز ، جان فورد
آلفرد هيچكاك و هوارد هاكز نيز نگاهي انداخت
هر يك از اين فيلمساز ها نيز در اين دهه شاهكارهايي خلق كردند
ولز اين فيلمش يعني « نشاني از شر » را در ونيز در كاليفرنيا فيلمبرداري كرد
او در نقش هنك كوئلين يك مامور شكم گنده فاسد قانون به ايفاي نقش پرداخت
اوسورن ولز كل فيلم را با لنز وايد فيلمبرداري كرد تا همه چيز در فيلم تصويري محدب و نا فرم داشته باشند
حتي ساختمان ها در اين لوكيشن نيز دورتادور مرد ها نيم دايره ايي به وجود اورده اند
هنك به شدت نااميد و تنها است او شيفته زني شده است
I don't know what Willard thinks she's got to do with it?
Maybe she'll cook chili for him, or bring out the crystal ball.
شاهكار جان فورد در دهه 50 جويندگان نام داشت
كه اين فيلم نيز در مورد مردي تنها است كه عاشق زني شده است
دختر برادر مرد ربوده شده است
وقتي كه مرد دختر را پيدا ميكند او را به سمت بالا و به سمت آسمان مي گيرد
او دو به شك است كه دختر را در آغوش بگيرد و يا او را روي زمين بيندازد ؟
كساني كه دختر را ربوده اند از بوميان آمريكا مي باشند, خشم ادوارد نژادپرستانه است
اين داستان دراماتيك در تمام فيلم هاي بزرگ سينماي دهه 50 آمريكا مشهود بود
اسكاتي در فيلم سرگيجه نيز همچون هنك و اتان در دو فيلم قبلي شيفته زني شده است
اما او ظاهرا شيفته زني مرده شده است
او زني كه به شدت شبيه به زن مرده است را تعقيب ميكند چشم هاي آبي اسكاتي مي درخشند
استفاده هيچكاك از نماي زاويه ديد در اين فيلم ما را روي صندلي راننده مي نشاند
اسكاتي خيلي آرام وارد وضعيتي اروتيك و روياگونه مي شود
در دوراني كه همه مردم زندگي عادي داشتند
هيچ كدام از اين شخصيت ها چنين وضعي نداشتند
حتي اين مرد ، جان وين در فيلم ريو براوو ساخته هوارد هاكز نيز اين وضع را ندارد
او نقش كلانتري را ايفا ميكند كه سعي دارد با انتخاب اين افراد داغون
به عنوان دستيارانش در برابر حملات راهزن ها از شهر دفاع كند
مرد ها دورتادور ميز نشسته صحبت كرده ، جوك گفته و آواز مي خوانند
در عصر سركوب جنسي فيلم هاي يوسف شاهين
همسان سازي اجباري فيلم هاي داگلاس سيرك و يا زنان سمبليك فيلم هاي محبوب خان
و يا مرداني افسارگريخته مثل جميز دين و يا مارلون براندو
اين گروه مردان در كلانتري كه در اين صحنه در رنگ هاي گرم به
تصوير كشده شده اند سيگار مي كشند ، ساز مي زنند و قهوه مي خورند
نزديك ترين شخصيت ها در فيلم هاي آمريكايي آن دوران
اند كه مي توانند نماينگر مردم معمولي باشند
در بريتانيا در دهه 50 تنش بين مسائل جنسي و جامعه
بيشتر در لايه هاي زيرين فيلم ها پنهان شده بود
در فيلم هاي اين مرد يعني ديويد لين اين تنش مثل ملودرام هاي
مصري ، هندي ، مكزيكي و آمريكايي آشكار نيست
اما در لايه هايي زيرين فيلم هاي لين بسيار ديده مي شود
فيلم هاي ديويد لين در دهه 50احساسات و عواطف بريتانياي ها را محدود كرد
اين همچون سقوط يك امپراطوري است
مثل كوروساوا در ژاپن فيلم هاي سياه وسفيد ديويد لين در دهه 40 ميلادي
داستان هاي كهن سزمينش انگلستان را در قالب انسان هاي امروزي روايت مي كرد
در اين صحنه از اقتباس وي از داستان آرزوهاي بزرگ چارلز ديكنز
پيپ جوان كه در فقر بزرگ شده است
با طبقه ايي جديد كه به شدت مغرور اند و زمان را متوقف كرده اند مواجه مي شود
اين فيلم گوتيك با درون مايه هاي اروتيك است
و بعد ها درست مثل كوروساوا
فيلم هاي ديويد لين پر از نماهاي باز از مناظر طبيعي مي شوند
و اينكه چطور آدم ها در اين نماها كوچك به نظر مي رسند
در اين صحنه از فيلم لارنس عربستان لارنس رفتن به صحرايش را تصور ميكند
او در پس آتش يك كبريت آفتاب سوزان دنياي عرب را ميبيند
سپس اين كات مشهور در فيلم روياي استعمارگري اي تي لارنس در كشوري ديگر را به تصوير مي كشد
مسائل و تعلقات جنسي كه در بسياري از فيلم هاي دهه 50 وجود داشت
در جذب شدن لارنس به عرب ها نيز موجود است
سازنده اين فيلم ، فيلم ديويد لين را تحقير آميز مي دانست
مردمي از طبقه كارگر در يك پارك شهربازي دور هم جمع شده ،سرگرم بوده و از زندگي لذت مي برند
فيلم لذت بردن اين مردم را به تصوير مي كشد اما خود كارگردان فيلم ليندسي اندرسون
آدمي بود كه هميشه سرش در كتاب بوده و زباني تندي داشت او همچنين به دين و خدا اعتقادي نداشت
او اعتقاد داشت كه بشر خود خواه است به خصوص افراد مرفه
به همين خاطر فيلم « آه سرزمين رويا » با وجود اينكه موضوع و فضاي داغي داشت اما كاملا ساختاري سرد داشت
اندرسون يك چپ گرا بود اما فيلم « آه سرزمين رويا » از اين
فيلم كه مشهورترين فيلم چپ تاريخ سينماست يعني فيلم رزمنا و پوتمكين
بسيار متفاوت بود
در « پوتمكين » طبقه كارگر همچون انسان هاي آزاده و والا نگاه شده است
مادري كه از فرزندان انقلاب مراقبت ميكند
اما در فيلم « آه سرزمين رويا » به مردم اين چنين ساده نگاه نشده است
در اين نگاه علاوه بر اينكه ترحم و كمي تحسين وجود دارد
نا اميدي و يا حتي تحقير نيز در ان موجود است
اين فيلم درباره ي درون ستيزي و تضاد طبقاتي است
همچون خود بريتانيا در دهه 50
و سرانجام در پايان سفرمان در سرتاسر جهان در دهه 1950
اگر مدتي بعد از ساخت فيلم « او سرزمين رويا به فرانسه برويم
ما اين رقصنده باله و مدل 22ساله را به نام برژيت باردو پيدا ميكنيم
باردو با آن زيبايي اش فروش فيلم ها را متحول كرد
هيچ نقطه ابهامي در باره ي اين نگاه خيره كه ميبينيد باقي نمي ماند
موهاي باردو به هم ريخته بود و او دوست نداشت مثل
زنان اشرافي پاريسي لباس بپوشد
او بيش از كارخانه اتوموبيل رنو
به اقتصاد فرانسه پول تزريق كرد
نمايش مسائل جنسي از فيلم هاي روشنفكري آغاز شد
اين در حالي بود كه در دهه 50 اين تمايلات در فيلم ها سركوب مي شد
كشورهاي غربي دست از استعمار خود بر نداشتند
و شما مي توانيد اين را در فيلمهايشان ببينيد
دنياي غرب فقط به مسائل جنسي و قدرت فكر ميكرد
و شما اين را هم مي توانيد در فيلم هايشان مشاهده كنيد
تماشاچيان با ديدن اين چيزها يا خجالت مي كشيدند و يا عصباني مي شدند
آن ها از تماشاي خواسته هاي زمانه شان عصباني شده بودند
زبان سينما با فشار فنر را تا آخر جمع كرده بود
اما در نهايت بايد اين فنر بيرون مي زد
..:: کانال تلگرام و اینستاگرام بلبل جان ::.. .:: Telegram: @bollbolljan ::. .:: Instagram: @bollbolljan_Com ::.
بلبل جان مرجع دانلود فيلم و سريال با زيرنويس چسبيده ‏.:: www.bolboljan.net ::.