در دهه 1980 فيلمسازي در سرتاسر جهان به روشي براي اعتراض كردن تبديل مي شود
در اين قسمت ما نسل جديد سينماي چين را كشف مي كنيم
و با فيلم مخمل آبي ديويد لينچ آشنا مي شويم
در دهه 1980 طمع امري پسنديده تلقي مي شد
تاچر و ريگان قدرتمندان اصلي دنياي غرب بودند
در سرتاسر جهان سيستم سانسور ايدوئولوژيك داستان هاي دروغيني درباره عشق و زندگي روايت مي كرد
اما فيلمساز هاي خلاق در برابر اين دنياي دروغين و پر از سانسور ساكت ننشستند.
اين داستان آن هاست
داستان اعتراض سينماگران در دهه 80
داستاني كه به قدرتمندان جهان، حقيقت را مي گفت از اينجا
از كشور چين آغاز شد
كشوري كه شايد يكي از زيباترين كشور هاي جهان است
كشور چين در دهه 80 به اين شكل بود
..:: ارائه شده توسط وب سايت بلبل جان ::.. ‏.:: www.bolboljan.net ::.
و يا حتي مي توان گفت به اين شكل نيز بود
آزادي و فضاي باز جديدي در چين به راه افتاده بود
اين اولين باري بود كه آن ها به دنيا نشان مي دادند كه چقدر دوست دارند مدرن و دموكرات باشند
ان ها عليه تفكرات سركوب گرايانه مائو به پا خواستند
اين حركت اعتراضي بسيار جسورانه و در عين حال هيجان انگيز بود
اين جنبش به وجود امده منجر به اين شد كه تولد دوباره سينماي چين در تاريخ سينما ماندگار شود
انقلاب فرهنگي مائو از بين رفته بود و حركت اين فيلمساز ها
منجر به بسته شدن مدرسه آكادمي پكن شد
تيان ژوانگ ژوانگ فيلمساز چيني
توي مدرسه پكن فقط چند كلاس بود
معملم هاي آنجا هم يه عالمه يادداشت مي آوردند كه در مورد آن ها با ما حرف بزنند
اين يادداشت ها بيشتر مال دهه 50 بود چون كاغذ آن ها زرد رنگ شده بود
و به همين خاطر ما مدت طولاني در جامعه خودمان سرگردان بوديم
رابطه ما با معلم هايمان يك رابطه برادرانه بود
نسلي پنجمي كه در سال 1982 از آن مدرسه فارغ التحصيل شدند
جزو ممتازترين فيلمساز هاي تحصيل كرده در مدارس آكادمي فيلمسازي در جهان بودند
آن ها بهترين فيلم هاي دهه 80 را ساختند
اين فيلم ساخته تيان با نام اسب دزد
با روايت داستاني كه با تفكرات مائو در مغايرت بود تو دهني به قدرتمندان اين كشور مي زند
ما در يك مراسم خاكسپاري سنتي هستيم
پسر بچه دزد اسب از دنيا رفته است
راهب هاي فيلم تيان به صورت اسلوموشن به تصوير كشيده شده اند
اين لاشخور ها منتظر هستند كه بتوانند جسد را بخورنند اين لاشخورها نمادي از غربي ها مي باشند
آسمان در روز خاكسپاري فرزند دزد اسب بسيار روحاني و زيبا به نظر مي رسد
تيان به شدت علاقه مند بود كه از اساطير و سنت هاي كهن چيني در شخصيت پردازي شخصيت هاي
فيلم هايش استفاده كند كاري كه در دوران مائو ممنوع بود
اين استفاده از اساطير قبل در آثار پاراجانوف در اوكراين موجود بود
لاشخورها جسد پسر دزد اسب را مي خورند و روح او به آسمان مي رود
فيلم تيان كاملا متفاوت به نظر مي رسد
دوراني كه من در آكادمي درس مي خوندم
ما با معلم هايمان بحث هاي زيادي مي كرديم
معلم هايمان بيشتر در مورد شخصيت ها و پيرنگ داستان فيلم حرف ميزدند
اين در حالي بود كه ما بيشتر در مورد تصوير، افكت هاي صوتي و رنگ حرف مي زديم
او قاب تصوير را اينطور انتخاب مي كند اما رنگ درون تصوير به اين صورت است
مارتين اسكورسيزي فيلم « دزد اسب» را
بهترين فيلم دهه 80 مي داند
فيلم دوران مائو فيلم هايي با موضوع ميهن پرستي و موضوعاتي از اين قبيل بودند
اين در حالي است كه فيلمسازان نسل پنجم اين كشور عصر و جامعه روزگار خود را از طريق
ساخت فيلم هاي روانشناختي شخصي به چالش كشيدند
من فكر ميكنم فيلمساز هاي نسل پنجم
از دل همان دوران بيرون آمدند و هرگر تكرار نخواهند شد
در طول انقلاب فرهنگي در چين در حدود 12 سال ما با جامعه ، روستاها
شهرها و مسائل سياسي با انواع مختلف مردم
با خانواده ها و مسائل عاطفي در ارتباط بوديم
يكي از بهترين فيلم هاي سينماي چين در دهه 80 اين فيلم« زمين زرد » بود
دوباره در اين فيلم نيز ما از دنياي مدرن و شهرهاي بزرگ دوريم
نماهاي ثابت با دوربين ثابت تعادل موجود روي كره زمين را به ما نشان مي دهد
در فيلم رنگ هاي زرد و سبز كم رنگ ديده مي شود
سرباز هاي كمونيست آهنگ هاي محلي را جمع ميكنند
اين سرباز اين آهنگ را مي نويسد تا كسي جايي آن ها را بخواند
در ادامه سرباز با اين دختر 14 ساله آشنا مي شود
بعد از اين اتفاق فيلم داستان دختر ، معصوميت وي و
اعتماد به نفس وي به عنوان يك زن را روايت ميكند
او در حال دوختن پارچه اي است
سر وي هميشه رو به پايين است
نماي ثابت است
او از سرباز چند سوال مي پرسد اما به سرباز نگاه نمي كند
زنان در سينماي دوران مائو خيلي قهرمانانه و خيلي قوي به تصوير كشيده مي شدند
كارگردان فيلم چن كايگه و فيلمبردارش ژانگ يمو كه
خود بعدها به يكي از مهم ترين فيلمساز هاي چين تبديل شد تصاويري همچون نقاشي هاي چيني خلق ميكنند
به جاي اينكه خط افق تصوير اين طور باشد به اين صورت
يا اين صورت است
مرد و زن در اين نماي بي نظير از فيلم زمين زرد
در كنار يكديگر و در يك اندازه به تصوير كشيده شده اند
فيلم به خاطر اينكه كشمكش و اكشن كمي دارد نمي تواند جزو فيلم مائويي باشد
و يا شايد به اين دليل مائويي نيست كه فيلم به شدت كنفسيوسي و درباره ي مردان سنتي چين است
دختر مي خواهد به ارتش ملحق شود تا بتواند از دست اين زندگي
و ماندن در خانه رهايي يابد
در اين تصوير كايگه پوچي بزرگي قرار داده است
او در اين تصوير از نشانه هاي تركيبي نشانه هايي تركيب از زنانگي و مردانگي
و خير و شر استفاده كرده است
ايده هاي اين فيلم بسيار به تفكرات ديگر فلسفه شرقي يعني تائوئيسم نزديك است
تمامي اين موضوعات سينماي دوران مائو را به چالش مي كشيدند
سينماي دهه 80 چين بسيار پيچيده بود
تيان تا سال 1993 به طور مداوم فيلم مي ساخت اما زماني كه او يك فيلم در مورد انقلاب فرهنگي با
نام « بادباك آبي» ساخت فيلم توقيف شد و وي حدود يك دهه
ممنوع الكار شد
اما فيلمبردار فيلم «زمين زرد » ژانگ يمو
فيلم هايي بسيار زيبا و دقيقي در دهه 90 ساخت
در فيلم « فانوس هاي قرمز را بياويز» يمو از تقارن در كادر استفاده مي كند
او همچنيني از رنگ نارنجي و قرمز مدام در فيلم استفاده ميكند
هرچند كه اين نسبت به كارهايي كه وي در دوران سينماي ديجيتال كرده است ناچيز است
ما در يك معبد چيني با دكورهاي بسيار زيبا هستيم
ژانگ يمو روي نقاش هاي چيني مطالعه كرد و از تركيب بندي تصاوير بسيار عريض استفاده كرد
تصاويري اسلوموشن و حركت افراد روي هوا حس روحاني بودايي ها را به تصوير مي كشد
اين فيلم يك كلاس درس بصري است
قدرت بصري فيلم هاي چيني به قدرت فيلم هاي سرتاسر جهان شده بود
و همه اين ها بخشي از آينده يي فيلمسازي روبه روي چيني ها است
حالا به دهه 80 بر ميگرديم پنج سال بعد از اكران فيلم زمين زرد
خورشيد سينماي بسيار فعال و زيباي چين غروب كرد
هزاران معترض طرفدار دموكراسي توسط نيروهاي دولتي
در ميدان تيانمان كشته شدند
اين تصوير يكي از بهترين تصاويري است كه ايستادگي در برابر ستم قدرتمندان را نشان مي دهد
در ديگر كشور هاي كمونيستي جهان در شرق اروپا و در جماهير شوروي
دولتمردان كمونيست اين كشور ديگر قدرت اسبق را نداشتند
زندگي سخت شده بود اما مردم و جامعه با استقامت خودشان اين دوران را تحمل كرده و سپس وارد فضايي باز شدند
فيلمساز هاي اين كشور به موضوعاتي كه تابو به نظر مي رسيد پرداختند
و به همين صورت زبان سينما و فيلمسازي ان ها نيز تغيير كرد
برخي از اين فيلم ها ساختاري بسيار سخت داشتند
اين فيلم تحت عنوان« پشيماني نوع داستان گويي اش بسيار خاص است
فيلم داستان اين ديكتاتور را به سبك كتب هاي كاميك روايت مي كند
او سبيلي شبيه به هيتلر دارد و يك جورايي شبيه به استالين است . او اهل گرجستان است
يك زن تصور ميكند كه وي و شوهرش در يك زمين دفن شده اند
اين تصوير وي شبيه به فيلم «آرسنال » داوژنكو است
تصويري از سربازي كه با لبخند در خاك فرورفته بود
ديكتاتوري كه نمادي از استالين است مي ميرد اما در
اين صحنه استثنايي زن جسد وي را از خاك بيرون كشيده
و آن را در اينجا در باغچه ي پسرش كه به لحاظ اخلاقي فاسد شده قرار مي دهد
چهره جسد فراموش نشدني است گويي جسد خيلي راحت به درخت تكيه داده است
كارگردان فيلم ابولدزه دوربين را بسيار دور برده و از آن فاصله در نور روز فيلمبرداري ميكند
اين صحنه اين معني را ميدهد كه ظلم و خشونت غير قابل پنهان و دفن شدن است
اين بوي كشته شدگان كشتار هاي استالين است
رئيس جمهور گرجستان و رئيس جمهور
شوروي در ددهه 80 ميخائيل گورباچوف فيلم را ديدند
و موافقت كردن كه فيلم اكران شود
اين فيلم توسط ميليون ها آدم ديده شد و منجر به ايجاد فضايي آزاد در كشور شد
دوران جديد روشنفكري در شوروي به وجود امده بود
اين فيلم هاي بي نظير سينماي جهان را متحول كردند
فيلم « پشيماني» در اينجا در مسكو اكران شد در مركزي به نام دوم كينو در مسكو
همزمان با اين اتفاقات در اواسط دهه 80 اين فيلم با نام « بيا و بنگر » ساخته شد
ما در بلاروس در سال 1943 هستيم
نازي ها اينجا را بمباران كرده اند
در اين نما پسري نوجوان ديده مي شود كه شخصيت اصلي داستان فيلم است
او با نازي ها مي جنگد
دوربين كمي بالا مي آيد تا بتواند مرداني كه قد بلند تر هستند را به تصوير بكشد
از آنجا كه كارگردان از لنز وايد استفاده كرده پسر كوچكتر به نظر مي رسد
نوك كلاه وي كويي به سمت ما دراز شده است
انفجار بمب منجر به اين مي شود كه گوش وي سوت بكشد
صداي سوت
صداي فرياد شنيده مي شود
او با دختري آشنا مي شود و با او به روستاي محل زندگي اش مي رود
پسر نمي تواند خانواده اش را پيدا كند
آن ها دنبال خانواده پسر مي گردند
در ادامه دختر بر مي گردد و ان ها را ميبيند
اما پسر نمي بيند
دوربين با لنز وايد به دنيال ان ها حركت ميكند تا به ما بگويد كه دختر چه چيز وحشتناكي ديده است
در مسيرشان ان ها از اين باتلاق عبور ميكنند
اين حركت اوج بازي و استقامت يك بازيگر در سكانس هاي سخت است
صداي فرياد هايي ترسناك شنيده مي شود
ما به سختي مي توانيم صداي جيغ ان ها را بشنويم
صداي يك موسيقي والتز ويني نيز شنيده مي شود
هيچ فيلمي تا به حال اينقدر با جسم و فيزيك در ابتدا نبوده است
يك فيلم ديگر از كشور شوروي كه در آن آدم ها دوباره دفن شده اند
فيلم « بيا و بنگر« به خاطر نوع طراحي صحنه و صدا ، حركت دوربين استفاده از لنز وايد و بازي بازيگرانش
به يكي از مهم ترين فيلم هاي تاريخ سينماي جنگ تبديل شده كه به درستي معضلات جنگ را به تصوير مي كشد
كارگردان فيلم « بيا و بنگر» اليم كيلموف است
او رئيس اتحاديه فيلم شوروي در دهه 80 بود
در اين اتاق كه يكي از اتاق هاي ساختمان مركزي اتحاديه است او و عده ايي ديگر در مورد سانسور فيلم ها صحبت مي كردند
آن ها فيلم هايي كه در گذشته ممنوع و توقيف شده بود را بازبيني ميكردند
فيلم هايي كه به خاطر گفتن حقايق و اعتراض به آدم هايي كه ان ها را تحريم كرده اند توقيف شده بودند
يكي از اين فيلم ها « خداحفظ طولاني ساخته كيرا مورتوا است
ما يك زن ميانسال را ميبينيم
سپس تصوير كات مي خورد نمايي از داخل قطار
در اول نما به اين صورت است كه ما به بيرون نگاه مي كنيم اما زماني كه دوربين عقب مي كشد ما زن را ميبينيم كه با پسرش صحبت ميكند
و سپس جامپ كاتي مي بينيم
پسر سعي دارد كه بخوابد
اما زن حرف مي زند
صداي عجيب و اهسته ايي شنيده مي شود
صداي خود قطار شنيده نمي شود
كل فيلم مورتوا رابطه ي ميان اين مادر و پسر را به تصوير
مي كشد
زن مدام غر مي زند واز پسر ايراد ميگيرد
موسيقي اوج مي گيرد
تصوير كات به نمايي از يك مرد مي خورد
و سپس به تصوير پسر كات مي خورد
سپس با يك جامپ كات عجيب و غريب نمايي از دست هاي پسر ميبينيم
اين بار به جاي مرد يك مرد مسن تر نشسته است
دوباره چند كات ديگه در تصوير و چند نما از زاويه هاي مختلف
در ادامه ما از قطار بيرون مي آييم به نظر ما در هوايپيما هستيم
اين تصاوير چه معني مي دادند ؟
اين صحنه ايي كه قبل اين نماها بود به ما كمك مي كند كه بهتر بفهميم
دوباره مادر و پسر
و دوباره به يكديگر نكاه نمي كنند
و دوباره با لنز تله فيلمبرداري شده اند
لنه تله تصوير را شبيه به يك كاغذ باريك كرده است
موراتوا در اين فيلم نشان مي دهند كه چگونه انسان ها موجب رنج يكديگر مي شوند
فيلم هاي دهه 70 شوروي در مورد جامعه اين كشور و معضلات اجتماعي بود
اين در حالي است كه اين فيلم يك معضل رواني و يك جور بردگي را به تصوير مي كشد
دولتمردان روسي نتوانستند موروتوا را متهم به كارهاي ضد شوروي كنند
اما آرشيو دار فيلم روسيه گفته است كه
كه دولت مردان اين كشور از فرم استفاده شده در فيلم به شدت نگران بودند
و همچون فيلم هاي پاراجانوف
كه موروتوا يكي از طرفدار هاي ان ها بود فيلم خداحافظي طولاني نيز توقيف شد
آيا استفاده مورتوا از لنز با فاصله كانوني زياد و يا از دوربين مخفي
به نظارت دولت روسيه بر زندگي مردم طعنه مي زد ؟
بهر حال
يكي از دولتمردان گفته است كه چطور اجازه دادند به اين ياغي كه چنين فيلمي بسازد؟
روي قوطي محتواي اين فيلم نوشته شده "به هيچ وجه به از اينجا خارج نشود."
دوباره به اين اتاق پر از دود در دهه 80 بر مي گرديم
يك دهه بعد از ساخت فيلم توقيف شده مورتوا
فيلم آزاد شده و اكران شد
فيلم گويي دوباره زنده شده بود و با دولتمردان كشور شوروي سخن مي گفت
موروتوا يكي از دست كم گرفته شده ترين فيلمساز هاي تاريخ سينماست
در دهه 80 بخشي از بلوك شرقي اروپا به اين شكل بود
اما اگر اين طور بود چه اتفاقي مي افتاد؟
اگر رنگ ها اين طور بودند چطور مي شد؟
اين ها سوال هايي هستند كه فيلمساز لهستاني كريستف كيشلوفسكي آن ها را پرسيد؟
پاسخ او به اين سوال هايش فيلم هايي در باره ي عشق و مرگ بود
اين جوان بيست ساله ياچك در يكي از شهر هاي لهستان زندگي ميكند
كيشلوفسكي او را در رنگي تركيب از رنگ سبز و زرد به تصوير مي كشد
دور تادور اين نماها سياه است و زردي عجيبي ان را پوشانده است
او يك تكه سنگ مي بيند
او تصميم مي گيرد از طريق اين تكه سنگ به كسي آسيب برساند
اگر او اين كار كند ان موقع مي تواند دست به هركاري بزند
اين مسئله ما را به وحشت مي اندازد
يك حيله قديمي به سبك آلفرد هيچكاك
او بعدها چه مي كند؟
اين كاري است كه او مي كند
او سوار تاكسي مي شود
او قصد دارد راننده تاكسي را بكشيد و راننده از اين موضوع خبر ندارد
تاكسي مي ايستد تا بچه ها از خيابان رد شوند
صحنه ايي كه ياد آور اين صحنه از فيلم رواني هيچكاك با بازي جانت لي است
جانت لي نيز در اين صحنه همچون راننده تاكسي بدون اينكه بداند به زودي خواهد مرد اجازه مي دهد مردم از خيابان رد شوند
در فيلم هيچكاك ازترس به عنوان عنصري براي سرگرمي استفاده شده بود
اين در حالي است كه كيشلوفسكي به ترس به عنوان يك بيماري و يك لكه ننگ نگاه ميكند
ياچك راننده را خفه ميكند
ما جوراب هاي مرد را ميبينيم كه از پاهايش در آمده است مرد جان مي بازد
اين صحنه حدود 3 دقيقه و 45 ثانيه است
و در 35 نما گرفته شده است
از زمان واقعي استفاده شده است
آب دهان مرد سرازير مي شود
رنگ و فضاي تصوير انقدر عجيب است كه گويي اين صحنه در شب فيلمبرداري شده است
دندان مصنوعي ها مرد بيرون مي افتد
كل صحنه قتل در يك نماي جوراب يك آب دهان جاري شده و يك دندان مصنوعي خلاصه شد
اين حركت به شدت خلاقانه بود
در ادامه يك سال بعد از اين جنايت ياچك محكوم به مرگ مي شود
نمايي با نور هاي سبز و دوتادور تصوير دوباره سياه است
وحشت حاصل از مرگ به زيبايي به تصوير كشيده مي شود
پسر در يك لحظه جان خود را از دست مي دهد
او از شدت ترس در خودش دستشويي كرده
فقط در پايان فيلم و بعد از مرگ ياچك است كه نوري سفيد و درخشان در فيلم ديده مي شود
فيلم « يك فيلم كوتاه در باره ي كشتن
از عناصر فيزيكي استفاده مي كند تا نسبت به مرگ روشنايي ها و ظلمت به وجود امده اعتراض كند
اين تاريك كردن دور تا دور تصوير و استفاده از اين زنگ هاي مرده به شكلي واضح نشان مي دهد
كه جهان به سمت تاريكي مي رود
فيلم » يك فيلم كوتاه در باره كشتن بسيار ديده شد و مرود تمجيد قرار گرفت
فيلم آنقدر قدرت داشت كه به واسطه اين فيلم حكم اعدام از دستگاه قضايي لهستان برداشته شد
فيلمي كه مستقيم با دولتمردان لهستان صحبت مي كرد فيلمي كه حقيقت را براي ان ها بازگو مي كرد
فيلم هاي آفريقايي در دهه 80 به اندازه
فيلم هاي اروپاي شرقي سياه و تاريك نبودند
تمركز كشور هاي آفريقايي در آن دهه بهبود بخشيدن وضعيت اقتصادي
و گرفتن كمك از صندوق مال مللي بود سينماي آفريقا نيز همزمان در اين دهه پيشرفت كرد
در دهه 70 فيلم هاي آفريقايي بيشتر مسائل سياسي و اجتماعي را مطرح مي كردند
و يا مي توان گفت كه دوران بعد از استعمارگر به تصوير مي كشيدند
اما در دهه 80 به نظر شخصيت فيلم ها درگير مسائلي فراتر مسائل روز جامعه بودند
آن ها به افق هاي پيش رو ، گذشته شان و دوران قبل از استعمار نگاه مي كردند
اين تفكر در سينماي افريقا تحولي به وجود اورد
اين مرد گاشتون كابوره يكي از مهم ترين فيلمساز هاي اين نوع سينما ست
فيلم « هديه خداوند » يكي از ساخته هاي وي يكي از مهم ترين و اولين فيلم هاي سينماي دهه 80 آفريقاست
اين فيلم نقطه عطفي در تاريخ سينماي آفريقا است
اين پسر يتيم به اسم « وِند خوني» است معني نام وي هديه ايي از طرف خداوند است
او زير يك بوته پيدا شده است او صحبت نمي كند
او چوپان گله ايي از بزهاست
دوربين كابوره از دور وي را دنبال مي كند
و او را تنها و دور از روستا به تصوير مي كشد
سپس ما فلش بكي مي بينيم كه نشان مي دهد وي به زماني كه مادرش زنده بود فكر مي كند
بچه مريض مي شود مادرش او را زير سايه ي درختي مي گذارد
سپس كابوره خط زماني روايت فيلمش را پيچيده تر مي كند
من بدون اينكه بهش فكر كنم يا از خودم بپرسم
در درون ذهن پسر فلش بكي در فلش بكي ديگر قرار دادم و خيلي هم به كار آمد
در اينجا مادر به شوهرش فكر مي كند و ما دوباره فلش بكي ديگر ميبينيم
يك فلش بك در فلش بكي ديگر
شما ميبينيد كه زيبايي يك اثر هنري در كاري است كه هنرمند انجام داده است
اينكه او فكر كند چه چيزي خوب است و چي چيزي به درد داستاني كه تعريف مي كند مي خورد
در ادامه ما دوباره به فلش بك اول و خاطرات پسر از مادرش بر مي گرديم
و مدتي بعد از آن ما به زمان حاضر بر مي گرديم
من اعتقاد دارم هنرمند بايد براي خلق اثر هنري از تمامي غرايزش استفاد كند
من اعتقاد دارم هنرمند در خلق اثر هنري بايد جسور باشد
آفريقايي ها گنجينه هاي بسياري از حكايت ها از اسطوره شناسي و افسانه ها دارند
ما بايد از آن ها استفاده كنيم چون اين ها غذاي روح اند
فيلم كابوره حقيقت هايي در مورد گذشته مردم آفريقا را بازگو مي كند
اما چند سال بعد دوباره يك آفريقايي ديگر در باره يي گذشته و درباره رويا ساخته شد
در اين فيلم كه «يليين » نام داشت يليين به معني درخشان است
اين مرد نيناكرو در جست و جوي پدر ساحرش است
كارگردان فيلم سليمان سيسه به همراه نيناكرو با دوربين حركت ميكند
او شخصيت اصلي فيلمش را همچون سرجيو لئونه به تصوير مي كشد
نيناكرو مجبور است كه پدرش را نابود كند به همين خاطر گريه مي كند
او با پدرش رو درو مي شود
يك گاوميش در تصويري اسلوموشن حركت مي كند صداي نعره هاي گاوميش شبيه به صداهاي فيلم هاي علمي-تخيلي شده است
سيسه دوربين را به سمت صورت نيناكرو مي برد كه صورتش همچون يك سنگ است
در ادامه پدر او به شكلي افسانه ايي تبديل به يك فيل مي شود
و نينا كرو نيز به يك شير تبديل مي شود
عصا نيز تبدل به يك شي نوراني شبيه به آثار كهكشانس مي شود
فيلم « يليين » به بزرگي فيلمي همچون لارنس عربسان است
و همچون فيلم 2001 اديسه فضايي يك تحولي عظيم در تاريخ سينما است
يلييين فيلمي به سبك رئاليسم جادويي و يكي از پيچيده ترين فيلم هاي تاريخ سينماست
در آمريكا در دهه 80
همه قدرت در اين جا در وال استريت جمع شده بود
طمع در اينجا يك امر پسنديده محسوب مي شد
پول از درون تنگه هاي آمريكا بيرون مي زد درست مثل يك سيل عظيم
اين مرد رونالد ريگان رئيس جمهور آمريكا
اعلام كرد كه پول بايد در مكان هايي مثل اين مكان جريان داشته باشد
اما اين طور نشد
يك كانال تلويزيوني كانالي كه فقط موسيقي پخش مي كرد
اولين موزيك ويدئو، اين موزيك ويدئو را در سال 1981 پخش كرد
متن اين ترانه درمورد ويدئو است
از چند تصوير در تصوير استفاده شده است
نور هاي رنگي كات هاي سريع و برش هاي نمايشي همگي
به زباني تبديل شدند
كه خيلي زود براي مردم جهان آشنا شد
در صحنه هايي اين چنيني كاملا تاثير دنياي موزيك ويدئو مشهود است
كات ها بسيار سريع هستند زاويه دوربين بسيار عجيب است و حس سكسي به مخاطب القا مي شود
موسيقي تنها صدايي است كه در اين صحنه استفاده شده است
ما صداي پا زن را نمي شنويم هيچ عنصر داستان گويي در اين صحنه وجود ندارد
اين يك اثر امپرسيونيسم خالص است
اما آمريكاي دهه 80 به سرزمين رويايي ريگانيسم كه به شدت مردانه بود تبديل شد
اين فيلم با نام « تاپ گان » بخشي از اين سرزمين رويايي است
رنگ هايي زيبا در تصوير ديده مي شود چند هواپيماي جنگي در آسمان تاب مي خورند
نماهاي بسته از صورت خلبانان ياد آور فيلم جنگ ستارگان است
تام كروز بر روي خليج فارس با هواپيمايش هنر نمايي مي كند
او با يك هوايپمايي روسي برخورد كرده و ظاهرا واژگون شده است
اما او نزديك آن ها شده و به آن ها فحش مي دهد
Greetings.
Watch the birdie.
Jeez, I crack myself up.
يك جنگ سرد خالص در يك دنياي مردانه
خيلي از نماها حدود 2 يا 3 ثانيه است اين نماهاي كوتاه
مخصوص پيام هاي بازرگاني و موزيك ويدئو در ان دهه بود
فيلم از طريق سيستم كامپيوتري تدوين شده است
به همين خاطر خيلي راحت مي توانستند نماها را جابه جا كوتاه و يا بند كنند
و تمامي اين كارها را مي توانستد در عرض چند دقيقه انجام دهند
در اين دهه روي نوعي جديدي از مردانگي در آمريكايي جديد تمركز شده بود
يك سينماي جديد و يك رويا پردازي جديد
در هيچ فيلم آمريكايي به اندازه اين فيلم روياي آمريكايي مشهود نيست
ما همچون يك سفينه فضايي كه در فضا در حال گردش است در فيلم مخمل آبي ديويد لينچ غرق مي شويم
ما در يك شهر كوچك آرماني در آمريكا اييم
در شهري كه آتش نشان هايش به اين صورت از كنار مردم مي گذرند
حصار هاي سفيد رنگ بسيار زيبا چند كودكي كه در تصويري اسلوموشن به مدرسه مي روند
اما مخملي كه ديويد لينچ بسازد به اين نرمي و لطافت نيست
او قبلا در فيلمي ديگر با نام مرد فيل نما ما را به دنياي تاريك عصر ويكتوريايي در لندن
برده بود در اين فيلم او از اين حركت دوربين استفاده مي كند
تا ازطريق نماي بسته صورت دكتر كه به جان ماريك
نگاه ميكند حس همذات پنداري در ما به وجود بياورد
آنتوني هاپكينز در نقش دكتر اشكي از چشمانش جاري مي شود
تركيب زيبا از مفهوم زيبايي و اقبال آدمي در اين صحنه موجود است
اما فيلم تصورات سورئال ديويد لينچ را خيلي خوب به ما نشان مي دهد
به طور مثال صورتي كه لينچ براي مرد فيل نما طراحي كرده است
بر اساس تصويري بوده كه وي از دود هاي آتش فشان كوه ها ي سنت هلن
كه در ان سال ها فوران كرده بود در ذهن داشته است
چنين حركتي فقط از يك هنرمند بر مي آيد اين يك شعر بصري است
با اين تفاسير ما وارد دنياي معما گونه لينچ مي شويم
فيلم مخمل آبي به همه تفكرات و منطق هاي موجود در زندگي روزانه مردم معترض است
لينچ از مسائل ناخودآگاه ذهن آدمي همچون يك نجار كه از چوب استفاده ميكند ، بهره مي برد
خود لينچ مي گويد كه مهم ترين صحنه همه فيلم هايش است صحنه ايي است
كه در ان زيبايي زندگي انسان با وحشت زندگي كردن تركيب مي شوند
او به اين صحنه ها « صحنه هايي از درون چشم هاي يك اردك » مي گويد
او به اين خاطر از اين تعبير استفاده كرده چون زماني كه شما به يك اردك نگاه مي كنيد
خواهيد ديد كه چشمان اردك هميشه در موقيعت درست اند
? A candy colored clown ?
? they call the sandman ?
حالا به اين صحنه چشم اردكي از فيلم مخمل آبي نگاه كنيد
? Just to sprinkle stardust ?
? and to whisper go to sleep ?
? everything is alright ?
? I close my eyes ?
? then I drift away ?
? into the magic night ?
زيبايي ترانه روي اوبرسون
با روان پريشي و فساد شخصيت دنيس هاپر تركيب مي شود
? Oh smile and pray, ?
? like dreamers do. ?
? Then I fall asleep to dream ??
طوري كه اين زيبايي و اين حس خوب آهنگ ما را آزار مي دهد
در واقع در رويا اين اتفاق مي افتد
ديويد لينچ مثل رونالد ريگان نسبت به جهان بيرون
وحشتي انتزاعي داشت
اما او سعي نداشت كه اين ترس و وحشت را از خود دور كند
او از اين وحشت استفاده كرد و آن ها در فيلم هايش در نماهاي زيبا به تصوير كشيد
لينچ مي گويد با بالا رفتن سن آدمي پنجره اين جهان نيز رفته رفته بسته مي شود
و اين اتفاقي بود كه در سينماي كشورش در دهه 80 در حال وقوع بود
بعد از ديويد لينچ دومين فيلمسازي كه در دهه 80 در آمريكا
پا به عرصه سينما گذاشت اسپايك لي بود
اسپاك لي با فرمي كه براي فيلم هايش انتخاب كرد
سفيد پوست هاي آمريكايي و سياه پوستان پولدار را به سخره گرفت
به اين فيلم با نام « كار درست را انجام بده » نگاه
كنيد كه در اين محله در بروكلين فيلمبرداري شده است
فيلم داستان يك روز بسيار گرم در اين محله را روايت مي كند كه در ان
سياه پوست ها ، مهاجران آمريكاي لاتين و سفيد پوستان
كه در يك پيتزا فروشي به جان هم مي افتند
لي و فيلمبردارش ارنست ديكسون با استفاده از رنگ هاي گرم
اين جوش و تنش بين اين افراد به تصوير مي كشند
آن ها از زاويه دوربين كج استفاده ميكنند تا اين اوضاع نا به سامان را بهتر به تصوير بكشند
Move on. You're blocking my view.
You are ugly enough. Don't stare at me!
The evil eye doesn't work on me. Mother-sister.
اين تكنيك از يكي فيلم هاي مورد علاقه خود اسپايك لي
يعني فيلم مردم سوم برداشته شده بود فيلمي كه در آن نيز دوربين براي نشان دادن
جهان نا به سامان فيلم از زواياي دوربين كج استفاده كرده بود
لي خود در فيلم نقش موكي را بازي ميكند در اوج داستان فيلم
يكي از مهم ترين لحظات در سينماي معترض دهه 80 اتفاق مي افتد
دوباره رنگ هاي گرم را در اين صحنه مي بينيم
خود اسپايك لي سطل زباله ايي بود را بر مي دارد
دوربين با او حركت ميكند
Hey!
لي سطل زباله را
به ست شيشه پيتزا فروشي پرتاب ميكند
در پايان فيلم اسپايك لي چند جمله از مارتين لوتر كينگ عليه خشونت مي گويد
و همچنين چند جمله از مالكوم ايكس در باره ي دفاع كردن انسان ها از اموال و شرف خود مي گويد
با وجود اينكه ديويد لينچ و اسپايك لي خيلي آمپر چسبانده بودند
اما سينماي دهه 80 آمريكا خيلي آرام به كار خود ادامه مي داد
با اين وجود اين حركت آنان منجر به اين شد كه
يك جنبش سينمايي مستقل راديكال در دهه 80
در آمريكا توسط اين زن و شوهر شكل بگيرد
كارگردان و نويسنده جان سلينز و مگي رنزي تهيه كننده فيلم
آن ها بر خلاف مسير اصلي سينماي آمريكا و در مسيري پر از درد سر حركت كردند
و به يكي از عضو هاي سينماي ملي آمريكا در امدند
وقتي كه ما كارمان رو شروع كرديم هيچ اميد و ايده ايي براي آينده مان نداشتيم
آره واقعا ما هيج مسيري نداشتيم كه به اون سمت بريم و
خيلي هم در در تلاش نبوديم كه حتما مسيري را انتخاب كنيم
ما فقط مي خواستيم داستان هاي خودمان را بسازيم
گاهي وقت ها به اين فكر مي كرديم كه مثل
لوكاس و اسپيلبرگ به مدرسه فيلمسازي بريم
ولي ان ها بعدها به هاليوود رفتند جايي كه هيچ وقت ما به آن فكر نكرديم
در واقع هيچ هم نمي خواستيم كه انجا باشيم هرچند كه
جان كارشو با فيلمنامه نوشتن در هاليووود شروع كرد
اين دنياي هالييود و تعلقاتش ما را احاطه كرده بود
ولي هيچ كس انتظار نداشت كه ما كارنامه هنري مان را
با ساخت فيلم مثل فيلم « بازگشت هفت مرد اهل سيكوكس » آغاز كنيم
فيلم داستان چند دوست دوران دانشگاه را تعريف مي كرد كه ده سال بعد از اينكه
در يك تظاهرات ضد جنگ دستگير شده بودند دوباره دور هم جمع شده اند
حس فيلم بسيار واقعي است و خبري از دنياي پر زرق و برق موزيك ويدئو هاي ام تي وي در فيلم نيست
دوربين با صبوري كامل تمامي مكالمات افراد در باره ي مسائل سياسي را به تصوير مي كشد
- I mean fighting for what you believe in.
- No offense, but your senator is just fighting to keep his job
and his house on Martha's vineyard.
- Do you know that? Do you really know that?
Have you looked at his record?
- Alright, how did he stand on the canal treaty?
- Wait a minute.
وقت كه ما شروع به فيلمسازي كرديم يكي از چيز هايي كه من را جذب مي كرد
اين بود كه چيزي كه من در زندگي واقعي و دور تا دورم مي بينم را
روي پرده سينما نمي بينم
اون موقع كه من كارمو تو استوديو هاي هاليوود شروع كردم فيلم هاي قهرمان محور زيادي ساخته مي شد
من فكر مي كردم مفهوم فيلمسازي اين نوع فيلم هاست
مي دونيد منظورم چيه؟
فيلم هايي كه يك قهرمان با معشوقه هاش و چند تا از دوستانش مهم بودند
و باقي آدم ها اضافه بودند
داستان ها و شخصيت هايي كه من بهشون علاقه داشتم شخصيت هاي بسيار پيچيده ايي بودند
كه مطلقا قهرمان نبودند و از دل آثار نويسندگان بزرگ بيرون آمده بودند
ممكنه آن ها قهرمان باشند ولي شبيه به خود شما و يا دوستانتان هستند
آن ها مثل شما ممكنه عاشق بشند و يا مراقب كسي باشند
اما اين كار ها را شبيه به آن فيلم ها انجام نمي دهند
آن ها دست به كار هايي نمي زننند كه شما آرزويش را داشتيد
من فكر ميكنم اولين كار هوشنمدانه ايي كه ما انجام داديم اين بود كه
تصميم گرفتيم به سبك و سياق خودمان فيلم بسازيم
اين يعني كه ما مي تونيستيم به سبك خودمان بازيگرداني كنيم و همه چيز را كنترل كنيم
در واقع ما سعي مي كرديم بازي ها و همه عناصر فيلم مان
فاقد زرق و برق اضافي و افراط گري ها بيخود باشد
اگر كارهايي كه جان مي ساخت يا مي نوشت شبيه به آثاري بود كه جان در هاليوود مي نوشت
آن موقع من خيلي كمتر از اين براي فيلم ها ارزش قائل بودم
من فكر ميكنم افرادي كه در هاليوود هستند اصلا
نمي خواهند كه كار ها را به نحو احسن انجام بدهند
آن ها فقط مقدار زيادي پول خرج مي كنند
و خيلي زود موقيعت شان در اين ماركت بسيار بزرگ را از دست مي دهند
منظورم از ماركت در واقع مخاطب بزرگسال است
درواقع سينماي آن ها به اين مخاطب ها بسيار نياز دارد در واقع
فيلمنامه هاي فيلم هاي هالييوودي را نه نفر بازنويسي مي كنند
كه هيچ وقت هم بهتر از نسخه اوليش نميشه
من قبلا خيلي از آن ها مي ترسيدم و مي ترسيدم كه شبيه به آن ها بشم
اما حالا فهميدم كه آن ها كارشونو خوب انجام نمي دادند
شايد يكي از دلايل انقراض دايناسور ها همين ترس باشد
البته تو الان سنت از يك دايناسور هم بيشتره
و از آن جا كه من خيلي سنم بالاتر از آن هاست مي تونم مثل يك مادر بزرگ تر كمكشون كنم
فيلم هاي ما نياز به توجه بيشتري دارند شما براي فهميدين فيلم
ما و ارتباط برقرار كردن با شخصيت ها بايد زمان بيشتري بگذاريد
منظورم اينكه آن چيزي كه از فيلم هاي ما در ذهنتان مي مونه خوب خواهد بود
خيلي سخته ...خيلي سخته كه ما براي ساخت فيلمهايمان پول جور كنيم
ولي وقتي من با مخاطب هايمان صحبت ميكنم خوشحال مي شم از اينكه
ما هيچ وقت سبك و سياق مان را عوض نكرديم يا بهش پشت نكرديم
بله همان طور كه مي دونيد خيلي از فيلمسازهاي جريان اصلي روزگار ما
كه در استوديو كار ميكنند كارهاي بهتر از ما نساخته اند
هرچند كه تعداد فيلم هايي كه آن ها مي سازند خيلي بيشتره
و ضمنا آن ها هر چيزي كه مي خواهند مي توانند بسازند و خيلي برتري هاي ديگه نسبت به ما دارند
و خيلي وقت ها هم آن ها بعد از اكران فيلم هايشان مي گويند
شما بايد نسخه تدوين شده من را حتما ببينيد اين جمله ايي است كه ما هيچ وقت به زبان نمي آوريم
سيلز و رنزي پرچمداران سينماي مستقل آمريكا بودند
خيلي از فيلم هايي شخصي و سياسي دهه 90 سينماي جهان راه آن دو را در پيش گرفتند
سينماي فرانسه در دهه80 ضد حالي بدي به سينماي معترض
و سياسي سيلز و رنزي زد
فيلم هاي اين كشور در دهه 80 به واسطه تاثير پذيري از دنياي تبليغات و موزيك ويدئو خيلي درخشان به نظر مي رسيد
فلسفه اصلي فيلم ها و مردم فرانسه علاقه به فرهنگ عامه مردم و تفكرات پست مدرنيسم بود
البته اين خود نيز يك جور اعتراض محسوب مي شد
واكنشي به معضلات اجتماعي مردم
تمامي اين تفكرات را در اين فيلم با نام « مترو » ساخته ي لوك بسون موجود است
بسون سردمدار فيلمهاي تبليغاتي و عامه پسند بود او قبلا چند وقتي در آمريكا زندگي كرده بود
يك اسكيت سوار كيف يك نفر را مي قاپد
او از دست چند پليسي كه به دنبال او هستند فرار مي كند صحنه شبيه به يك تعقيب و گريز با ماشين است
يك صحنه اكشن بسيار زيبا وروان را شاهد هستيم
دوربين در اين لحظه در نقطه ديد دزد قرار ميگيرد
استفاده از لنز وايد عمق تصوير را بيشتر كرده است
بهترين فيلمساز دهه 80 فرانسه لئو كاراكس نام دارد
او دنياي بصري و پر از حركت فيلم هاي بسون را با دنياي ياغي ها و جوانان خياباني
در روزگار مدرن تركيب ميكند
ما بروي پل ون نف در مركز شهر پاريس شهر نور هستيم
آتش بازي به راه افتاده است
موسيقي دشمن مردم شنيده مي شود
ژوليت بينوش را ميبينيم
اين رقصي است كه افراد با كلاس انجام مي دهند
اما در حقيقت شخصيت هاي ما آدم هاي بيخانماني هستند
آن ها زير پل مي خوابند
دختر كور مي شود پسر دائم الخمر مي شود
لئو كاراكس با ساخت چنين شاهكاري از حقيقت تلخ زندگي مدرن سخن مي گويد
اين فيلم يكي از پر خرجترين فيلم هايي است كه در پاريس ساخته شده است
او ماكت كل پل را در گراند دو فلوبر ساخت
دوربين به زيبايي حركت ميكند اين اتفاق كاملا از روي ولخرجي است ما در روزگار ولخرجي افراطي و مصرف گرايي هستيم
اين بدبخت هاي بي خانمان كارهايي شبيه به شخصيت هايي فيلم هاي
مثل اين فيلم موزيكال هاليوودي انجام مي دهند
يك استوديو بزرگ شبيه به پاريس است شخصيت ها رقص مدرن انجام مي دهند و رنگ هاي زيبايي در تصوير موجود است
اين شور و فوران احساسات دنياي عاشقانه است
حالا كمي به پايين تر از فرانسه مي رويم در كشور اسپانيا فيلمساز ها در دهه80 با نشان دادن مسائل جنسي اعتراض خود را نشان دادند
يكي از اين فيلمساز هاي معترض پدرو آلمودوار بود كه فيلم « هزارتوي هوس» را در سال 1982 ساخت
شخصيت ها در يك كمپ حضور دارند آن ها همچون شخصيت هاي دوران باستان سرمه به چشم كشيده و با رنگ بنفش آرايش كرده اند
رنگ بنفش رنگ دهه 80 بود
ديكتاتور كشور اسپانيا يعني ژنرال فرانكو مرده بود
هنر زير زميني در شهر مادريد بيشتر به مسائل شورشي و تغيير جنسيتي مي پرداخت
در اين فيلم آلمودوار به سبك و سياق فيلم هايي قديمي تر مثل اين فيلم كه در مورد بيتل ها ساخته شده بود اداي دين ميكرد
او عاشق دنياي موسيقي پاپ بود و با دوربين كاري مي كند كه مخاطب حس كند در اين دنيا قرار دارد
دنيايي سرشار از شور جواني است
صحنه هايي مثل اين صحنه در فيلم بسيار تحريك كننده و بحث بر انگيز بود
اين صحنه در يك مراسم عكاسي براي مجله هاي پورن است مجلاتي كه دولتمردان اسپانيا به شدت از آن متنفر بودند
اينكه مد اصلي اين مجلات مرد باشد ديگر كاملا تابو محسوب مي شد
آن ها يك ويدئو بامزه و در عين حال پورن با نام قاتل دريلي مي سازند
در اين صحنه مدل لباسي از خز به تن كرده است و زير نورهاي درخشان مي درخشد
سر و وضع مدل اصلا زيبا و يا با كلاس نيست
امضاي فيلمهاي آلمودوار خلق فضاهايي گروتسك است
او آيين هاي سنتي و قديمي اسپانيايي ها را با تفكرات جديد و نمايش مسائل جنسي به چالش كشيد
براي اينكه اين تضاد را در سينماي دوران بعد از فرانكو را بيشتر درك كنيد
به اين فيلم نگاهي بياندازيد
نام فيلم « درخت بِه آفتاب » است
كارگردان فيلم ويكتور اريس است
اين مرد هفته هاست كه سعي دارد تا از اين درخت به نقاشي كند
او خطي روي ميوه درخت مي كشد سپس همان خط را روي ميوه كشيده شده روي بوم مي كشد
تا موقعيت ميوه ها به درستي روي بوم نقاشي كشيده شوند
اما بعد يكي از ميوه ها يكم از درخت آويزان مي شود به همين خاطر او دوباره خطي ديگري كشده و دوباره طراحي ميكند
اريس از هيچ حركت دوربيني استفاده نمي كند
فيلم با نور طبيعي فيلمبرداري شده است وسرعت بسيار كندي دارد تا گذر زمان
با دقت و ظرافت بيشتري به تصوير كشيده شود
اين درحالي است كه بيشتر فيلم هاي دوران فرانكو دروغ مي گفتند
با فيلم هايي مثل فيلم « درخت بِه آفتاب حقيقت دوباره به سينما اسپانيا بازگشت
در واقع چنين فيلم هايي اين سم را از سينماي اسپانيا پاك كردند
در اسپانيا مسائل سياسي با نرمي و لطافت خاصي ارائه مي شد اين درحالي بود كه دربريتانيا مسائل سياسي به تند ترين شكل ممكن به نمايش در مي آيد
دولت دست راستي انگلستان مردم معترض را به خيابان ها كشاندند
در واقع هدف دولتمردان اين بود كه فرهنگ اين كشور را احيا كنند
و يك جورايي با همان شيوه سنتي افتخار ملي را به معرض نمايش بگذارند
اما فيلمسازهاي اين كشور به اين هدف پشت كردند و در مورد مسائل ديگر فيلم ساختند
ما در لندن هستيم
يك نما با ارتفاع بالاي دوربين شبيه به فيلم هاي موزيكال
يك مرد پاكستاني از طبقه متوسط قصد دارد يك رختشوخانه ايي را بازگشايي كند
دولت دست راستي بريتانيا بسيار كار آفريني را مي پسنديد
البته ترجيح ميداد كه اين افراد مهاجر نباشند
مرد با زني سفيد پوست مي رقصد
A Sardu of South London. Yes.
اما فيلم خيلي اعتراضي تر مي شود
در اتاق پشتي برادر زاده مرد در حال عشق بازي با يك
مرد است
يك مرد سفيد پوست
پسر سفيد پوست در دهن پسر پاكستاني شامپايني ميريد
كه همان ماركي است كه مردم تازه به دوران رسيده در دهه80 مي خوردند
نمايش روابط جنسي همجسنگرايان بسيار مسئله خطرناكي بود
و بدتر از همه اينكه مرد سفيد پوست يك نئو نازي است
فيلم يك اثر هنري است كه از تركيب چند فرهنگ در بريتانيا ساخته شده است
فيلم « رخشوخانه زيباي من » تو دهني بدي به دولتمردان دست راستي بريتانيا زد
فيلم به همان اندازه فيلم هاي بونوئل در در دوران فرانكو جسورانه و اعتراضي است
Shit!
اين فيلم اسكاتلندي به مراتب زبان نرم تري نسبت به فيلم
رخشوخانه زيباي من داشت اما اين فيلم به هان اندازه مشهور شد
اين پسر با نام جيمي كه در فقر به دنيا آمده است با مادر بزرگش زندگي ميكند
مادر بزرگ وي در اين صحنه در كنار آتش نشسته است
و پشتش را به پسر بچه كرده
پسر هميشه پشت سر مادر بزرگش نشسته و در سرما به او نگاه ميكند
اين نما دقيقا نماي نقطه ديد جيمي است
اين نما از زير ميز گرفته شده است
ما قسمتي از ميز را در بالاي تصوير ميبينيم
مادربزرگ طبق معمول نشسته است و به جيمي محل نمي گذارد
اما بعد در حركت غير عادي او شروع به خوردن مشروب ميكند
به نظر مشروب قلب او را گرم ميكند
چون وي به دنبال جيمي مي گردد
كارگردان فيلم « راه خانه من » بيل داگلاس با دقت و ريز بيني زيادي اين فضا ها را به تصوير كشيده است
تا ما اين موقعيت غير عادي را بيشتر درك كنيم
اين صحنه در عين سادگي يكي از زيباترين لحظات تاريخ سينماست كه در آن دو شخصيت با يكديگر آشتي ميكنند
عزيزم ، ببين كيه؟
ديگر فيلمساز اسكاتلندي يعني بيلي فورسايت نيز در فيلم هايش به سراغ طبقه كارگر مي رود
اما تفاوت اين جاست كه او بسيار رمانتيك تر از بقيه فيلمساز ها ي اين دهه است
اينكه من جلوي يك محوطه خانه سازي بشينم و به آن نگاه كنم
و همزمان به صداي بستي فروشي دوره گردي كه از آنجا رد مي شود گوش دهم
حس بسيار خوبي در من ايجاد ميكند
Do you want to dance?
It's really good.
You just lie flat down and dance.
I'll show you what I mean.
I'll start it off and you just join in when you feel confident enough.
Okay.
بيل فورسايت در فيلم « دوست دختر گريگوري» به سراغ جواناني رفته
كه در مكان ها و موقعيت هاي خيلي معمولي عاشق يكديگر مي شوند
در خيلي از جاهاي فيلم دوربين به شكل معمول افقي است
اما بعد اين حركت دوربين حسي شاعرانه به فيلم مي افزايد
We are clinging to the surface of this planet while it spins through space
at a 1,000 miles an hour, held only by the mystery force gravity.
Wow.
A lot of people panic when you tell them that and they just fall off.
I see you're not falling off.
That means you've got the hang of it.
به عقيده من زماني كه مردم به دل طبيعيت مي روند
خودشان را در مكان و لحظات متفاوت با زندگي معمولي مي يابند
در واقع آن ها اصلا نمي فهمند كه در كجا قرار گرفته اند
خيلي سخت است كه اين لحظه را بتوانم درست برايتان شرح بدهم
اما مي خواهم بگم كه اين لحظه براي من بسيار سينمايي است
اين مرد ترنس ديويس شايد بهترين فيلم سينماي بريتانيا در دهه 80 را ساخت
فيلمي تحت عنوان « صداهاي از دوردست و زندگي هاي بي جان
مادر دوران كودكي ترنس ديويس در دهه 50 در ليورپول هستيم
يك خانواده از دست پدر ظالم خانواده عاصي شده اند
ما در اين صحنه مادر شخصيت اصلي را در زمان حال ميبينيم اما صداي كودكاني از دوران گذشته را مي شنويم
ما بدون اينكه برشي بزنيم وارد يك فلش بك شده ايم
اين تصويري از خاطرات است
Tony are those two sisters of yours up yet?
Yeah.
They're just coming down.
Hiya mum.
Morning Maisie.
Morning mum.
Morning Eileen.
Nervous, love?
A bit.
Have a cup and a ciggy.
? I get the blues ?
? when it's raining. ?
? The blues I can't lose ?
? when it rains. ?
? Now each little rain drop ?
دوربين ديويس به سمت راهرو هال مي رود
? Falls on my window pane ?
? reminds me of the tears I shed ?
? the tears were all in vain ?
? so I sit and wait ?
? for the sun to shine ?
? to shine all my blues away ?
? it rained when I met you ?
? and it rained when I lost you ?
? so I get the blues ?
? when it rains ??
يكي از امضاهاي همه فيلم ها ديويس اين ديزالو هاي با سرعت كم است
? There's a man going 'round ?
? taking names. ?
? There's a man... ??
تقريبا تمامي نماهاي كه ديويس مي گيرد بسيار متقارن اند
اين نماهاي متقارن از فرهنگ كاتوليك ها بيرون آمده بود فرهنگي كه من توش بزرگ شدم
وقتي شما در كليسا حضور داشتيد
به يك طرف كه نگاه مي كرديد محراب را مي ديد
و طرف ديگر چيزي عين آن موجود بود
به نظر من همه چيز در كليسا متقارن بود
من عاشق يوهان فرمير نقاش ام و آثار او به شكلي ناخودآگاه تاثير
زيادي روي من گذاشته است در واقع تمام آن آرامش بصري
تقارن در تصوير و تركيب بندي هاي زيبا كه شما ميگوييد از او الهام گرفته شده است
در آثار فريمر سكوت و آرامش زيبايي نهفته است
ديويس عاشق حركت دوربين خيلي آهسته به سمت جلو بود
حركاتي كه از دل فيلم « تعصب » بيرون آمده بود
آنها چيزي شبيه يك جرثقيل ساختند
و بعد دوربين را به اين جرثقيل وصل كرده ونمايي گرفتند
آن فيل هاي غول پيكر و مردماني كه روي پله راه مي رفتند را به تصوير مي كشيد
چنين حركتي واقع نفس گير است
اگر شما در ابتدا و پايان حركت ترك دوربين يك حس را داشته باشيد
مطمئنا از اين حركت اشتباه استفاده كرديد
در واقع در طول اين حركت بايد احساس شما تغيير پيدا كند
يكي از نماهايي كه با كرين گرفته شده است و بسيار روي ديويس تاثير گذاشته
اين نما از فيلم موزيكال هاليوودي به نام زنده دل است
شخصيت اصلي به نظر قصد داشته كه خود را بكشد
يك لحظه دردناك در فيلم
اما پرواز زيباي دوربين زيبايي اين جهان را به او و مخاطب نشان ميدهد
ديويس نيز از اين تركيب زيبايي دنيا و درد در فيلم « صداهاي از دوردست و زندگي هاي بيجان » استفاده كرد
روزگار جواني او نيز دردناك بوده است
او خاطرات و تجربيات خود را در قالب فيلم بيان كرد
? There's a man going 'round taking names ?
اين حركت نه تنها زيبا بود بلكه منجر به اين شد كه ديويس بر دردهايش غلبه كند
اين روشي كاملا سينمايي بود كه از حقيقت خطاب به قدرتمندان كشورش سخن مي گقت
? Oh death is that man ?
? taking names. ?
? He has taken... ??
و حالا به اين فيلم ساخته فيلمساز ولزي پيتر گرينوي نگاه كنيد
او نيز مثل ترنس ديويس عاشق نماهايي با تركيب بندي متقارن بود
اما در اينجا گرينوي پا فراتر از اين مسئله مي گذارد
چرا ما دو تو سوراخ دماغ داريم؟
چرا ما از همه چيز دوتا داريم ؟
همش به خاطر تقارنه
ما دوقولو اييم
در اين نما دو صندلي و دو آباژور ديده مي شود
در واقع موهاي زن همچون يك آينه نصف تصوير را بازتاب كرده است
همه چيز متقارن است به غير پاي زن چون زن فقط يك پا دارد
به همين خاطر همان طور كه كارگردان فيلم مي خواهد زن نيز براي اينكه دنيايش را متقارن كند
ديگر پايش را نيز قطع ميكند
گرينوي به لحاظ بصري بسيار دقيق تر و ظريف تر باقي فيلمساز هاي بريتانيايي بود
او به ما ميگويد داستان سينما تازه آغاز شده است
اگر سينماي دهه 80 بريتانيا را يك طوفان بدانيم
منبع اين طوفان درك جارمن است
مردي در يك خرابه در باد قدم ميزند
موقعيت شبيه به صحنه هاي فيلم هاي ضد جنگي بعد از جنگ جهاني دوم در ايتاليا است
اما در اين فيلم اين برش هاي سريع به سبك دهه 80 كه تصاوير يك مرد سفيد پوست با يك تير بار
چند رقصنده موريس و نمادي از مردان نجيب روستاهاي انگلستان كات مي زند
شبيه به يك طوفان ايدوئولوژيك مي ماند
خشم و سخنان جارمن در فيلم هايش به شكلي واضح گفته نمي شود
در اين صحنه تصوير يك رقاص مرد با تصوير يك تاج گل كه ياد آور
جنگ هاي امپراطوري بريتانياست
و تصويري از آتش و صداي صحبت هاي يك نازي تركيب مي شوند
برش هاي تصاوير ياد آور فيلمهاي لني ريفنرشتال
و تصاوير فيلمهاي كنت انگر داراي رقص ، جادو و ديوانگي خاصي بود است
آخرين انگلستان همچون رگباري در سينماي دهه 80 بود
تصويري اعتراضي تر از
اين تصوير از فيلم « ويدئودرام » ساخته ديويد كراننبرگ در دهه 80 پيدا نمي شود
مردي تنها آخر شب پاي تلويزيوني نشسته است كه نيمي از آن خاموش و نيمي از آن روشن است
تلويزيون همچون قلب انسان شروع به تپيدن ميكند
I want you, Max.
You.
Come on.
ايده فيلم اين است كه يك ماشين مي تواند به موجودي تبديل
شود كه انسان مي تواند با آن ميل جنسي خود را برطرف كند
نويسنده و كارگردان فيلم ديويد كراننبرگ از رابطه و ارضا شدن تمايلات جنسي انسان هاي تنها
و منزوي با تصاوير تلويزيون سخن مي گويد
Please.
كراننبرگ عاشق اين ايده بود و آن را ادامه داد
او تضاد هاي بين جسم سخت و نرم و آهن و پوست انسان ها در زندگي مدرن را به معرض نمايش مي گذارد
اين مسئله كاملا در اين صحنه از فيلم « تصادف» مشخص است
يك نمايشگاه اتوموبيل به مكاني براي ارضا كردن اميال جنس تبديل مي شود
ديالوگ ها به شكل نجوا است
I'm caught.
هيچ صدايي از ترافيك بيرون و هيچ صدايي موسيقي شنيده نمي شود
فلز ها مي درخشند
و همچون يك مخمل نرم به نظر مي آيند
موهاي روزانا آركيته به همان رنگ روكش چرمي صندليهاي ماشين است
كراننبرگ از رمان جي جي بالارد استفاده ميكند تا به ما نشان دهد دنياي مدرن
كثيف تر از آن چيزي است كه ميبينيم
فيلمساز هاي كانادايي در به تصوير كشدن دنياي پر از ظاهرسازي مدرن استاد بودند
نورمن مك لارن براي اين انيمشين كوتاه بسيار مشهورش برنده جايزه اسكار شد
فيلم داستان دو همسايه را روايت ميكند كه سر يك گل روييده در باغچه با هم دعوا ميكنند
كارگردان از موسيقي الكترونيك استفاده مي كند
فنس هاي سفيد رنگ به وجود آمده سمبلي از زندگي در حومه هاي شهر است
پابلو پيكاسو اين فيلم را بهترين فيلم تاريخ سينما ناميد
در پايان دهه 80 در قسمت فرانسه زبان كانادا
نيز فيلم ها به زيباترين شكل ممكن به دنياي ظاهر سازي افراطي دهه 80 حمله كردند
گروهي از بازيگر ها در حال اجراي نمايشي به صورت خياباني ميباشند
به طوري كه مخاطبان براي ديدن اتفاقات بايد با آن ها قدم بزنند
ظاهر بازيگري كه نقش حضرت مسيح را ايفا ميكند خيلي واقعي است
اما ساير بازيگران مسائل تاريخي مربوط به صليب كشيده شدن حضرت را خيلي با خونسردي تعريف ميكنند
گويي از روي يك كتاب معمولي مي خوانند
اين مسئله و اشاره كردن اين گروه به مسائل جنسي
منجر به معذب شدن مخاطبان مي شود
فيلم « مسيح مونترال » يكي از بهترين فيلم هاي دهه 80 است كه از حقيقت با دولتمردان كشور سخن مي گويد
اين بار قدرت و دولتمردان خود ما مخاطب هستيم
اين فيلم و فيلم هاي كراننبرگ به ما مي گوييد كه اين خودمان هستم كه به خودمان دروغ ميگوييم
ما در مورد جسم خود ، مسائل جنسي و ارزش هاي اخلاقي مان به خودمان دروغ مي گوييم
فيلم هاي جسورانه دهه 80 بسيار هيجان انگيز بودند
و بعد از آن ما وارد دهه 90 مي شويم عصر دوران ديجيتال و اينترنت
عصري كه دوباره در آن واقع گرايي و حقيقيت رنگ مي بازد اما سينما عصر طلايي ديگري را تجربه ميكند
..:: کانال تلگرام و اینستاگرام بلبل جان ::.. .:: Telegram: @bollbolljan ::. .:: Instagram: @bollbolljan_Com ::.
بلبل جان مرجع دانلود فيلم و سريال با زيرنويس چسبيده ‏.:: www.bolboljan.net ::.