هزاران سال بود که قبیله «آیورئو»، در جنگل های آمریکای جنوبی زندگی کرده بودند
آنها در طول این مدت تا حدود زیادی، همان سبک زندگی «شکار و گردآوری» را دنبال می کردند
درست مثل انسانهای نخستینِ کره زمین
اما در ژوئن 1998، آنها [بالاخره] با قرن بیستم رو در رو شدند.ـ
..:: ارائه شده توسط وب سايت بلبل جان ::.. ‏.:: www.bolboljan.net ::.
این ملاقات، یک رودررویی اتفاقی میان دو جهان مختلف بود.ـ
اعضای هر دو جهان به یک اندازه انسان بودند،ـ ولی تاریخ آنها را به کل از هم جدا کرده بود
در این مجموعه، من داستان ماجراجویی ها و اتفاقاتی رو براتون می گم،ـ
که این دو جهان رو از هم جدا کرده.ـ
هزاران سال تغییرات دیگرگون کننده
«اندرو مار»
ـ هفتادهزارسال تاریخ انسان
داستانهایی که بعضیهاشون رو فک می کردیم می دونیم،ـ و بعضیهاشون رو هیچ وقت نشنیده بودیم
هیچ کدوم از ما نمی تونه امیدوار باشه که تمام تاریخ انسان رو بدونه
اما این داستان به ما کمک می کنه که تصویری از بالا داشته باشیم
چون این داستان، داستان اینه که امروز ما کی هستیم
کوچ‌های طولانی اجداد ما با پای پیاده
چیزهای کوچکی که دنیا رو عوض کرد
انتقام طبیعت
شکوه های گذشته
برنده ها .... و بازنده ها
جویندگان حقیقت و اکتشافات تحیرانگیز ...ـ
انقلابهایی به رنگ خون و به رنگ آهن
جُنون مدرن و اعجاب های عصر دیجیتال
ما در تغییر دادن شکل دنیای اطرافمون، به شدت باهوش بوده ایم
تقریبا به همون اندازه که فکر می کنیم. ولی به همون اندازه «عاقل» نبوده ایم
چالشها، پیروزی ها و شگفتی هایی در این داستان هست
که همه در داستان نقش ضروری دارند
البته یک چیز تو این داستان نیست. این که داستان چطور تموم میشه
تــــاریخ جـــهان به روایت اندرو مار
این قسمت:ـ «بقــا»
آفریقا، حوالی 70 هزار سال پیش
این مردم، انسانهای کاملا تکامل یافته و مدرنی هستند، درست مثل ما
از گونه «هوموساپینس»، یعنی «انسان هوشمند»ـ
وقتی «شکارچی-گردآورنده» بودیم، نیازهای اولیه ما رو به جلو می بردند
غذا، آب، سرپناه
و بیش از 100 هزار سال، ما گرفتار تغییر، سازگارشدن،ـ
کشمکش و بقا بودیم
آب و هوا یکی از نقشهای اصلی رو داشت
کره زمین، لرزان لرزان از میان عصر یخبندان گذشت
آسمون، بارها به خاطر فورانهای آتشفشانی تیره و تار شد
سیاره زمین، خشک تر و گرمتر شد و بعد دوباره سردتر و مرطوب تر
و هر کدوم از این تغییرات، بشر رو به دردسر انداخت تا راه جدیدی پیدا کنه
اونهایی که نجات پیدا کردند،ـ
محکمتر، باهوش تر و سازمان یافته تر شدند
اما در قبیله ما، یک شخص خاص وجود داشت
او عضوی از یک گروه کوچیک بود
که احتمالا کمتر از هزار نفر بودند
و به آرامی به سمت سواحل شمال شرقی قاره آفریقا در حرکت بودند
زندگی انسان های نخستین، به واقع یک سفر بود
کوچی بدون پایان به دنبال جانوران، میوه و دانه
اگه ساکن می شدید و هر جایی رو خونه خودتون می دونستید، از گرسنگی می مردید
با ده ها هزار سال این طرف و اون طرف رفتن در آفریقا
و سر کردن با آب و هوای متغیر
و جانورانی که از انسانها بزرگتر و سریع تر بودند،ـ
انسانها اصول بقارو یاد گرفته بودن
و زبان، لباس پوشیدن و غذا پختن رو.ـ
اما بالاتر از همه یاد گرفته بودند برای بقا چطور در کنار هم کار کنند
آفریقا ما رو پرورش داد
اما همیشه سخت و همیشه خطرناک بود
شواهدی وجودد اره که در طول دهها هزار سال
سایر قبایل هم
دست به همین سفر خطرناک برای خروج از آفریقا زدند
اما با مطالعه تکامل دی.ان.اِی انسان
دانشمندان به این نتیجه رسیدند که فقط یک قبیله بعد از خروج از آفریقا
اون قدر دوام آورد که بتونه میراثی از خودش به جا بزاره.ـ
این همون قبیله س
اونها احتمالا جزیره به جزیره در دریای احمر امروزی
سرگردان بودند
تا 65 هزار سال پیش به عربستان امروز رسیدند.ـ
و شگفت آور اینه که
تقریبا تمام مایی که امروز زنده ایم، نواده یک زن از این قبیله هستیم
طبیعتا نمی دونیم اسم اون زن چی بود ولی اون در بین نجات یافتگان بود
می تونیم یه اسم ساده براش بزاریم: «مادر»ـ
چون در هر شخص امروزی
که اهل منطقه جنوب صحرای آفریقا نیست، یک جهش کوچیک ژنتیکی وجود داره
که دانشمندان اون رو دنبال کردند
و رسیدند به «یک» مهاجرت از آفریقا
ـ«یک» قبیله و «یک» زن
به نظر غیرممکن میاد
ولی چه اهل آبردین باشید، چه اسلام آباد، چه نیویورک
یا اسکاندیناوی یا جزایر اقیانوس آرام،ـ
بازم همون زن، مادر آفریقایی همه‌ی ما ست
سفر اونها در عربستان تموم نشد. چون اونها به حرکت ادامه دادند
گام به گام، مایل به مایل، نسل به نسل
انسان های مدرن گسترش پیدا کردند و به آرامی در باقی مناطق زمین ساکن شدند
ما ابتدا در امتداد سواحل به سمت هندوستان و آسیای شرقی رفتیم
گمان بر اینه که برخی از ما انسانها 50 هزار سال قبل به استرالیا رسیده باشیم
انسانها از روی پل زمینی ای که بعدها آسیا و آمریکا رو به هم وصل کرد رد نشدند
تا 15 هزار سال پیش.ـ
اما بعدش انسانها به سرعت به سمت آمریکای جنوبی در این قاره پخش شدند.ـ
سرعت تمام این سفرها تحت تاثیر عواملی کم و زیاد می شده. مثل گرما یا سرما
یا تغییرات آب و هوایی
گروه دیگری از انسانها از خاورمیانه به سمت شمال غربی به راه افتادند
و 45 هزار سال پیش به اروپا رسیدند
زمانی که ما به اروپا رسیدیم، به شدت «قبیله ای» بودیم
و در گروههایی بسیار بزرگتر از خانواده، در کنار هم زندگی و همکاری می کردیم
این برای موفقیت ما در شکار بسیار مهم بود
اما روی دیگری هم داشت:ـ
وفاداری ما به قبیله خودمون به این معنی بود که ما ذاتا نسبت به خارجی ها دشمنی داشتیم
یعنی نسبت به هر کسی که قیافه ش یه مقدار با ما فرق داشت، یا متفاوت حرف می زد
متفاوت لباس می پوشید، یا حتی شاید بوی متفاوتی می داد.ـ
و دقیق تر مردمانی که واقعا با متفاوت بودند
چون وقتی به اروپا رسیدیم فهمیدیم که در اروپا تنها نیستیم
گونه دیگری از انسان ها بودند که در طول یک دوره بسیار طولانی، اینجا زندگی می کردند:ـ
«نئاندرتال ها»
اونها که زمخت و قوی بودند،ـ
تونسته بودند از عصر یخبندان که ما حتی نمی تونیم تصورشُ بکنیم، جون سالم به در ببرند
و حالا با چالشی تقریبا خطرناک‌تر مواجه شده بودند: مـا
دانشمندان با هم اختلاف نظر دارند
اما احتمالا دوره زندگی ما و نئاندرتال ها
در حدود 5 تا 10 هزار سال با هم مشترکه
و در طول این دوره
نئاندرتالها به سرعت رو به نزول رفتن
کسی با اطمینان نمی دونه که چی سر اونها اومد
اونها موجودات قوی ای بودند
که حداقل 250 هزار سال زندگی کرده بودند
یعنی طولانی تر از ما
احتمال می ره که ما اونها رو از مناطق محل شکار بیرون رونده باشیم
و متاسفانه باید بگم که احتمال هم داره که ما دوست داشتیم اونها رو بخوریم
ـ30 هزار سال پیش، نئاندرتال ها منقرض شدند
و انسان های مدرن که باهوش، قبیله ای و به شدت خشن بودند،ـ
آماده حکومت بر سیاره زمین شدند
فقط این که حالا اراده ظالمانه ما
با چیزی به نسبت قوی تر از نئاندرتال ها
رو به رو شده بود
ـ20 هزار سال پیش، دمای هوا حتی سردتر هم شد
یک بار دیگه ما مجبور بودیم که سازگار بشیم. وگرنه می مردیم
«بدبختی به نفع استعداده»
و این بار، یک فناوری بسیار خانگی بود
که مشکل رو حل کرد.ـ
این یک سوزنه. که از میخ درست شده
یه سوزن واقعی
ـ17 هزار سال قدمتشه
به زیبایی یه سوراخ توش درست کردن
بسیار شبیه به سوزنهایی که شما احتمالا در خونه تون دارید
خب. سوزن اجازه چه کاری رو به شما می ده؟
این که نه تنها از پوست حیوانات لباس بدوزیم. بلکه لباس هامون در واقع فیت بشن
ابداع سوزن کمک می کرد تا زندگی بشر دگرگون بشه
با پوشیدن لباسهای دوختنی چند لایه
می تونستیم راهمون رو به سختی در زمستانهای سختِ عصر یخبندان باز کنیم
می تونستیم در اون سرما بیرون بیایم، بیشتر دنبال حیوانات کنیم، و شکارهای طولانی تری داشته باشیم:ـ
پس شکارچی های بهتری شدیم
بله، تیر و کمان داشتیم، نیزه هم داشتیم
اما سوزن، پیشرفت بزرگ، غیرمنتظره
و حیاتی ما بود
انسانهای مدرن کم کم داشتند آماده می شدند
تا به یکی از سازگارترین گونه های کره زمین تبدیل بشن
و به چیزی نو در زیر نور خورشید
در کوههای «پایرنیز» فرانسه س که ما به شواهدی بر می خوریم
که نشون می ده «هوموساپین» ها خودشون رو شایسته لقب پرطمطراق «انسان دانا» کردند
و به دنبال چیزی فراتر از بقا رفتند
ما انسان ها در اینجا سعی می کنیم که خودمون رو برجسته کنیم
و جایگاه خودمون رو در دنیا بفهمیم
اینجا در غارهای «گارگاس» در جنوب فرانسه
می تونیم عزم اجدادمون برای به جا گذاشتن یک سند رو ببینیم
چیزی که اینجا هست، به معنی دقیق کلمه، «هنر» یا گرافیتی نیست
بلکه چیز شخصی تریه
و به نظر من احساسی تر
این نشان ها توسط انسانهایی مثل ما به جا گذاشته شدند
ـ27 هزار سال پیش
دهان و دست؛ از این شخصی تر نمیشه
در در آوردن جای دست، یک چیز مشترک و متداولی مخفی شده
(هنوز هم بچه ها در مدارس ابتدایی در تمام جهان این کار رو انجام می دن)
که باعث میشه شما بی اختیار
احساس ارتباط عجیبی با این انسانها بهتون دست بده
آدمایی که درست در ابتدای تاریخ انسان اینجا ایستاده بودند
این جای دست ها، از قدیمی ترین نشان گذاری های انسان در جهان هستند.ـ
نقشهای مشابهی در
آفریقای جنوبی، استرالیا، آمریکای شمالی و آرژانتین پیدا شده
این اولین نمونه از چیزیه که میشه بهش بگیم «تاریخ مستند»ـ
یک بیانیه مشترک در همه جهان به این معنی که «ما وجود داریم»ـ
حدود 16 هزار سال پیش
دمای نیمکره شمالی شروع به بالا رفتن کرد
بعد از دهها هزار سال زندگی به سبک «شکار-گردآوری»،ـ
به لطف طبیعت،
این تغییر آب و هوای جهانی
به اجداد ما کمک کرد تا کاری کاملا جدید انجام بدهند
رود دجله، شرق ترکیه، در منطقه «هلال حاصلخیز»ـ
انسانها می تونن 56 نوع مختلف از گیاههای وحشی رو بخورند
ـ32 نوع از اونها اینجا رشد می کنه
در مقایسه با مثلا آمریکا که فقط چهار نوع از اونها رشد می کنه،ـ
واقعا هم جای حاصلخیزیه
اینجا همون جاییه که
که بزرگترین تغییری که انسانها در عمرشون در این سیاره ایجاد کردند اتفاق می افته،ـ
و حتی تا عصر ما، که عصر علم و شهرهای بزرگه، هنوز بزرگترینه.ـ
چیزی که زمین رو بیشتر از هر چیز دیگری عوض کرده،ـ
اینجا در «سرزمین رودخانه‌ها» آغاز شد.ـ
مردمی که اینجا در این سرزمین مبارک زندگی می کردند،ـ
چند حیوان رام شده داشتند و شکار می کردند
اما علاوه بر اینها، اونقدر هم تنبل بودند که نمی خواستند برای پیدا کردن دانه های خوشمزه تر،ـ
بیش از این پای پیاده کوچ کنند.ـ
اینجا مشخص میشه که تنبلی نیروییه که در تاریخ بشر
دست کم گرفته شده.ـ
خب. اگه نمی خاید برید دنبال غذا،ـ
نمی تونید که کاری کنید غذا بیاد پیش شما. یا می تونید؟
اینها همون نوآوران بزرگ ناشناخته هستند
و از این نقطه س که همه چیز اتفاق میفته
این یک لحظه حیاتیه که در اون، جای انسان و باقی طبیعت در دو کفه ترازو
عوض میشه
این کار، کار بدیهی ای نیست
این که دانه هایی که خودتون
و خانوادتون به اونها احتیاج دارید رو بردارید
و به جای این که اونها رو بخورید، یه مقدارشُ برگردونید
و دوباره در خاک بکارید
و منتظر بنشینید
امروز این که یک دانه رو بردارید و اون رو در خاک بکارید، ایده به شدت واضحی به نظر میاد
ولی 13 هزار سال پیش، این کار به واقع یک قمار بود
این کار نشونه تفکر از پیش ـه
نشونه برنامه ریزی ـه
نشون دهنده یک عقیده خاصه.ـ
با این تغییر کوچیک
گردآورانی که در پهنه سرزمین زندگی می کردند
و مایحتاجشونُ از روی زمین جمع آوری می کردند،ـ
کم کم تبدیل به کشاورزانی می شن
که در «یک» قطعه از زمین سرمایه گذاری کرده اند
ضمنا انسان با انتخاب بزرگترین دانه ها برای کاشت،ـ
گیاهان رو هم تغییر می ده.ـ
دانه های بزرگتر و عاقبت همه چیز بزرگتر
بعدها
مردم چین، هند و آمریکای جنوبی هم
برای خودشون کشاورزی رو ابداع کردند
سه گیاه در جهان باستان به پیروزی رسیدند: گندم، برنج و ذرت
ـ12000 سال گذشته و این گیاهان هنوز هم سنگ بنای رژیم غذایی انسان رو تشکیل می دهند.ـ
کشاورزی گام بلندی به جلو بود، اما پیشرفت، هزینه ای داشت
وقتی مردم در جاهایی ساکن موندند تا کشاورزی کنند،ـ زندگی سخت تر شد
باستان شناسان در این زمینه هیچ شک و شبهه ای ندارند
جثه کشاورزها کوچک تر و عمرشون کوتاهتر از «شکارچی-گردآورنده» ها شد
کار در مزارع باعث ورم مفاصل شد
و خوردن غذاهای حریره مانند
برای اولین بار پوسیدگی دندان رو در پی آورد
پس چرا انسانها خواستند ساکن بشن، در حالی که دنیا هنوز پر از نعمت بود؟
یا به بیان واضح تر، چرا اونها به کشاورزی ادامه دادند؟
والا یکی از دلایل اینه که گیر افتادند
گیر انفجار جمعیت مردمشون
وقتی مردم با داشتن غذای بیشتر، سکنی گزیدند
تعداد افراد خانواده ها بیشتر شد
ـ«شکارچی-گردآورنده» ها باید تعداد بچه هاشون رو در حدی حفظ می کردند
که بتونند دنبال خودشون ببرند؛ ولی کشاورزها نه
با افزایش تعداد انسانها و تشریک مساعی اونها،ـ
کشاورزان در گروههای بزرگتری ساکن شدند
در پهنه دشت‌های آناتولی در ترکیه، ـ
تپه های اسرارآمیزی وجود دارند
که در درون اونها نخستین شواهد موجود بر گام بعدی کشاورزان مخفی شده:ـ
شهر ها
ـ 9 هزار سال پیش، یک جامعه
یک شهر کوچکِ حداکثر هشت هزار نفری
اینجا در «چتل هویوک» وجود داشته
همین جاست که یکی از نخستین انسانهایی رو ملاقات می کنیم
که از تاریخ بَدَوی به جا مونده.ـ
اسکلت او در سال 2004 کشف شد
او کمتر از سی سال سن داشته
که در زیرِ زمینِ خونه ش به خاک سپرده میشه.ـ
وقتی پیداش کردند در حالت قوزکرده بود و یک جمجمه رو
پیشانی به پیشانی نگه داشته بود. ـ این طوری
جمجمه، اندوده شده بود
در واقع بارها این کار روش انجام شده بود
که نشون می ده که جمجمه در مراسم تدفین متعددی استفاده شده
مرتب دفن می شده و بعد درش می آوردن و دوباره ...ـ
قریب به یقین، این جمجمه یکی از اجداشون بوده،ـ کسی که برای خانواده این زن آدم مهمی بوده
چیزی که به نظر اینجا می بینیم، پرستش اجداده
تعبد زمینی که در اون زندگی می کنید و مردمی که به اونها تعلق دارید
زن جوان وقتی دفن می شده در گردنش گردنبندی با پنجه پلنگ داشته.ـ
چیزی که اینجا اتفاق افتاده، افتتاحیه ورود به یکی دیگر از جبهه های انسان بوده.ـ
ـ«چتل هویوک» به عنوان یک شهر، غلبه ای کوچیک بر فضای فیزیکی بوده
غلبه بر اینجا و الان.ـ
ولی قبر خانوم پلنگ،ـ
تلاشی برای غلبه بر زمان هم بوده.ـ
یعنی ارتباط ایجاد کردن بین مرده ها، زنده ها، و اونهایی که هنوز به دنیا نیومدن.ـ
اینها مردمانی هستند که اگر ازشون می پرسیدید «شما در نظر خودتون کی هستید؟»،ـ
جواب بسیار واضحی داشتند.ـ
شهر اونها شبکه فشرده ای از خانه های خشتی بوده
تقریبا شبیه به یک کندوی انسانی.ـ
و زیاد هم با آبادی های مدرن فرقی نداشته.ـ
مردم بر روی پشت بامها راه می رفته اند
و با نردبان از سقف وارد خونه هاشون می شده اند
اول از همه، معلومه که این یه خونه س
و چیدمانش هم زیاد با چیدمان بسیاری خونه ها و آپارتمانهای امروزی
فرقی نداره
اینجام، اگه تایید بفرمایید، آشپزخونشه
که چند تا سطل گِلی بزرگ داشته
که در اون‌ها انواع دانه ها و غلات رو نگه می داشته اند
از اینجا می رسیم به جایی که احتمالا یک جور اتاق خواب بوده
ـ5 تا 10 نفر احتمالا در این محل زندگی می کرده‌اند
پس طراحی خونه آشناس برامون. اما نکته بعد این که
مردمی که اینجا زندگی می کردند به شکل وسواسی ای تمیز بوده اند
و نمی تونستند کف و دیوارهای اینجا رو [با آب] بشورن
چون در و دیوار، گِلی بود
اونا برای تمیز کاری، در و دیوار رو دوغاب می داده اند.ـ ول کن هم نبوده اند
اینجا می تونید یه سری خطِ خیلی کوچیک ببینید
اینا لایه لایه های مربوط به هر بار دوغاب دادنه
باستان‌شناسان به ما میگن که این دیوار،ـ
بیش از 400 دفعه دوغاب داده شده.ـ
خب. پس رسیدیم به اینجا. درست ابتدای تاریخ انسان
یک مکان در محاصره ارواح مردم مُرده ای
که تازه شناختیمشون.ـ
خانمی که پنجه پلنگ داشت، در یک جامعه منظم و باثبات بزرگ شده
که در اون هم مردان و هم زنان به خوبی تغذیه می شدند
و از شرایط مساوی اجتماعی برخوردار بودند
به نظر اینجا مکان آرامی بوده که دیوارهای دفاعی نداشته،ـ
و اثری از تفرقه اجتماعی و مشاجره هم وجود نداره.ـ
نه معبد هست، نه کاخ
اینجا محلهایی در غروق جنگجویان، یا محله هایِ مخصوصِ زنان نداشته.ـ
اول و آخر خانواده ها بوده اند که در کنار هم و با همکاری هم زندگی می کرده اند.ـ
تقریبا شبیه به رویای آنارشیست های امروز.ـ
که دنیایی بدون حاکم و جامعه ای بدون رئیس می‌خواهند
و مشکل این سبک اینه که
این طور طرح‌ها، همیشه به سرعت فرو می ریزند
مردم «چتل هویوک» فقط به مدت 1400 سال تونستند اینجا رو حفظ کنند
اما اینجا بهشت عدن هم نبوده.ـ
مانند کشاورزی، زندگی در شهر هم خطراتی با خودش به همراه آورد.ـ
هزاران انسان و بز و گاو و مرغابی
در محلهایی نزدیک به هم زندگی می کردند،ـ
و شرایط کاملی برای انتشار بیماریها فراهم می کردند.ـ
شواهدی هم وجود داره که
مرض سل در حوالی همین دوره زمانی از انعام به انسان منتقل شد.ـ
بلبل جان ‏.:: www.bolboljan.net ::.
بخش غالبی از اکثر تهدیداتی که سر راه سلامتی انسان قرار دارند،ـ
مثل آبله، سرخک و آنفولانزا اولین بار از مزارع حیوانات به بار اومدند.ـ
شاید دلیل این که خانوم پنجه پلنگ در جوانی مُرد هم همین بوده
پیش از این که زیرِ سطحِ خونه ش
مثل اجدادش دفن بشه.ـ
کشاورزی و زندگی در شهر، هر دو، خطرات جدید به بار آوردند
اما دام دیگه بسته شده بود.ـ
راه برگشتی وجود نداشت.ـ
حالا در سرتاسر جهان،ـ اجداد ما در جوامع مستقل ساکن شده بودند.ـ
اما چی می تونست باعث بشه که اونا کنار هم قرار بگیرند و به گروه‌های بزرگتری تبدیل بشن؟
دوباره باید برگردیم به طبیعت.ـ نه به موقعیتهای طبیعت برای ما،ـ
بلکه به تهدیداتش.ـ
دور تا دور جهان، مردم داستانهایی در مورد یک سیل عظیم داشته اند
و به نظر میاد واقعا یه اتفاقی افتاده بوده
در تقریبا 4هزار سال پیش،ـ
که باعث ویرانی بسیاری از تمدنهای اولیه شده.ـ
مثل تمدن چین.ـ
اما داستان چین چه فرقی می کرد؟
که اونا هنوز قصه رو تعریف می کنند
قصه ای که می گن، بخشیش افسانه س اما بخش دیگه ش احتمالا تاریخ هم توش داره
در چین، داستان واقعا با یک سیل شروع شد
بر طبق داستانهای باستانی، نُه سال باران سنگین می‌باریده.ـ
که باعث میشه مسیر «رودخانه زرد» تغییر کنه و آثار ویرانگری به جا بزاره.ـ
رودخانه زرد رو با عنوان «مصیبت بزرگ چین» هم می شناسند
این رودخانه هزاران سال، پی در پی طغیان می کرده
روستاهایی رو به کل می شسته و هر چی سر راهش بوده از بین می برده
این رودخانه به طول 3 هزار مایل
منطقه ای بزرگتر از کل بریتانیای امروز رو به سیل گرفتار کرد.ـ
داستانهای قدیمی می گن یکی از رهبران قبائل،ـ
مردی به نام «گون» رو منتسب کرد تا راهی برای رام کردن رودخونه پیدا کنه.ـ
مبلغ شرط بندی سنگین بود.ـ
اگر «گون» موفق می شد، جایزه ارزشمندی می گرفت
و اگر شکست می خورد جانش رو از دست می داد.ـ
اون سدهای خاکی غول پیکری ساخت.ـ
اما هر بار، سیل این سدها رو می شست و می بُرد
ـ«گون» نه می تونست مردمش رو نجات بده ...ـ
نه خودش رو.ـ
بارِ پدر، حالا بر گردن پسرش «یو» افتاد
بعد از اعدام «گون»،ـ
رهبر قبیله به «یو» دستور داد تا ایده جدیدی
برای کنترل سیل ارائه بده
و «یو» عمر خودش رو وقف این کار کرد.ـ
بر طبق داستانهای کهن چین،ـ
اون گفت که تا وقتی رودخونه رام نشده،
پیش همسر حامله ش بر نخواهد گشت.ـ
تاریخچه های باستانی می گن «یو» تصمیم گرفت
کار رو با مطالعه کل مسیر رودخانه شروع کنه.ـ
اون در این سفر به یاد ماندنی، یک طرح کاملا جدید به ذهنش رسید.ـ
دیگه نیازی به ایستادن جلوی طبیعت نیست.ـ سد ساختن لازم نیست
او به جای این که مثل پدرش سعی کنه جلوی آبهای خروشان رو بگیره،ـ
تصمیم به تقسیمشون گرفت.ـ
ـ«یو» طرحی داد برای ایجاد یک شبکه وسیع از کانالهای آبی.ـ
تا در طول فصل سیلاب،ـ
نیروی کل رودخانه رو
منحرف کنند و جریان ویرانگر رو کاهش بدهند.ـ
اما این به معنی نیاز به یک کار بزرگ مهندسی بود
و کلی چالشهای دیپلماتیک. چون برای موفقیت در این کار،ـ
ـ«یو» باید صدها قبیله رقیب رو متقاعد می کرد
تا قرنها اختلاف رو کنار بگذارند.ـ
می رسیم به قدرت کُهَن انسانیت پیش از تاریخ: قبیله گری
که در این زمان داشت تبدیل به یک ضعف می شد.ـ
چون فقط با همکاری همه میسر بود که
قبائل بتونن مسئله رودخانه زرد رو حل کنند.ـ
این‌طور بود که پروژه مهندسی حماسی «یو»، آغاز شد.ـ
بعضی افسانه و بعضی غیرافسانه، در این زمان پروژه های عظیمی برای کنترل رودخانه وجود داشته.ـ
داستان این طور پیش میره که ظرف سیزده سالِ بعد از اون،ـ
ـ«یو» سه بار از درِ خونه خودش رد شد.ـ
اما به عهدش برای وقف کردن خودش پابند موند
و هیچ وقت داخل نرفت.ـ
نهایتا شبکه وسیع کانالها کامل شد
و دوباره باران گرفت
شاهکار مهندسی «یو» به آزمون گذاشته می شد
کانالها، سیلابها رو آرام کردند.ـ
داستان «یو» یک واقعیت تاریخی مهم رو به ما می‌گه
که چطور مسائل طبیعی،ـ
مردم ساکن اطراف رودخانه رو گرد هم جمع کرد.ـ
ـ«دا یو» برای اولین بار قبائل رودخانه زرد رو با هم متحد کرد.ـ
چون فقط با کار در کنار هم تحت فرمان یک شخص واحد،ـ
می تونستند این مسئله رو حل کنند.ـ
رهبر قبیله به عنوان پاداش،«یو» رو وارث خودش کرد
بعضی مردم می گن «یو» اولین سلسله چینی رو بنیان گذاشت
مطمئنا تاریخ چین از کرانه های رود زرد آغاز می شه.ـ
ـ«یو» تا امروز با نام «دا یو» شناخته میشه. یعنی «یو»ی بزرگ.ـ
جالب است که اولین قهرمان چین
یک مهندسِ درگیر در کاری عام المنفعه بود.ـ
دور تا دور جهان،ـ
تاریخ به واسطه خواست ما برای شکل دادن طبیعت شکل گرفته.ـ
این یعنی با هم کار می کردیم،ـ
ولی کارمون رقابتی و خشن هم بود.ـ
هر گام رو به جلو، مسائل جدید در پی میاره.ـ
کشاورزی، نیروی انسانی بیشتری به بار میاره ولی بیماری های بیشتری هم به دنبال داره
ضمنا در جوامع پیچیده تر، سروکله رهبران و کشیش‌ها پیدا می شه.ـ
داستان، داستان درهم‌تنیده‌ای از پیامدهای ناخواسته است.ـ
با عرق جبینِ نخستین کشاورزان،ـ
نهال تمام سلسله مراتب‌های مختلف جهان
از زمینداران و پاپ‌ها گرفته تا امپراطورها آبیاری می شد.ـ
در حالی که خودشون فکر می کردند که نتیجه تلاششون، فقط مایحتاج شوربای سال بعدشونه
---
مصر، 3200 سال پیش
ـ«نیل» طولانی ترین رودخانه جهانه
این رود از جنوب به شمال جریان داره
اما عمده بادهای منطقه در عکس این جهت می وزند
و این رود رو به یک سیستم عالی حمل و نقل دو طرفه تبدیل می کنند
و ضمنا به یک دالان سبز با شکوه.ـ
بنابراین زیاد هم تعجب آور نیست
که اولین تمدن بزرگ جهان اینجا شروع شد
با آرامگاه‌ها، نوشته ها، کشیشها
فرمانروایان فوق العاده ش.ـ
فراعنه فکر می‌کردند تمدن سنگی آنها در کنار رودخانه
تا ابد برقرار خواهد ماند
و البته تموم این قصه وقتی ممکن می شه
که تعداد بسیار زیادی آدم کار کنند و زیر لب نفرین کنند
و سنگ بلند کنند و ببُرند
یعنی همه کارگرایی که این عمارتهای بزرگ بر دوش اونها برپا شد
و هیچ وقت هم حرفی از اونها به میان نیست.ـ
ما هرگز نخواهیم دونست که نظر اونها در مورد این عمارتها چی بوده
البته، بعضی موقع ها؛ چیزهایی می دونیم
به واسطه یک ابداع فوق العاده،ـ
ما دقیقا می دونیم که زندگی آدمهای معمولی مصر چه شکلی بوده
اینجا زمانی شهر «سِت ماآت» بوده. یعنی «مکان حقیقت»ـ
سنگ تراشها و نجارهایی که معابد فراعنه رو
در «دره‌ی شاهان» در این نزدیکی می ساختند، اینجا زندگی می کردند
22هزار سال بعد از اون زمانی که ما اثر دست‌هامون رو روی دیوار غارها ثبت کردیم،ـ
حالا هوس ما برای به جا گذاشتن نشانهایی از خودمون،ـ به سطوح جدیدی رسیده بود
نوشتن در مصر، تقربا 5هزار سال پیش ابداع شد
و اوایل، فقط برای ثبت و حفظ دانش تخصصی به کار می رفت
اما مردم «ست ماآت»ـ
از نخستین مردم کارگر در جهان هستند، که نوشتن رو آموختند
روستایی های معمولی، نامه و پیغام می فرستادند
تقریبا همینطور که ما امروز اس‌ام‌اس و ای‌-میل می زنیم؛
اما اونا پیامهاشون رو روی تکه های کوچیکی از سنگ آهک می نوشتند
یا روی تکه های سفالی که بهشون می گفتن «اوستراکا»ـ
هزاران قطعه از این آثار
در همون مکانی که نگهداشته می‌شدند یافت شده،ـ
بنابراین ما می تونیم جزئیات زندگی 3هزار سال پیش این روستا رو از روی این آثار، استراق سمع کنیم
یکی از صداهایی که از این تکه سفالها می شنویم، از دهان پیرزنیه به اسم «ناونکاته».ـ
با شنیدن صدای این پیرزن،ـ
تمدنی که در دور دست قرار گرفته و با ما بیگانه س،ـ
ناگهان به شکل عجیبی برامون آشنا به نظر میاد:ـ
ـ«من 8 بچه بزرگ کردم و به خوبی بهشون رسیدم
هر چی خواستن بهشون دادم،ـ
حالا ببین. من پیر شدم و اونا اهمیتی برام قائل نیستند
اوناییشون که دست تو دست من بزارن و مواظب من باشن،ـ
براشون اموالمُ به جا می زارم
اما بقیه، هیچی بهشون نمی رسه»ـ
قطعات کشف شده سفال و سنگ آهک، تمام زندگی اونها رو مستند کردند:ـ
مشق شب بچه ها، لیست رخشتشورخونه، روش معالجه بواسیر
و اینکه در پَستوهاشون برای چهار روز لوبیا سبز، نمک، پی غاز و عسل نگه می داشته اند.ـ
و البته، داستان «پانب» هم بینشون هست
مرد متاهلی که یک پسر و دو دختر داره
یک بنّا با یه مقدار حاشیه؛
چون «پانب» دزد آرامگاهها هم بود
داستان او در مستندات یک دادگاه رسوایی گفته شده
ـ«پانب» سرِ زبون روستایی ها افتاده بود
اون متهم شده بود به «غارتِ آرامگاه فرعون»ـ
«و دزدیدن کالاهای سر قبر»
قاضی او رو محکوم به مِی‌خارگی و رفتارهای آشوب برانگیز هم کرد
و حمله خشونت آمیز به سمت پدرخوانده ش
پرونده کاملیه، اما «پانب»ِ دزد و اوباش هنوز هم اتهاماتی داشت
او با زن همکارش «کنا» هم خوابیده بود
هنوز اتهامات تموم نشده
برای این که اوضاع بدتر از این هم بشه،ـ
ـ«پانب» بعد از اون با دختر «کنا» هم خوابیده بود
به نظر میاد این داستان داره به پیش نویسی اولیه از داستان تبدیل میشه EastEnders سریال ملودرامی که پخش آن از سال 1985 در بی بی سی آغاز شده بود
داستانی از شیطنتِ نیلِ وحشی
اما چیزی که واقعا جالبه، خود دادگاهه
هر جامعه مصری، یک دادگاه داشته.ـ
اتفاقی که این دادگاهها رقم می زنند، یک پیشرفت بزرگه دیگه
در داستان قدیمی انسانه.ـ
انسانها سعی دارند به جوامع نظم بدهند.ـ
گرایش غریزی انسان به عدل، در شهرها و روستاها قانون رو می سازه.ـ
این اخبار خوبی برای تمدن بشره
اما کل‌ داستان برای «پانب» اخبار بدی ـه
سختگیری بر بزهکاری، سختگیری بر دلایل بزهکاری؛ـ
زندگی برای مصری های معمولی، آسون نبود
اما نظم، بی نهایت بهتر از بی نظمی بود.ـ
ما همه، اهرام و فراعنه رو به یاد داریم
اما پیشرفتهایی هم در زمان اونها اتفاق افتاده که حائز همون اهمیت بلند مدته.ـ
این پیشرفتها، در ساختمانهای فقیرانه تری رخ دادند.ـ
اما این قضایا فقط تو مصر باستان نبود. در تمام سرزمینهای حول مدیترانه هم
مردم یاد می گیرند بخونند و بنویسند
کالاهای لوکس مبادله کنند، غذاهای بهتری بخورند،ـ
اونها ادویه جات و سبزیجات مصرف می کنند.ـ
آبجو و شراب می خورند
و شرایط بهترُ بهتر میشه
یا شایدم نمیشه
نوشتن به سرعت انتشار ایده ها کمک کرد
تجارت سرعت رشد شهرهای کوچک و بزرگ رو افزایش داد
و تمدن در حال شیوع بود.ـ
اما مبارزه با طبیعت همیشه ادامه داشت
جزیره «کرت» در یونان در محلی قرار گرفته
که مستعد فوران آتشفشانها و زمین لرزه س.ـ
این جزیره، خانه مردمیه که
امروز به عنوان بنیانگزاران اولین تمدن اروپا شناخته می شوند: مینوسی‌ها
خب. معنیش چیه؟ معنی «تمدن»ـ
به لحاظ لغوی یعنی «زندگی در شهرهای کوچک و بزرگ»ـ
اما این کلمه در ذهن ما، معنای باذوق تر و شیک تری داره.ـ
و کمتر تمدنی بوده که باسلیقه تر از مینوسی ها بوده باشه.ـ
3هزار و هفتصد سال پیش
مینوسی ها طلایه داران تجارت بین المللی بودند
اونها شراب، روغن زیتون و الوار تجارت می کردند
به شرق دریای مدیترانه.ـ
در قلب تمدن مینوسی،ـ
کاخ بزرگ «نوسوس» بود که می تپید.ـ
در اوایل دهه 1900،ـ
کاخ «نوسوس» توسط باستانشناس بریتانیایی «سِر آرتور اِوَنز» حفاری و کشف شد
او یک شهر پیچیده کشف کرد
که نقاشی های آبرنگ، آب‌گذر و حتی یک سیستم اولیه لوله کشی داشت.ـ
نقاشیها و تصاویر زنانی که مارهایی رو به سمت آسمان در دست دارند،ـ
نشون می ده که زنان در تمدن مینوسی ها جایگاه غالبی داشته اند
ـ«اونز» شیفته مینوسی ها شد
و تصمیم گرفت شهرشون رو بازسازی کنه
در سبک مینوسی ها چیز به شدت باحال و نوآورانه ای هست
چیزی بسیار شبیه به فضای دهه 1920
چون که واقعا مال دهه 1920 هست
بتن آرمه
سنگ بری ها جدید هستند. مثل نقاشی ها که شهرت جهانی هم دارند
اینا بر اساس تکه های کشف شده از هنر مینوسی ساخته شدند
ولی بسیار بسیار خوب روشون کار شده.ـ
کارهای زیبایی که یک مهمانی ساحلی رو نشون می دهند
و در اونها تُنگهای شراب دیده میشه
می دونیم که رمان نویس مشهور «اِوِلین وا» در این مورد این نقاشی ها گفته که
بیشتر شبیه تصاویر روی جلد مجله «ووگ» هستند یک مجله مُد لباس بریتانیایی
ـ«اونز» در دورانی به حفاری و بازسازی مشغول بود
که اروپا داشت در جنگ جهانی اول از هم دریده می شد
او با این کار تمدن مینوسی رو به عنوان یک آرمان‌شهر سرشار از صلح به مردم نشون داد
ـ«اِوَنز» مینوسی ها رو به شکلی تصویر کرد که
بر اروپایی آرام تر و با صلح بیشتر حکم‌رانی می کردند
به دور از اروپای پر از خونریزی زمان خودش.ـ
فرهنگ مینوسی به نظر شاعرانه میومد
اما قضاوتهای اولیه‌ در تاریخ هم همونقدر خطرناک هستند،ـ
که در هر جای دیگه ای.ـ
در سال 1979، روی تاریک‌تری از مینوسی ها برملا شد
این روی تاریک اولین بار اینجا در یک معبد کوچیک رو شد
که چند مایل دورتر از نوسوس قرار داره.ـ
اینجا در ابتدا به نظر یک تکه کوچیک از بهشت میومد
اما وقتی باستان‌شناسان شروع به حفاری سنگها کردند،ـ
کشفی بسیار وحشتناک کردند
خب. روی این سنگها یک جور محراب بود
و روی محراب، اسکلت یک مرد جوان تقریبا هجده ساله
و در بدن او، یک خنجر برنزی مخصوص آیین قرار داشت.ـ
استخوانهای قسمت بالایی بدنش سفید بود
ولی قسمتهای پایین، سیاه بود
باستانشناسان نتیجه گرفتند که قلب مرد جوان
در شرایطی که خون ازش می رفته، هنوز می تپیده.ـ
یعنی انقدر خون ازش رفته تا مُرده. مَرد جوان یک قربانی بوده.ـ
دو جسد دیگه هم پیدا شد
اینجا و اینجا
یکیش جسد یک زن بود
با قد تقریبا 155 سانتی متر و استخوان‌بندی متوسط
و دستهاش [در لحظه مرگ] حالت دفاع از صورتش رو داشت
ما می دونیم که زنان در جامعه مینوسی مقام بالایی داشتند
و ممکنه، حتی محتمله که اون یک راهبه بوده
جامعه مینوسی جامعه توسعه یافته‌ای بود
اما از نیروهای طبیعی که اون رو احاطه کرده بودند، می ترسید
میل اونها به کنترل طبیعت با توانایی‌هاشون همخوان نبود.ـ
بنابراین اونها با یکی از بالاترین آیین‌های دینی به این میل پاسخ دادند
تا خدایانی که باور داشتند طبیعت تحت کنترل اونهاست رو
خشنود کنند
حدود 3700 سال پیش
در این قربانگاه خونین
طبیعت دوباره یورش آورد
تلاش برای کنترل طبیعت همیشه چالش نهایی انسان بوده.ـ
و هنوز هم هست.ـ
تمام تلاشهاشون برای خشنود کردن خدایان به شکست رسید
تمدن مینوسی ویران شد.ـ
مینوسی ها همیشه مردمانی مرموز باقی خواهند ماند
اما به روشنی یک حقیقت بنیادین رو به ما یادآور می شوند
این که: اگر چه که حرکت ما از غارها تا تمدن
فوق العاده بوده،ـ
اما هیچ وقت کسی برای همیشه پیروز نبوده.ـ
نه در مقابل طبیعت،
و نه در مقابل روی تاریک طبیعت انسان
در قسمت بعد...ـ
نخستین عصر بزرگ امپراطوری
ایده های برجسته و جدید در شرق و غرب
و اسکندر کبیر
اگر می خواید بدونید چطور در مورد داستانهای تاریخی اطلاعات به دست میاریم
می تونید یک کتابچه مجانی سفارش بدید به نام How Do They Know That?
با این شماره تماس بگیرید ....ـ
یا به وبسایت ما برید
Open University و لینکهای رو دنبال کنید
..:: کانال تلگرام و اینستاگرام بلبل جان ::.. .:: Telegram: @bollbolljan ::. .:: Instagram: @bollbolljan_Com ::.
بلبل جان مرجع دانلود فيلم و سريال با زيرنويس چسبيده ‏.:: www.bolboljan.net ::.